Veel huishoudens hebben een goed gevulde vriezer met brood, groente, vlees en fruit. Maar wat als je iets ontdooit en het later liever toch weer terug wil stoppen in de vriezer?

Waarom je ontdooid voedsel niet opnieuw moet invriezen

“Na ontdooiing niet opnieuw invriezen.” Deze zin heb je waarschijnlijk al vaker op de verpakking zien staan. Sterker nog, in Nederland is het in de wet bepaald dat fabrikanten deze waarschuwing op alle bevroren producten moeten zetten. Maar waarom is dat eigenlijk en wat kan er gebeuren als je dat toch doet?

Stel, je haalt de ingevroren scharrelkip in de ochtend uit de vriezer om te laten ontdooien op het aanrecht. ’s Avonds kom je laat thuis en bent je te moe en hongerig om nog te gaan koken en besluit je dus om een pizza te bestellen. De kip schuif je maar weer terug in het vriesvak van je vriezer. Volgende keer dan maar. Maar kun je ontdooid voedsel zonder risico’s opnieuw invriezen? En maakt het nog uit of het om rauwe kip gaat of restjes van het avondeten?

Ontdooid vlees is een lekkernij voor bacteriën

Het Voedingscentrum is heel duidelijk: opnieuw invriezen is riskant vanwege voedselinfecties. Want bacteriën zijn dol op jouw kliekje. Bij de juiste temperaturen vermenigvuldigen ze zich snel. In de diepvries stopt hun groei, waardoor je er voedsel lang kunt bewaren. Maar bij het bereiden ontkom je niet aan opwarmen. Dan eten bacteriën ook mee, zeker omdat het voedsel uit de vriezer komt.

Bevriezing sloopt sommige celstructuren van vlees, waardoor er sap uit stroomt. Voor bacteriën is dat een grotere traktatie dan verse kipfilet. Eet je de opgewarmde kliek dezelfde avond nog op, dan stop je de wildgroei. Vries je het weer in, dan zit de familie bacterie inmiddels al met de achterachterkleinkinderen aan het feestmaal. Zodra je de maaltijd nog een keer opwarmt, is de kans flink groter dat zij je ziek maken.

De risico's van opnieuw invriezen

De risico’s die het opnieuw invriezen met zich meebrengt, ontstaan vooral bij het ontdooien. Tijdens het ontdooien wordt het voedsel blootgesteld aan hogere temperaturen en verliest het vocht. Beide zijn twee factoren die de groei van bacteriën bevorderen. Sommige voedingsmiddelen, zoals kip, vis en vlees, zijn gevoeliger voor de groei van bacteriën dan anderen.

Tijdens het ontdooien verliest het voedsel vocht en is er dus een hoge kans dat er bacteriën ontstaan, zeker als je het op kamertemperatuur laat ontdooien. Als je het vervolgens opnieuw invriest en ontdooit, laat je een reeds aangetast product opnieuw hetzelfde proces doorlopen. Het verliest opnieuw vocht en wordt blootgesteld aan hogere temperaturen, waardoor niet alleen de uiterlijke kenmerken en smaakeigenschappen achteruitlopen, maar ook de kans op voedselvergiftiging veel groter wordt.

Als je een zeer bederfelijk product, zoals rauwe kip, lange tijd op kamertemperatuur laat ontdooien, is de kans op voedselvergiftiging het grootst. Het voorbeeld aan het begin waarbij je de rauwe kip de hele dag op het aanrecht laat staan en vervolgens opnieuw invriest, is daarom het worstcasescenario.

Minder bederfelijke producten, zoals brood of producten die je in de koelkast hebt laten ontdooien, brengen bij opnieuw invriezen veel minder risico’s met zich mee. Deze producten kun je vaak prima opeten zonder ergens last van te krijgen. Toch wordt het uit voorzorg afgeraden, omdat er altijd een zekere mate van risico blijft en eventuele voedselvergiftiging vooral voor zwangere vrouwen, zieken en ouderen ernstige gevolgen kan hebben. Dit is ook de reden waarom het verplicht is om op alle bevroren producten te vermelden dat je ze niet opnieuw moet invriezen.

Veilig ontdooien

Als je restjes op een goede manier ontdooit, krijgen schadelijke bacteriën minder kans. Veilig ontdooien kan door de restjes de avond van tevoren in de koelkast te leggen, of door het te ontdooien in de magnetron. Verhit het goed en eet het meteen op.

Ontdooi je maaltijd in de koelkast en niet op het aanrecht, is het devies. De temperatuur blijft dan laag genoeg om bacteriegroei tegen te gaan. En verwarm alleen wat je wilt opeten. Het restant kun je dan veilig opnieuw invriezen.

Om de groei van gevaarlijke bacteriën zoveel mogelijk tegen te gaan, is het goed om deze producten altijd in de koelkast te ontdooien bij een temperatuur van 3-4°C. Dit duurt veel langer dan wanneer je de producten op kamertemperatuur laat ontdooien, maar deze methode is veel voedselveiliger. Boven 4 graden kunnen bacteriën zich namelijk razendsnel vermenigvuldigen en kan het voedsel zo aangetast worden dat de consumptie tot voedselvergiftiging kan leiden.

Kok Mounir Toub heeft een dringend advies: "Je moet het product sowieso niet opnieuw invriezen als je het ontdooit buiten de koelkast, of nog erger: in de magnetron. Dan heeft het een bepaalde temperatuur behaald, zo rond de 20 graden, waarin bacteriën snel kunnen groeien. Dan wordt het gevaarlijk."

Wat te doen met restjes?

Soms heb je een restje over van een maaltijd, per ongeluk of expres. Een restje lasagne of pasta, een curry of een ovenschotel, bijvoorbeeld. Zo’n restje kun je prima invriezen om later op te eten, dat is veilig. Maar mocht je nog steeds iets over hebben van het opgewarmde restje, dan kun je dat beter weggooien. Verwarm het dus niet een 2de keer en vries het ook niet een 2de keer in.

Heb je restjes over van een maaltijd? Laat deze zo snel mogelijk afkoelen in een pan of bak met koud water. Zet ze daarna in de vriezer, daar zijn ze nog 3 maanden houdbaar. Tip: zet er een datum op zodat je later weet wanneer je het ingevroren hebt. Bewaar de maaltijd in de porties die je later nodig hebt.

Heb je een maaltijd ontdooid in de koelkast, maar gebruik je maar een deel? Bewaar dan het nog niet verwarmde deel goed afgedekt in de koelkast en eet het uiterlijk de volgende dag op. Vries het dus niet nog een keer in. Gebruik je het niet meer?

Een maaltijdrestje dat je al eerder ingevroren en opgewarmd hebt, kun je beter niet nog een tweede keer invriezen en ontdooien om op te eten. Eten ontdooien, opwarmen, op tafel of het aanrecht laten staan, terug laten koelen en weer invriezen: dat zorgt voor flinke temperatuurschommelingen in je eten. Bacteriën reageren op deze schommelingen. Ze groeien bijvoorbeeld hard bij kamertemperatuur.

Hoe meer tijd en mogelijkheid bacteriën krijgen om uit te groeien, hoe meer bacteriën op en in je eten zitten, hoe groter de kans dat je er ziek van kunt worden.

Tips voor het invriezen van je eten

Als je geen risico’s wilt nemen, kun je het beste geen voedsel twee keer invriezen. Pas vooral op met kip, vlees en vis. Daarbij is de kans op voedselvergiftiging het grootst. Ontdooi deze producten altijd in de koelkast bij maximaal 4°C en leg ze nooit opnieuw in de vriezer als ze langer dan twee uur buiten de koelkast hebben gelegen.

Heb je toch rauwe producten ontdooid die je nu niet kunt opmaken? Gaar de producten door en door en leg ze dan opnieuw in de vriezer. Gekookte restjes kun je namelijk wel weer invriezen.

Het beste is gerechten te bereiden in grote porties en deze in kleine plastic diepvriesbakje.

De rol van bacteriën

Vaak wordt vlees bij de slager ook vaker ingevroren, dus het hoeft helemaal niet ongezond te zijn. Echter, stel dat bacteriën in die kip op kamertemperatuur zich al aardig hebben vermenigvuldigd, duurt het bij de tweede keer ontdooien minder lang voordat er nog meer bacteriën loslopen en is je vlees eerder bedorven. Om dat gevaar uit de weg te gaan, is het beter om vlees (en kip en vis etc) niet nog een keer in te vriezen.

Niet geadviseerd wordt om iets te ontdooien en daarna direct weer in te vriezen. Als je een rauwe ingevroren kip eerst lekker klaarmaakt kun je daarna de porties klaargemaakte kip volledig veilig weer invriezen. Door het klaarmaken (in oven of braadpan) gaan toch alle bacteriën weer dood.

Het probleem is dat elke keer dat je iets invriest een deel van de cellen in het vlees kapot gaat, waradoor ze 'leeglopen' dit zorgt voor verlies van smaak en structuur.

Als de kip gewoon gekoeld is gebleven is er NIETS aan de hand qua risico. De fabeltjes dat het vlees veel sneller zou bederven is onzin. Veel vlees wat je bij de slager haalt is al minimaal een keer ingevroren voor jij het krijgt. Het risico wordt pas groter als je de kip tot boven een paar graden celcius hebt laten opwarmen. Maar dat zou je met je filetje ook niet doen.

Als je de kip ontdooit (of ieder ander vlees), komt er vleesvocht vrij. Dit vocht is een voedingsbodem voor bacteriën. Vooral op kamertemperatuur groeien deze bacteriën hard. Tussen die bacteriën kunnen ook ziekteverwekkende bacteriën zitten en die zullen bij opnieuw invriezen niet afsterven. Dus een kip twee keer laten ontdooien neemt gewoon extra risico's op voedselvergiftiging met zich mee.

Conclusie

Het komt nogal precies als je een product opnieuw wil invriezen: op de juiste temperatuur laten ontdooien, niet te lang wachten met opnieuw invriezen, het product niet te warm laten worden. Echt heel gemakkelijk lijkt het niet. Jan Broeze heeft daarom een duidelijke boodschap: "Technisch gezien kan het, maar omdat de situaties bij de consument niet optimaal zijn is, is het beter om het niet te doen."

labels: #Kip

Zie ook: