De Prunus cerasifera, ook wel kerspruim of kroos genoemd, komt van nature voor in de Balkan tot aan Midden-Azië. Ook zijn er in Nederland nog een paar oude boomgaarden waar nog kroosjes worden geteeld; dit zijn vaak cultivars die van de wilde kroos afstammen.

Het mooie van de wilde kroos is dat deze veel minder last heeft van ziekten dan echte productie pruimen. Omdat de wilde kerspruim al vroeg bloeit is het een belangrijke plant voor de bijen en hommels.

De wilde kerspruim bloeit wit en daarna volgen de vruchten welke uiteindelijk geel, oranje tot rood gekleurd zijn. De vruchten smaken zoet, zijn eetbaar en worden ook graag door vogels gegeten.

De Rode Kerspruim: Een Populaire Variant

In het Latijns word de rode kerspruim Prunus cerasifera Nigra genoemd. De rode kerspruim is een plant die voort komt uit de rozenfamilie. De rode kerspruim word in Europa veel aangeplant. Dit vanwege de eetbare vruchten.

De kroon van de rode kerspruim heeft een open kroon. De kroon heeft uitstaande takken. De takken van de rode kerspruim zijn glad en glanzend groen.

Bladeren zijn eirond. De bladeren van de rode kerspruim kunnen zo’n zeven centimeter lang worden. De stelen van de bladeren van de rode kerspruim zijn paarsgroen. De lengte van de bladstelen zijn ongeveer 1 centimeter. De kleur van de bladeren is aan de bovenkant glanzend rood en aan de onderkant bleek en dof van kleur.

De bloemen van de rode kerspruim zijn licht roze. Een rode kerspruim bloeit rijkelijk met komvormige bloemen. De bloemen hebben een heerlijke geur. Wanneer de bloemen bijna uitgebloeid zijn, zijn ze wit van kleur.

De vruchten zijn kogelrond, en qua grootte net iets groter dan een kers. De smaak van de kerspruim is zuurder dan van een kers.

Hoe ouder hij wordt hoe breder hij in de kroon wordt. Dit betekend dat in de winter kaal is. De rode kerspruim zal in de herfst zijn prachtige bladeren verliezen. De schors is bruinachtig tot zwart.

Een rode kerspruim kan wel een hoogte van 5 meter bereiken, en je het hele jaar planten. Tussen oktober en juni is de beste periode, mits het niet vriest of sneeuwt. Een rode kerspruim kun je het beste planten in zon of half schaduw. Geef jonge bomen net na het planten geregeld water, dit om uitdroging tegen te gaan. Snoeien is niet perse nodig.

Rode Kerspruim kunnen het hele jaar geplant worden. De beste periode is tussen 1 oktober en 1 juni.

Kerspruim: Geen Kruising maar een Zelfstandige Soort

De kerspruim, of ook wel myrobalaan genoemd, is géén kruising tussen een kers en een pruim, zoals de naam zou kunnen suggereren. Het betreft een zelfstandige botanische soort met de naam Prunus cerasifera. Deze soort heeft vrijwel zeker aan de wieg gestaan van de Europese cultuurpruim (Prunus domestica).

De kerspruim is eveneens bekend als fruitgewas en geeft kleine vruchten ter grootte van een kers (zie daar de naam), welke echter over het algemeen minder smaakvol zijn dan die van de Europese cultuurpruim. Daarom is de kerspruim als fruitgewas niet bijzonder populair, alhoewel er in het buitenland wel diverse rassen bestaan die speciaal voor de vruchtdracht zijn bedoeld.

Toepassingen van de Kerspruim

Meer populariteit heeft de kerspruim gekregen als onderstam voor het enten van Europese cultuurpruimen of voor het enten van sommige andere Prunus-fruitsoorten. Er zijn derhalve speciale rassen uitgeselecteerd die alleen als onderstam worden toegepast, zoals bijvoorbeeld het onderstamras ‘Myrobalan B’.

Van het Spaanse kerspruim-ras ‘Adara’ is bekend dat deze kan worden gebruikt als tussenstam, waarmee bestaande Japanse pruimen-, perziken- of nectarinebomen kunnen worden omgeënt naar zoete kersen. En het nieuwe Californische ras ‘RI-1’ wordt ook toegepast als universele tussenstam voor zoete kersen die daarmee kunnen worden geënt op diverse gangbare pruimen- en perzikonderstammen. Via deze kerspruim-tussenstammen kunnen de gangbare pruimen- en perzikonderstammen dus ook gebruikt gaan worden voor de kersenteelt. Daarmee zou er voor de kersenteelt plotseling een veel grotere keuze aan onderstammen beschikbaar zijn….

Behalve de reeds omschreven toepassingen van de kerspruim voor de productie van de vruchten, of als onderstam, of als tussenstam, kunnen bepaalde rassen van de kerspruim als sierboom worden toegepast.

Dit laatste is ook in FruitLent het geval, want van het bekende sierras ‘Nigra‘ zijn in het voorjaar van 2007 twee bomen aangeplant welke aan een speciaal daarvoor opgerichte gegalvaniseerd stalen stelling als leiboom worden opgekweekt in een palmet-vorm. Het ras ‘Nigra’ bloeit in het voorjaar al vroeg en zeer rijk met fraaie roze bloesems, gevolgd door prachtige donkerrode bladeren. Qua vruchtzetting is de ‘Nigra’ niet erg uitbundig; zij draagt gewoonlijk namelijk slechts enkele vruchtjes. Deze hangen met een tamelijk lang en dun steeltje aan de boom en vallen met hun donkere paarsrode kleur tussen het blad nauwelijks op. De vruchtjes rijpen eind juli / begin augustus.

De Kroosboomgaard in Boven-Leeuwen

In Boven-Leeuwen, in het Land van Maas en Waal, bevindt zich een uniek stukje Nederland. Er ligt een prachtige krozenboomgaard met een variëteit aan de bijna verloren gegane kerspruim. De kerspruim of kroos is een klein rond vruchtje dat verwant is aan de pruim en mirabel. Het heeft naast zoetigheid ook behoorlijk wat zuur rondom de pit heb ik gemerkt.

Dat maakt het een heerlijke vrucht om zo te eten, maar zeker ook om te verwerken tot bijvoorbeeld jam, sap of in een fruittaart. Waar bij een telling in 1925 nog 12 hectare krozen (net zoveel als de pruim) in het Land van Maas en Waal werd geteld, is er tegenwoordig niets meer te vinden. Ook elders in Nederland is op een boom in een achtertuin na de kroos verdwenen.

De kroos is hoogstamfruit en heeft het uiteindelijk afgelegd tegen het meer toegankelijkere laagstamfruit. Thijs Banken wijdt dat aan een aantal ontwikkelingen. De kerspruim bloeit vroeg in het jaar en is daarmee kwetsbaar voor vorst. Risicofruit dus. Bovendien is oogsten uit de hoge bomen erg arbeidsintensief. Daarnaast zijn er vanuit de EU in de jaren zestig en zeventig subsidies verstrekt om fruitgaarden te rooien in verband met een groot overschot aan fruit. Deze maatregel is door velen aangegrepen om het hoogstamfruit te rooien en er later laagstamfruit voor terug te planten.

Naast de traditionele krozensoorten heeft Thijs Banken ook een aantal nieuwe soorten gekweekt. We proefden de lichtrode zoete en sappige Kroos Sara. Daarnaast sieren tegenwoordig ook Kroos Freya en Kroos Pearl Beauty de gaard.

En het goede nieuws: dankzij de samenwerking van Thijs met Boomkwekerij De Batterijen in Ochten kun jij ook eigenaar worden van een van deze bijzondere rassen kerspruimen. Als je er de ruimte voor hebt: plant er één (of alle drie) in je tuin en red de kroos.

Culinair Gebruik van de Kerspruim

Door de zoete smaak met een klein zuurtje leent de kroos zich uitstekend om mee te koken. Natuurlijk kun je er jam, gelei, sap of -heel historisch verantwoord- een moes van maken.

Het blijft leuk om als wildplukker weer een nieuwe ontdekking te doen. Dit keer gaat het om de vruchten van een kerspruim. Deze 7 meter hoge boom had ik twee jaar geleden gevonden in onze wijk, maar ik wist toen nog niet dat de vruchten eetbaar zijn. Soms draagt deze boom enorm veel vruchten en soms ook enkele jaren geen vruchten. Dit jaar heb ik gelukkig veel vruchten kunnen plukken van de kerspruim. Een cadeau van de natuur.

Ik heb een trapje meegenomen naar de boom om ook de vruchten die hoog hangen te kunnen plukken. Opvallend dat bijna niemand de kerspruim kent. Terwijl ik op het trapje sta, zie ik soms voorbijgangers geïnteresseerd kijken naar wat ik pluk. Blijkbaar weten mensen niet dat je deze vruchten kunt eten.

De meeste mensen gaan gewoon voorbij aan deze boom. Vervolgens kopen ze pruimen in de winkel. Zonde, want het is zo leuk om te plukken in de natuur. Nu vallen er vele rijpe vruchten op de grond zonder dat mensen ze oprapen. Ik heb de kerspruimen gedeeld met de mensen thuis. Heerlijk zoet! Iedereen is er dol op! Ook kon ik het niet laten om de vruchten in de vorm van een hartje neer te leggen. Ik vind het leuk om creatief te zijn.

Gezien de vele kilo’s vruchten leek het mij ook leuk om jam te maken. De ingrediënten die ik gebruik voor de kerspruimjam: kerspruimen, kokosbloesemsuiker en arrowrootpoeder. Eerst even de pruimen mixen in de blender en daarna opwarmen op het vuur.

Verwarring en Identificatie

Leuk! Wij hebben al jaren een prunus nigra in de tuin.(boom met donkerrode bladeren) Die heeft dit jaar ook veel vruchtjes. Ik wist nooit of ze eetbaar waren (en liet ze meestal hangen voor de vogels 😉 maar ga ze dit jaar plukken!

Hey Madeleen. Wat leuk dat jullie zo’n boom in de tuin hebben! Je kunt simpelweg proeven of ze als rijp zijn. Als ze een beetje zacht worden en een zoete smaak hebben, kun je volop gaan plukken. Eigenlijk hetzelfde als met pruimen.

ik heb twee bomen in de tuin staan en weet nog steeds niet zeker of het nu de sierkers of de pruimkers is. we hebben van de kleine boom een paar vruchtjes gegeten, waarschijnlijk niet rijp zuur en bite als een appel. de ene is donkerrood van blad de andere roodgroenig. ik hoop dat jij me kunt zeggen wat het zijn.

De kerspruim is Prunus Cerasifera om precies te zijn, die is er in een gewone (groenbladige) en een donkere (roodbladige) variant. Je kunt ook een app downloaden, picture this. Hiermee kun je een foto maken van je boom/ blad. De app geeft dan aan wat voor boom/ struik/ bloem het is. Heel makkelijk als je niet zeker weet wat voor boom het is.

Botanische Details

Bladeren Zwak giftig. De langwerpige tot eironde bladeren zijn 3 tot 7 cm. Ze zijn van boven glanzend en worden snel kaal.

Bloemen Tweeslachtig. De bloemstelen zijn kaal. De meestal alleenstaande, 1½-2 cm grote bloemen verschijnen tegelijk met de bladeren of iets eerder.

Vruchten en zaden Een steenvrucht. De bolronde, zoete en eetbare pruimen zijn 2-3 cm. Ze kunnen roodachtig of geel zijn. De gladde steen (pit) is rond en gekield.

Bodem Zonnige of half beschaduwde plaatsen op vochtige tot vrij natte, matig voedselrijke tot voedselrijke, humeuze, vrijwel neutrale grond.

Wereld Oorspronkelijk uit Zuidoost-Europa en Zuidwest-Azië (o.a. Nederland Ingeburgerd tussen 1950 en 1974. Vlaanderen Ingeburgerd. Wallonië Ingeburgerd. Veel aangeplant als fruitboom of in hagen.

op te enten, waardoor ze geschikt worden voor laagstamboomgaarden. Een vorm met bruine bladeren en roze bloemen wordt als sierboompje gekweekt.

Bosplantsoen

Bosplantsoen zijn inheemse planten of planten die hier al erg lang voorkomen en deze worden vaak gebruik voor landschappelijke beplantingen. Bosplantsoen met blote wortel zijn planten van 1 tot 4 jaar oud welke zonder kluit worden geleverd. Het voordeel hiervan is dat ze goedkoper zijn dan planten met kluit of pot en dat ze licht in gewicht zijn.

Ze worden het meest gebruikt als er grotere aantallen geplant moeten worden en voor hagen die nog niet meteen af en dicht hoeven te zijn. Sommige producten hebben een afwijkend bezorgtarief.

labels:

Zie ook: