In deze uitgebreide gids bespreken we de veiligheid van het eten van zachte aardappelen en geven we adviezen over hoe u gezond en gevarieerd kunt blijven eten, zelfs als de vorm van uw voedsel is veranderd. Daarnaast bespreken we ongewenst gewichtsverlies en voedingsadviezen bij passageklachten. De adviezen die worden gegeven, zijn algemeen van aard. Iedere patiënt heeft zijn eigen voedingsgewoonten, voorkeuren en smaak.

Voedselveiligheid en Aardappelen

Aardappelen kun je gewoon rauw en met schil eten. De kanttekening die hierbij moet worden gemaakt, is dat je goed moet opletten of er geen groene delen in/aan/op een aardappel zit, en er geen scheuten zijn uitgekomen. Deze kunnen de giftige stof solanine bevatten. Daarnaast zijn rauwe aardappelen nogal moeilijk te verteren voor de mens, en kunnen winderigheid veroorzaken. Zoete aardappelen zijn ook prima rauw en met schil eetbaar.

Voedingswaarde van Schillen en Andere Groentedelen

Bij vrijwel alle groente en fruit zitten de meeste vezels, mineralen en vitaminen net onder of in de schil. Ook in de "wortels" van groente (stronken en uiteinden) zitten de meeste voedingswaarden. Je kunt het logisch verklaren, omdat een groente/fruitsoort wordt gevoed via wortels. Hierin zitten dan ook erg veel waardevolle stoffen. Met name calcium zit in het blad van de bloemkool. Ook in de dikke stronk zitten erg veel waardevolle vitaminen en mineralen.

Het Belang van Biologische Groenten en Fruit

Het heeft vele gezondheidsvoordelen, omdat we erg vaak door ons groente/fruit te schillen, de meest waardevolle voedingsstoffen wegschillen. Zeker nu, met de voedingsarme grond waarop ons groente en fruit wordt verbouwd, is het eeuwig zonde dat we de waardevolle voedingswaarden gewoon weggooien. Om er zeker van te zijn dat je geen schadelijke stoffen binnenkrijgt, is het raadzaam om te kiezen voor biologische groenten en fruit. Zeker op citrusfruit vinden we erg veel bestrijdingsmiddelen, zorg er dus voor dat deze altijd biologisch zijn. Bovendien gebruik je alles op, wat op lange termijn ook voordeliger is.

Tips voor het Gebruik van Schillen en Stronken

  • Uienschillen bevatten nog meer antioxidanten dan de ui zelf en verlagen de bloeddruk. Ze kunnen gebruikt worden als meukvrije kleurstoffen of als smaakmakers in gerechten.
  • Het blad van groenten bevat vaak juist de meeste voedingswaarde. Zo bevatten de blaadjes van een selderijstengel meer mineralen en vitaminen dan de steel zelf, bevatten bloemkoolbladeren extreem veel calcium, en zit er in de stronk van de broccoli veel vezels.
  • Het hart van de ananas bevat veel vitaminen en mineralen en kan fijn gemalen worden in smoothies verwerkt.
  • De schillen van citrusfruit zijn enorm aromatisch en geven veel smaak. Ze kunnen gedroogd en fijn gemalen worden tot een poeder dat als smaakmaker of ter vervanging van suiker kan worden gebruikt.

Voeding bij Ziekte en Gewichtsverlies

Gewichtsverlies is ongewenst als je ziek bent. Er wordt gesproken over ongewenst gewichtsverlies als je gewicht binnen één maand meer dan 5% gedaald is of binnen zes maanden meer dan 10% gedaald is. Tijdens ziekte heeft het lichaam extra energie nodig. Hiervoor is een energierijke voeding noodzakelijk. Naast energie zijn eiwitten van belang. Het zijn bouwstoffen voor het lichaam. Het eten van voldoende eiwitten kan helpen de spieren in je lichaam sterk te houden, wat belangrijk is voor je conditie.

Als er sprake is van diabetes moet je er rekening mee houden dat het toevoegen van suiker en het gebruik van extra suikerrijke producten invloed heeft op je bloedglucose. Extra suiker toevoegen en gebruik aanmaaklimonade/frisdrank om de voeding energierijker te maken is voor jou minder geschikt. Kies liever voor het gebruik van extra volle melk(producten).

Voeding met Aangepaste Consistentie

Amsterdam UMC werkt voor de verschillende consistenties met IDDSI*-levels. Uw behandelaar (logopedist, diëtist of arts) heeft met u besproken welke consistenties voor u geschikt zijn. U kunt dranken en voeding aanpassen naar het juiste level. Voeding met een aangepaste consistentie bevat relatief veel vocht en daardoor in verhouding minder eiwitten en energie. Dit is vooral het geval bij vloeibare of fijngemalen voeding (IDDSI-levels 0 t/m 5). Eiwitten en energie zijn belangrijk om niet af te vallen. Ook vezels zijn belangrijk. Vloeibare voeding levert namelijk minder vezels dan een normale voeding.

Hieronder leest u algemene adviezen per eetmoment. Pas het eten of drinken aan bij het IDDSI-level dat de logopedist u heeft voorgeschreven. Alle vissoorten zijn geschikt; gestoofd of zacht gebakken. Fijngemalen rijst kan gebruikt worden, maar de rijst moet dan fijngemalen worden in combinatie met een saus of soep. In plaats van rijst te malen kunt u rijstebloem nemen. Bonen en andere peulvruchten kunnen goed worden gemalen.

Maaltijden met een aangepaste consistentie (met name IDDSI-levels 0 t/m 5: vloeibaar tot fijngemalen en smeuïg), worden soms als smakeloos ervaren. Dit kan komen door het malen en zeven bij de bereiding. Geef kleur aan de maaltijden: vis en aardappelpuree zien er met tomatensaus of paprikasaus en groene groente aantrekkelijker uit. Maal het vlees, de groente en de aardappelen apart en schep ze naast elkaar op het bord. Hierdoor kunt u de smaak van de verschillende onderdelen beter proeven.

Lichtverteerbare Voeding

Er kunnen zich omstandigheden voordoen, waardoor het raadzaam is om tijdelijk een lichtverteerbare voeding te gebruiken. Een lichtverteerbare voeding is slechts bedoeld voor een korte periode. Probeer, ondanks eventuele klachten, gezond te blijven eten. Gezond eten betekent op de eerste plaats ervoor zorgen dat het lichaam alle dagelijks benodigde hoeveelheden voedingsstoffen krijgt. Niet één product bevat al die voedingsstoffen in voldoende mate.

Voorbeelden van Lichtverteerbare Voeding

  • Brood: Wit brood, donkere broodsoorten met fijne vezels, bv. bruinbrood of fijn volkoren brood. Vermijd broodsoorten met grove vezels, roggebrood, broodsoorten met zaden, pitten en noten, krenten- of rozijnenbrood, luxebroodjes.
  • Dranken: Karnemelk, magere en halfvolle melk, thee, koffie verkeerd, ongekruide tomatensap, vruchtensap, appelsap, limonade zonder koolzuur, limonadesiroop. Vermijd volle melk, chocolademelk, koffie, koffieroom, gekruid tomatensap, koolzuurhoudende dranken, alcoholische dranken, sinaasappel- en grapefruitsap.
  • Soepen: Niet te sterk gekruide ontvette bouillon en soep zonder prei, ui ,paprika en kool. Soep van bouillontabletten. Vermijd niet ontvette, gebonden of sterk gekruide bouillon en soep.
  • Vlees: Mager rundvlees, mager kalfs-, paarden- en lamsvlees. Vermijd vet of gepaneerd vlees.
  • Vis: Mager en ongepaneerde vis, gekookt, gepocheerd, gegrild of gestoofd bereid met weinig vet.
  • Groenten: Gekookte licht verteerbare soorten zoals andijvie, aspergepunten, zachte bleekselderij, postelein, jonge raapstelen, schorseneren, bieten, bloemkool, fijne doperwten, snijbonen, sperziebonen, spinazie (indien verdragen), taugé, witlof, wortel, zuurkool (naturel). Vermijd alle rauwe groenten, behalve die genoemd staan onder licht verteerbaar.
  • Aardappelen en Pasta: Goed gaar gekookte aardappelen, puree met weinig vet, macaroni, mie, spaghetti, vermicelli, witte rijst, quinoa. Vermijd puree met veel kruiden, specerijen of vet, frites, gebakken aardappelen, sterk gekruide bami, nasi, pasta of rijst.
  • Fruit: Rijp fruit zonder schil en pit. Abrikozen, appel, nectarine, banaan, meloen, zachte peer, perziken. Vermijd onrijp fruit met schil of pit.

Energie- en Eiwitrijke Voeding

Een zachte of vloeibare voeding levert vaak wat minder energie, waardoor u kunt afvallen. Om afvallen te voorkomen is het belangrijk dat u voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt. Lukt het desondanks niet om voldoende te eten en te drinken (let op uw lichaamsgewicht) dan kunnen dieetdranken en/of -poeders zinvol zijn. Deze worden meestal als aanvulling gebruikt op wat u eet en drinkt.

Gemalen en vloeibare maaltijden zien er al snel hetzelfde uit. Voedingsmiddelen zijn moeilijker te herkennen. Geef kleur aan de maaltijden. Wissel de temperatuur af, bijvoorbeeld warme pap gevolgd door een beker koude yoghurtdrank of warme soep gevolgd door een ijsje. Wissel hartig en zoet af, bijvoorbeeld een korstloze boterham met ragout en een schaaltje vla toe. Gebruik kruiden en specerijen als u nog smaak heeft en uw keel dit verdraagt. Maal de maaltijdonderdelen apart en schep ze afzonderlijk op het bord.

Soep is al vloeibaar en kan vaak zo gegeten worden. Is de vulling toch nog te grof? Zeef dan de soep, maal de vulling en voeg die weer toe. De vulling maakt de soep voedzaam. Aardappelpuree maakt u door aardappelen fijn te stampen of door een roerzeef te malen. Vervolgens een klontje boter/margarine en (volle) melk toevoegen totdat het de gewenste dikte heeft. Zachte fruitsoorten zijn aardbei, banaan, framboos, kiwi, mango, meloen, nectarine, peer, perzik, pruim.

labels: #Aardappel

Zie ook: