Komkommers kweken is een populaire bezigheid in Nederland, en terecht! De komkommer is een veelzijdige groente die niet alleen lekker is in salades en als snack, maar ook dorstlessend werkt dankzij het hoge watergehalte. Veel mensen reserveren graag een plek in hun moestuin voor dit gewas. In deze blog leer je alles over komkommers kweken, verzorgen en oogsten.

De komkommers die je in de winkel koopt, worden meestal in kassen gekweekt waar het lekker warm is. Maar wist je dat je ook snackkomkommers buiten kunt kweken? Kies dan wel het juiste ras dat resistent is tegen ziekten en geschikt is voor het Nederlandse klimaat.

De Juiste Start: Zaaien en Planten

Het zaaien van komkommers doe je vanaf half april. Dit doe ik warm binnen in potjes. Na 2 weken zaai ik er nog een aantal. Zo heb ik altijd een back-up staan mochten er een aantal doodgaan en zo verspreid je ook meteen de oogst omdat deze beide ook op verschillende momenten oogst zullen leveren.

Plant de zaailingen pas uit als het buiten lekker warm is. Dit is meestal begin juni bij een temperatuur van 20-22 graden. Komkommers kun je heel goed kweken in een kas of een koude bak, het grote voordeel van de kas is dan ook dat je je seizoen heel erg kunt verlengen. Je start eerder dan zonder kas een je kunt ook nog eens langer door gaan met kweken. Dit geldt net zo met komkommers en helemaal omdat ze van veel warmte houden.

Komkommer zaaien we zelf altijd binnen, in kweekpotjes op de vensterbank. Dit doen we al in het vroege voorjaar. Zelf raad ik dan aan om grotere kweekpotjes te gebruiken zoals P9-formaat of 9x9 centimeter. Je kunt eerder beginnen maar gebruik dan grotere of diepe kweekpotten.

Zelf zaaien we komkommer altijd in potjes en dat heeft een reden. Zaaitrays hebben vaak te kleine vakken. In één grote zaaibak zaaien raad ik zeker niet aan. Een komkommerplant maakt in korte tijd een groot wortelstelsel. Wanneer je de plantjes straks moet verspenen, zitten de worteltjes helemaal door elkaar heen. Je krijgt ze niet uit elkaar zonder ze stuk te trekken.

Zelf augurk of komkommer zaaien is eigenlijk het makkelijkste van alles. Je hebt in elk geval een paar kweekpotjes nodig, en een warm en zonnig plekje op de vensterbank. Bij voorkeur ook een mini kweekkasje. Vul een aantal potjes met zaaigrond, druk dit goed aan en maak in elk potje gaatjes. Zaai in elk potje twee of drie zaadjes, tenzij je een F1 hybride ras hebt. Dan hoef je maar één zaadje per potje te zaaien. F1 hybriden zijn krachtige rassen die vrijwel altijd kiemen, zo lang de zaden niet oud zijn.

Druk de gaatjes weer dicht en geef goed water. Je kunt de kweekpotjes met zaaigoed in een mini kweekkasje zetten. Zelf gebruiken we een verwarmde kweekbak, waar we een extra frame omheen hebben gebouwd met verlichting. Natuurlijk is dit niet vereist maar het helpt enorm. De zaden kiemen sneller en de augurkenplantjes (of komkommers) krijgen een snellere start.

Een hele belangrijke stap: Jonge komkommerplantjes eerst goed afharden vóór het uitplanten. Anders krijg je last van zonnebrand en andere problemen. Lees ook: planten afharden!

Verzorging van de Komkommerplant

Het zijn planten die veel water nodig hebben, dus voorkom dat de grond heel droog wordt en uitdroogt. Geef dus zeker in de zomermaanden veel water aan deze plant. Groeien ze in een pot, giet het water dan op de schaal die onder de pot (met gaten) staat.

Komkommers hebben ook veel voeding nodig. In iedere oksel van de plant verschijnt namelijk een komkommer. Als je de eerste komkommers ziet verschijnen, geef de plant dan wat extra voeding. Komkommers groeien langs een rekwerk naar boven. Help ze wel een handje met klimmen, want ze hebben namelijk geen grijpertjes zoals bijvoorbeeld doperwtjes.

Altijd eerst goed afharden. Daarna kan je de plantjes definitief uitplanten. Maak gaten in de grond of in de aarde in een pot, groot genoeg voor de kluitjes van de jonge plantjes. Wees voorzichtig zodat je de wortels niet beschadigd. Per vierkante meter kan je ongeveer 3 tot 5 komkommer planten laten groeien in de volle grond. In rijen kan je ongeveer 2 tot 3 komkommer planten per strekkende meter laten groeien in de volle grond.

Komkommer kweken we zelf altijd in onze kweekkas, omdat dit echt het beste werkt. De komkommerplant houdt van warmte en veel zonlicht. Laat je komkommerplant of augurkenplantje natuurlijk wel eerst even wennen aan de zon (afharden), zoals eerder besproken. De warmte van een kweekkas is ideaal maar het kan ook buiten. In dat geval heeft je komkommerplant in elk geval een warm en zonnig plekje nodig. Zet de komkommerplant ook in een pot, want die warmt snel op. Je kunt je plant in pot bij een bakstenen muur of op een tegelterras plaatsen.

De komkommerplant is eigenlijk een klimplant en maakt hechtrankjes. Komkommer kweken we daarom vaak langs een stuk betongaas, een klimnet of een stok. Vaak zetten we een stuk betongaas schuin (diagonaal) tegen een paal of hekwerk aan. Zo kruipt de komkommer schuin omhoog en hangen de komkommers onder het gaas om te plukken. Natuurlijk kan je een komkommer ook laten kruipen. Mijn ervaring is dat de komkommerplant dan sneller last krijgt van schimmels, zeker als de grond lang vochtig blijft.

De komkommerplant is gevoelig voor stres! Zorg dus dat je augurkenplantje of komkommerplant zo min mogelijk stres ervaart. Stres wordt veroorzaakt door te veel water, maar nog meer door droogte. Ook het afbreken of scheuren van delen van de plant veroorzaakt stres. Bijvoorbeeld het stuktrekken van hechtrankjes.

Stres is zo slecht voor je komkommerplant omdat deze dan hele bittere komkommers kan gaan maken. Hoe meer stres je augurkenplantje of komkommerplant heeft, hoe meer bittere komkommers je krijgt. Natuurlijk speelt ook het juiste oogstmoment mee. Laat geoogste komkommers smaken namelijk ook bitter.

Verder is genoeg water geven en bemesten (zie verderop) belangrijk voor je komkommerplant. Je kunt een komkommer vroeg dieven, zoals beschreven bij het stukje over snoeien. Hoeveel water geef je een komkommerplant? Een komkommer bestaat voor meer dan 97% uit water. Water geven is dus erg belangrijk, zeker tijdens warme en droge zomers. Bij te weinig water gaat een komkommer vervormde vruchten maken, waarbij het uiteinde erg dun blijft in verhouding tot het begin van de komkommer.

Komkommer kweken doe je bij voorkeur op een goed voedzame, humusrijke bodem. Gebruik veel compost en zorg dat de bodem luchtig en doorlaatbaar blijft. Potten of bakken voorzie je het liefste op de bodem van een laag hydrokorrels of zelfs kiezels. Zo kan overtollig water makkelijk wegstromen. Komkommer tolereert bodems waarvan de pH-waarde tussen deze twee waarden in ligt.

Ja, komkommers hebben veel extra voeding nodig. Met name kalium is belangrijk om de plant een hogere weerstand te bieden. Wees terughoudend met het geven van stikstof aan een komkommerplant. Komkommers groeien van nature erg weelderig en hoeven niet nòg meer blaadjes te maken. Voor het bemesten van komkommer adviseren we bij benadering de samenstelling stikstof (N), fosfaat (P) en kalium (K) 8-12-14 of 8-10-12 . Dit is ons advies en geen vereiste. Je kunt zelf mest mengen naar verhouding.

Een komkommerplant wordt vaak langs een (schuin) hekwerk, of een lange stok of draad naar het plafond van de kweekkas geleid. Soms laat men de plant over de grond kruipen.

Bestuiving: Wel of Niet Nodig?

Vooral F1 hybride rassen hoef je niet te bestuiven. Dit zijn snelgroeiende, productieve rassen komkommers. Door bestuiving gaan ze juist meer harde zaden maken, wat niet lekker is. Hybride rassen zijn meestal ook niet zaadvast. Je krijgt dan een heel ander soort als je de zaden uit zo'n vrucht opnieuw zou zaaien.

De meeste standaard en vooral oudere rassen, bestuiven we wel. Eigenlijk altijd voor de zekerheid, omdat sommige oudere rassen hiervan afhankelijk zijn. Zonder bestuiving vallen de vruchtbeginsels gewoon van de plant. Ze worden geel, bruin en laten los. Voor de zekerheid kan je dus altijd bestuiven, behalve bij hybride-rassen.

Kijk in elk geval op de verpakking van de zaden. Hier zou het meestal op moeten staan. Weet je het niet zeker, bestuif dan toch met de hand. De komkommers oogsten we dan jong zodat de zaden nog niet geheel hard zijn geworden, als het soort zaden zou maken. Bestuiving en komkommers, het blijft een dingetje!

Schrik ook niet, als jouw komkommerplant de eerste bloemetjes met vruchtbeginsel laat vallen. Dat is heel normaal. Je plant is er gewoon nog niet klaar voor. De komkommerplant zal zelf aangeven wanneer deze er klaar voor is, als deze bloemetjes laat zitten.

Het bestuiven van een komkommer is altijd nodig als je deze kweekt voor de zaden, om volgend jaar te zaaien. Een komkommer is een éénhuizige plant. Dat betekend dat de mannelijke en vrouwelijke bloemen aan dezelfde plant zitten. De bloemen zijn ook éénslachtig. Dat wil zeggen: mannelijk òf vrouwelijk.

De vrouwelijke bloemen van de komkommerplant zijn makkelijk te herkennen aan het kleine vruchtbeginsel achter de bloem. Bij stekelige komkommersoorten is het vruchtbeginsel ook stekelig. Bij gladde komkommersoorten is het vruchtbeginsel glad. De mannelijke bloemen van de plant maken geen vruchtbeginsel. Deze bloemen zitten enkel aan een vrij kort steeltje, zonder iets erachter.

Oogsten: Het Juiste Moment

Eigenlijk moet je een komkommer oogsten vóór deze rijp wordt. De groene komkommer die we allemaal kennen is niet rijp. Rijpe komkommers zijn namelijk erg vies. Ze worden geel, de schil verdroogt en gaat barsten, maar vooral de smaak wordt ontzettend bitter. Om te voorkomen dat de komkommer bitter wordt, oogsten we de komkommer dus nog jong en groen van kleur. Rassen met witte komkommers oogsten we natuurlijk als deze crèmewit van kleur zijn.

Weet dus goed of je een groot of klein komkommerras hebt. Grotere komkommersoorten die oogst je natuurlijk groot. Snackkomkommers worden een stuk kleiner. Bij een van mijn eerste keren komkommers kweken, heb ik mij wel eens afgevraagd waarom de komkommers niet groot werden.

Er zijn veel verschillende soorten komkommers, groot en klein en verschillend van kleur. Welke je ook hebt, je oogst deze dus niet rijp. Wacht dus niet te lang met komkommer oogsten. Grote komkommers moeten dan ook meestal wat langer aan de plant blijven hangen. Blijf bij snackkomkommers vooral achter elkaar plukken. Als er te veel aan één plant blijven hangen, kan dat wel eens te veel energie gaan kosten. Geef je komkommerplant dan ook meer water, zodat deze de vruchten kan blijven vullen.

De grootte van een komkommer zegt dus niets over of deze oogstklaar is. Dat is volledig afhankelijk van het ras. Ze blijven klein maar zijn heerlijk van smaak. Lekker om deze rauw te eten, zelfs met schil en al. De komkommer wordt uiteindelijk geel van kleur en de schil verdroogt. Er ontstaat een mozaïekpatroon. Eventueel krijg je barstjes in de schil. Van binnen wordt de komkommer dan ook erg stevig. De smaak hiervan is verschrikkelijk bitter en ontzettend vies.

Pas ook goed op als je komkommers gaat plukken. Traditionele rassen hebben vaak stekels. Ze lijken klein en onschuldig maar kunnen soms best scherp zijn. Meestal kan je de stekeltjes moeiteloos van de vrucht af "vegen" met de hand. Zo zien de stekelige rassen er vaak uit. Dit zijn vaak oudere, traditionele rassen. Vooral grotere komkommersoorten worden stekelig. Ook worden soorten die als augurk worden gekweekt vaak stekelig.

De komkommer gebruiken we rauw en kan je dus altijd rauw eten. Ook de schil is eetbaar en bovendien erg gezond. Rauw worden komkommers vooral in salades verwerkt, meer dan eens in combinatie met paprika. Je kunt komkommer ook op een hamburger of broodje gezond doen, in plakjes. Komkommer is dus zeer veelzijdige vruchtgroente en kan je op verschillende manieren gebruiken....

Slakken en andere problemen

Heb je net je komkommers helemaal opgekweekt en zijn ze ineens aangegeten of helemaal verdwenen? Ja helaas zijn de komkommers af en toe ook de sjaak, ze kunnen dan ineens opgegeten worden door de slakken. Balen is dat dan he? Raap iedere avond in het donker met een lampje op je hoofd alle slakken die je kunt vinden en zet ze 500 meter verderop. Ook kan kopergaas werken om rondom je plantjes te zetten om ze op een afstand te houden.

Rassen om te Overwegen

Het is natuurlijk afhankelijk van het ras wanneer ze te oogsten zijn, maar over het algemeen zijn komkommers die klein zijn het allerlekkerste. De zaden binnenin zijn dan namelijk nog niet helemaal ontwikkeld, waardoor de smaak een stuk beter is. Wacht je langer, dan wordt hij bitterder. Merk je dat je een harde schil hebt?

Mijn favoriete komkommer rassen zijn de ‘lange slangen’ en de ‘Marketmore’. De eerste is een lange komkommer en de tweede een snackkomkommer. Door ze te combineren met elkaar, kun je op meerdere momenten komkommers oogsten.

Extra Tips voor een Succesvolle Oogst

  • Zelf komkommer kweken is makkelijker dan plantjes kopen en je hebt keuze uit veel meer rassen, zoals snackkomkommers, gele komkommers of klimmende soorten.
  • Bovendien is het ontzettend leuk om het groeiproces van zaadje tot oogst te volgen.
  • Wil je overzicht houden over je zaaimomenten per maand? Dan raad ik je aan om een eigen zaaikalender te maken.
  • Zelf komkommer kweken is makkelijk en leuk. Begin op tijd, kies een geschikt ras en zorg voor voldoende warmte en ondersteuning.

Komkommers zijn verfrissend, gezond en superleuk om zelf te kweken. Of je nu een tuinkas hebt, een zonnig plekje op je balkon of een hoekje in de moestuin. Komkommer kweken lukt zeker met een beetje aandacht en de juiste start. Na een paar maanden kun je dan genieten van je eigen, knapperige oogst. Ideaal voor beginnende moestuiniers!

labels:

Zie ook: