Het zwarte goud, een bakkie pleur, troost of slobber: zomaar een greep uit de benamingen die wij voor een kopje koffie hebben. Het oppeppende drankje speelt een grote rol in ons leven. Toch dwalen er nog veel fabels over dit onderwerp op het internet rond. Tijd om daar verandering in te brengen. In de rubriek Feit of fabel gaan we in gesprek met experts om de waarheid boven tafel te krijgen.

De Voordelen van Koffie

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat koffie goed is voor onze gezondheid. Uit onderzoeken naar koffie blijkt dat een aantal kopjes koffie per dag gelinkt wordt aan een lagere kans op hart- en vaatziekten, diabetes, minder beroertes en allerlei andere chronische ziektes. Uit de meeste studies komt die lagere kans op deze ziektes duidelijk naar voren bij zo’n vier à vijf koppen per dag.

Daarnaast is er sterk bewijs dat het drinken van 5 koppen koffie per dag in vergelijking tot geen koffie drinken samenhangt met een 30% lager risico op diabetes type 2. Dit laatste verband is vergelijkbaar voor koffie met cafeïne en decaf. Ook het drinken van 2 tot 4 koppen koffie per dag hangt samen met een ongeveer 10% lager risico op hartziekten en een ongeveer 10% lager risico op een beroerte. Koffie blijkt een rijke bron van antioxidanten te zijn, en die hebben een heilzaam ontstekingsremmend effect.

Een kop koffie bevat tussen de 200 en 550 milligram antioxidanten, waaronder chlorogeenzuur, een stof die het lichaam helpt vet en suiker te verwerken. Antioxidanten werken ontstekingsremmend, verkleinen je risico op chronische ziekten en binden vrije radicalen die voor celveroudering zorgen.

De Rol van Chlorogeenzuur

De held in dit verhaal is het antioxidant in koffie: chlorogenic acid (hierna: Chlorogeenzuur) genaamd. Chlorogeenzuur kan de werking van bloedvaten verbeteren en beschermt je tegen verstopte aderen omdat het de opbouw van een vettig laagje tegen de wanden blokkeert.

De Aanbevolen Hoeveelheid

Betekent dit dat je er een onbeperkt aantal koppen per dag van kunt drinken, of zit er een maximale hoeveelheid aan? Het is volgens Voortman lastig om een concreet aantal te noemen als we het hebben over de maximale hoeveelheid koffie per dag, maar volgens haar passen vier tot vijf kopjes per dag zeker wel in een gezonde levensstijl. „Die hoeveelheid wordt door veel experts aangeraden.

Mensen met diabetes profiteren zelfs het meest. Eén kopje koffie per dag heeft al een positieve werking, met een maximum van vier koppen. Twee koppen koffie lijken meer gezondheidsvoordelen te bieden dan één, en drie kopjes koffie bevorderen de niergezondheid nog verder. Bij vijf of meer koppen zagen de onderzoekers geen extra voordelen meer. Maximaal vier.

Kanttekeningen

Daarbij wil Voortman wel een kanttekening maken, omdat mensen verschillend kunnen reageren op een kopje koffie. „Als je veel cafeïne neemt, kun je onrustig worden of slechter slapen, omdat de alertheid waar de cafeïne voor zorgt kan doorschieten. Dat wordt vaak als onprettig ervaren. De een is dan ook gevoeliger voor cafeïne dan de ander.” Ervaar jij dit ook zo, ga dan bij jezelf na bij hoeveel kopjes koffie jouw persoonlijke grens ligt.

Om een gezond hart en een gezonde bloeddruk te behouden zouden mensen maximaal zes kopjes koffie per dag mogen drinken. Elina Hyppönen: 'Als je naar onze onderzoeksresultaten kijkt, zie je dat er vanaf 6 kopjes koffie per dag een kantelpunt is in het risico op hart- en vaatziekten'.

De Nadelen van Te Veel Koffie

Te veel koffie is ongezond, omdat het kan zorgen voor een hoge bloeddruk, en zoals het onderzoek aangeeft een hoger risico op hartziekten. Daarnaast kun je last krijgen van bijwerkingen zoals duizeligheid, trillerig worden, hoofdpijn en hartkloppingen. Ook je darmen worden niet blij van te veel koffie, denk aan een opgeblazen buik en diarree.

Te veel cafeïne kan echter negatieve effecten hebben, zoals hoofdpijn, rusteloosheid, slaapproblemen, angstgevoelens, prikkelbaarheid, beven, duizeligheid, suizende oren en hartkloppingen. Ook kan koffie de doorbloeding in de hersenen verminderen, wat op de lange termijn gevolgen kan hebben voor de hersenfuncties. Bovendien kan koffie de afgifte van het stresshormoon cortisol verhogen, waardoor we juist meer gestrest kunnen raken.

Effecten van Cafeïne

De cafeïne in koffie kan positieve en negatieve effecten hebben. In kleine hoeveelheden kan het je alertheid en concentratie verhogen, en je sportprestaties verbeteren. Maar te veel cafeïne kan zorgen voor rusteloosheid, hoofdpijn en slaapproblemen. Cafeïne kan invloed hebben op de slaap, zeker als cafeïne vlak voor het slapen gaan gedronken wordt. Ook kan cafeïne zorgen voor angstgevoelens.

Koffie en Cholesterol

In koffie zitten de vetachtige stoffen cafestol en kahweol die het LDL-cholesterol verhogen. Een teveel aan LDL-cholesterol in je bloed blijft plakken aan de binnenkant van je bloedvaten. Dat vergroot de kans op bijvoorbeeld een hartaanval of beroerte.

Filteren is Belangrijk

De manier waarop koffie gezet wordt, heeft invloed op hoeveel cafestol en kahweol de koffie bevat. Hoe beter de koffie gefilterd is, hoe minder er van deze stoffen in zit.

Soorten Koffie en Gezondheid

De minste cafestol zit in filterkoffie, koffie van koffiepads en in oploskoffie. Iets hoger scoren espresso (ook uit cupjes) en aanverwante soorten, en de meeste cafestol zit in koffie uit een cafétière en in Turkse koffie. De reden daarvoor is eenvoudig: hoe langer de gemalen koffie in contact met de drank blijft, des te meer cafestol er vrijkomt.

Volgens het Voedingscentrum kunnen gezonde volwassenen zonder al te veel problemen zo’n 4 kopjes koffie per dag drinken, als het om filterkoffie, pad-koffie of oploskoffie gaat. Drink je liever espresso (los of uit cups) dan is 2 tot 3 kopjes per dag het maximum. Kies je voor koffie uit de cafétière, dan volstaat 1 kopje per dag.

Aanbevelingen van het Voedingscentrum

Gefilterde koffie zonder suiker staat in de Schijf van Vijf. Een aantal kopjes gefilterde koffie (zowel met als zonder cafeïne) per dag past in een gezond voedingspatroon. Neem vanwege de cafeïne, naast 3 kopjes groene of zwarte thee op een dag, niet meer dan 5 kopjes koffie per dag (1 kopje is 125 milliliter).

  • Neem geen kookkoffie, ook wel Turkse of Griekse koffie genoemd.
  • Gebruik water uit loden leidingen zo min mogelijk of niet voor eten en drinken, ook niet voor het zetten van koffie.

Cafeïne Gehaltes

De hoeveelheid cafeïne in koffie kan heel wisselend zijn. Bijvoorbeeld de gebruikte koffieboonsoort: in koffie van Robustabonen zit 2 tot 3 keer zoveel cafeïne dan in koffie van Arabicabonen. Ook de zetmethode, hoe sterk de koffie is gezet en de grootte van de kop hebben invloed.

Duurzaamheid en Keurmerken

Diverse koffiesoorten worden op de markt gebracht volgens de normen van eerlijke handel. Eerlijke handel zorgt ervoor dat boeren uit arme landen een eerlijke prijs krijgen voor hun product. Deze koffie is herkenbaar aan het keurmerk Fairtrade en ook het Rainforest Alliance keurmerk houdt rekening met de arbeidsomstandigheden.

labels:

Zie ook: