Kalebassen, die Barbapappa-achtige pompoenen, worden vaak gebruikt als decoratie. Mensen maken er herfststukjes van. Maar is dit het enige bestaansrecht van de kalebas? Alles en iedereen op deze wereld heeft een functie en het kan toch niet zo zijn dat kalebassen alleen bestaan om zo nu en dan in herfststukjes te belanden?

Omdat Google een grote vriend is, zocht men op of je kalebassen kunt eten. Het antwoord was vaag: ‘Sommige kalebassen hebben geen vruchtvlees en de schil is erg bitter. Als ze heel jong zijn kun je ze soms eten, maar soms ook niet.’ De kalebas als heerlijk stukje groente tussen de tournedos en de gebakken aardappeltjes valt dus af.

Heel anders dan zijn broer, de pompoen, die is prima eetbaar. Bovendien kun je daar tijdens Halloween grappige gezichtjes in snijden. Meerdere functies en dus een prima bestaansrecht voor de pompoen. Goeie naam ook trouwens. Helemaal in lijn met andere eetbare spullen zoals de citroen en de meloen. Wat dat betreft krijg je toch echt een beetje te doen met de kalebas. Een lelijk ding met een lelijke naam.

Wat is het verschil tussen een pompoen en een kalebas?

Vaak wordt ons gevraagd; wat is nu het verschil tussen een pompoen en een kalebas. In het algemeen kun je zeggen dat de kleine soorten kalebassen zijn en de grotere soorten pompoenen. Pompoen is een Cucurbita pepo en een kalebas een Cucubita maxima.

Maar wat is nou het grote verschil tussen de ficifolia en de Siam pompoen?

Kun je kalebassen eten?

Dat kan vast wel, maar het is de vraag of het lekker is. Kalebassen zijn hol van binnen en bevatten geen of nauwelijks zaadlijsten. De smaak is zeer bitter, waardoor het sowieso eigenlijk al niet goed eetbaar is. De kalebas is vooral een siervrucht, slechts een enkele soort wordt gegeten.

Sommige kalebassen hebben geen vruchtvlees en de schil ervan is bitter en niet eetbaar. Ik zou alleen jonge kalebassen eten als die echt jong zijn en in ieder geval wel vruchtvlees bevatten. Probeer het uit door een klein stukje te koken (10 minuten maximaal) en dan te proeven!

Welke soorten pompoenen zijn eetbaar?

Niet elke pompoensoort is eetbaar. Er zijn eetbare pompoenen, maar ook niet-eetbare exemplaren. Het is dus goed om er zeker van te zijn dat je een pompoen daadwerkelijk kunt eten, voordat je hem gaat bereiden.

  • Hokkaido pompoen: Dit is een Japanse pompoensoort met donkeroranje vruchtvlees.
  • Flespompoen (Butternut Squash): Deze pompoen heeft stevig vruchtvlees, weinig zaden en een zachte smaak. De schil van flespompoen is eetbaar.
  • Spaghettipompoen: Pompoen spaghetti is lekker koolhydraatarm.
  • Muskaatpompoen: Deze pompoen heeft een kruidige smaak die wat nootachtig is en doet denken aan nootmuskaat.
  • Sweet Dumpling en Blue Ballet: Deze pompoenen hebben een kastanjeachtige smaak. De Blue Ballet heeft zijn naam te danken aan zijn grijsblauwe kleur.
  • Reuzenpompoen oftewel Jack o’Lantern: Deze feloranje pompoensoort wordt traditioneel gebruikt als decoratie voor Halloween en is heerlijk voor pompoensoep.
  • Crown Prince en Kabocha pompoen: De pompoenen van deze soort zijn klein en hebben een intensieve smaak.
  • Turkse muts: Dit is een eetbare kalebas. De vorm is bijzonder en lijkt daadwerkelijk een beetje op een muts. De smaak is wat melig en tamelijk zoet.
  • Knuckle Head: Deze pompoensoort wordt gekenmerkt door wratten op de schil.

Niet-eetbaar zijn bijvoorbeeld kalebassen (de Turkse muts uitgezonderd). Sierpompoenen zijn niet eetbaar. Deze hebben ook geen vruchtvlees.

Ja, een groene pompoen van een eetbare soort is eetbaar, maar nog onrijp. Natuurlijk zal de smaak minder goed zijn dan bij een rijpe pompoen. Ook de groene pompoensoort Kabocha is gewoon eetbaar. Deze pompoenen hebben, ook als ze rijp zijn, een groene schil.

Taxonomie van komkommerachtigen

Om het verschil uit te leggen moeten we kijken naar de taxonomie van de komkommerachtigen (Cucurbitaceae), waar pompoenen en kalebassen toe behoren. Over het algemeen behoren pompoenen en kalebassen tot het geslacht Cucurbita, met uitzondering van de fleskalebassen. De bekende oranje eetpompoenen (Hokkaido types) behoren tot de Cucurbita maxima. Dit soort is 4000 jaar terug ontstaan in Zuid-Amerika.

De vruchten kenmerken zich door een dikke laag oranje-geel vruchtvlees en is over het algemeen prima voor consumptie. Onder deze soort vallen vele rassen met vaak een oranje, groene of grijze schil. Enkele voorbeelden zijn de reuzenpompoen zoals Atlantic giant, het Hokkaido type zoals Uchiki Kuri, het Kabocha type zoals Sweet Mama en de grijze eetpompoen zoals Jarrahdale.

Als we kijken naar de soort Cucurbita pepo zijn er enkele verschillen met Cucurbita maxima. De afgerijpte vruchten van C. pepo zijn harder van schil, hebben minder vruchtvlees en zijn vaak wat wateriger van smaak dan C. maxima. Ook is er een grotere verscheidenheid aan kleuren die de vruchten hebben van deze soort.

Over het algemeen is dit soort minder geschikt voor consumptie, maar er zijn genoeg types die uitstekend in de keuken gebruikt kunnen worden. Jong geoogste vruchten van de Courgette en Pattison, de Spaghetti pompoen en het Acorn type zijn daar enkele voorbeelden van. Halloweenpompoenen vallen ook onder het soort C. pepo.

Dan is er nog het soort Cucurbita moschata, dat zijn oorsprong kent in Centraal Amerika. Onder deze soort vallen onder andere het bekende Butternut type en Muscaatpompoenen. De vruchten hebben veelal een beige kleurige schil en oranje vruchtvlees. Zowel de Butternut als Muscaatpompoen zijn ideaal voor consumptiedoeleinden.

Typerend voor rijpe sierkalebassen is een keiharde schil. Fleskalebassen (Lagenaria) behoren tot een geheel andere geslachtgroep. Het verschil tussen de Lagenaria en Cucurbita is goed te zien aan de planten.

Tips voor het bewaren en bereiden van pompoenen

  • Bewaar de kalebas op een koele plek. In de koelkast is hij nog ongeveer een week houdbaar.
  • Gebruik je een deel van de kalebas? Dek het snijvlak af met huishoudfolie en bewaar het restant in de koelkast.
  • De kalebas gaat schimmelen of heeft rotte plekken als hij niet goed meer is. Dit bederf herken je door te kijken, ruiken of proeven.
  • Was de kalebas en halveer de pompoen voor de bereiding. Schil de kalebas en verwijder de draden en de pitten met een lepel of mesje. Snijd het vruchtvlees in blokjes.

Pompoenen kun je minstens twee tot zelfs vier maanden bewaren op een koele plek in huis. Je kunt pompoen invriezen door de stukken te blancheren en af te koelen. Aangesneden pompoen kun je het beste in plastic huishoudfolie wikkelen en in de koelkast bewaren. Daar blijft het dan ongeveer 3-5 dagen goed.

De schillen van vele soorten kunnen inderdaad behoorlijk stug zijn, bijvoorbeeld de fles-pompoen en de spaghettipompoen. Als je een pompoen treft met een stugge schil, kun je deze beter koken in ruim water. Op deze manier worden schillen boterzacht.

Verkurkte beschadigingen en spikkels

Je ziet vaak op de pompoen wat rare gele vlekken met een grove en stugge structuur. Dit zijn zogenoemde “verkurkte beschadigingen”. Deze vlekken ontstaan als de pompoen op een grond groeit, waardoor sommige delen geen zonlicht krijgen. De “spikkels” of “pukkels” ontstaan door hagel of harde regenschade. Je kunt het gewoon eten.

Biologische pompoenen

Wel de pompoenen die het gehele jaar door worden verkocht, zoals de fles-pompoen en de oranje Hokiado pompoen, dragen een sticker, om aan te geven dat ze van biologische afkomst zijn. Dragen zij geen sticker, dan is dit dus NIET gegarandeerd. Zo kunnen pompoenen die niet uit Nederland afkomstig zijn, wel worden bespoten om de transport zo goed mogelijk te overleven. Zit er echter wel een sticker op, dan is deze wel 100% biologisch.

Er zijn wel degelijk biologische pompoenen die biologisch worden geteeld. De biologische teler moet zich aan alle wettelijk bepaalde regels houden van het Europees biologische keurmerk. Pompoenen die dit keurmerk NIET dragen, zijn NIET biologisch geteeld.

Supermarktketen LIDL verkoopt bijvoorbeeld biologische oranje pompoenen, deze zijn gebrand-merkt. Maar de fles-pompoen (butternut) dragen geen brandmerk, en worden ook niet als biologisch verkocht. Wat je kunt doen, is navragen bij klantenservices van supermarkten.

Rauwe pompoen

Je kunt pompoen met schil en vruchtvlees rauw consumeren. Het heeft een iets bittere smaak dan de gekookte pompoen, maar daarom niet minder lekker! Het bewaart bovendien de meeste vitaminen die door te koken meest verloren kunnen gaan. Als je rauwe pompoenen eet, zorg er dan extra goed voor dat je de pompoenen zorgvuldig onder de hete kraan wast.

Pompoen kweken

Voorzaaien kan vanaf april/mei. Als het warmer dan 20 graden is kiemt de pompoenplant in ongeveer een week. De pompoen kan pas na half mei naar buiten als er écht geen kans meer is op vorst en als het plantje ten minste 3 blaadjes heeft. Er kan maar 1 plant per 2 vierkante meter staan. Houd een plantafstand van 90×180 cm aan. Je pompoen staat het liefst op een zonnige plaats. Daarnaast heeft de plant behoefte aan een voedingsrijke bodem, ofwel lekker veel compost. De pompoen is een flinke drinker. Hij heeft behoefte aan veel water. Vanaf september/oktober kun je pompoenen oogsten. Het is belangrijk om de vruchten te laten rijpen, omdat onrijpe pompoenen minder goed smaken en slecht te bewaren zijn. De vrucht is rijp als het steeltje kurkachtig wordt.

De bloemen van pompoenen zijn eetbaar. Ze smaken enigszins poederig neutraal, en zijn door hun grootte geschikt om te vullen. Ook de zaden zijn eetbaar.

labels:

Zie ook: