Het gezegde ‘beter een goede buur dan een verre vriend’ gaat niet alleen bij mensen op, maar eveneens in de moestuin. Ook bij planten maken goede of slechte buren een wereld van verschil in hoe ze zich voelen. Sommige gewassen hebben een positieve invloed op elkaar en versterken elkaar wanneer ze naast elkaar staan terwijl andere gewassen beter zo ver mogelijk uit elkaar kunnen staan omdat ze elkaar verzwakken. Het is daarom slim om de juiste planten naast elkaar te zetten.
Wat is Combinatieteelt?
Allereerst: wat is combinatieteelt eigenlijk? Het is het combineren en dus naast elkaar planten van (moestuin)planten die een goede invloed op elkaar hebben. En het vermijden van combinaties die een slechte invloed op elkaar hebben. En het is bij combinatieteelt dus de kunst om zoveel mogelijke goede combinaties te maken en zoveel mogelijk slechte combinaties te vermijden. Combinatieteelt noemen we dat ook wel.
Combinatieteelt zorgt er dus voor dat ongedierte en andere plagen sneller en op een natuurlijke wijze in evenwicht worden gehouden en dat plantenziektes minder snel ontstaan. Maar hoe werkt dat dan precies? Allereerst is geur (of andere stoffen die planten afscheiden) een effectief middel. Aan de ene kant trekken bepaalde gewassen door geur ongewenste beestjes aan waardoor ze weg blijven bij het hoofdgewas. Dit noem je ook wel vangplanten.
Daarnaast werkt combinatieteelt ook in praktische zin. Spinazie heeft bijvoorbeeld baat bij een rij stokbonen naast zich, omdat spinazie luwte op prijs stelt (waar stokbonen een lekker zonnetje juist waarderen). Als laatste zorgen slimme combinaties ervoor dat gewassen niet elkaars voedingsstoffen gebruiken waardoor de grond zo efficiënt mogelijk benut wordt. Je creëert dus afwisseling in de ruimte. Daarnaast is wisseling in tijd ook een handige techniek, ook wel wisselteelt genoemd. Wil je daar meer over weten?
Voorbeelden van Combinatieteelt
Een bekende combinatie is ‘de drie zusters’: mais, bonen en pompoen. De lange stengels mais bieden ondersteuning aan de klimmende bonen en de pompoen is een goede bodembedekker. Een klassieke combinatie is kropsla of snijsla met tuinkers, radijs en vroege koolrabi. Nog zo’n bekende combinatie zijn vroege peentjes met pootuien. Stambonen met bieten en bonenkruid houdt de zwarte luis weg bij de jonge bonenplanten. De combinatie komkommer, dille en erwten is ook perfect.
In mei de aardappels in de grond met een rij mais ertussen en Physalis langs de rand. Ook prima combinatie is Augurk of Courgette en Dille. Dille versterkt het aroma. In combinatie met wortels en uien bestrijdt Dille o.a. Tagetes tussen kool en aardappelen bestrijdt met de sterke geur de witte vlieg en nematoden in de grond. Borretsch lokt bijen en hommels in de tuin wat een rijke oogst garandeert.
De Oost-Indische kers vinden bladluizen en ander ongedierte echt super lekker. Ze gaan daar liever opzitten dan op je groente plantjes. En dan heb je nog planten die bepaalde insecten aantrekken die weer anderen bestrijden. Zo trekt de blauwe winde lieveheersbeestjes aan. Sla en bieslook.
Alle wortels geven stoffen af. Ook die kunnen invloed hebben op andere planten. Zo groeit de wortel niet lekker naast de tomaat. Probeer het maar eens; zaai wortel naast de tomaat en een stuk verder. Zie je verschil? En Afrikaantjes (met die oranje bloemen) kom je heel vaak in moestuinen tegen. De stof die uit hun wortels vrijkomt trekt aaltjes aan. Die bodemaaltjes zijn schadelijk voor o.a. bieten. Fijn dus als ze naar de Afrikaantjes gaan i.p.v.
Goede en Slechte Buren: Een Overzicht
Hieronder een overzicht van goede en slechte buren in de moestuin. Let op: dit is een algemene richtlijn, en de resultaten kunnen variëren afhankelijk van de specifieke omstandigheden in jouw tuin.
| Gewas | Goede buren (wat kan wel) | Slechte buren (wat kan niet) |
|---|---|---|
| Aardappels | Afrikaantjes, bloemkool, bonen, dille, erwten, knoflook, koolrabi, koolsoorten, maïs, mierikswortel, munt, Oost-Indische kers, pepermunt, sluitkool, spinazie, spruiten, suikermaïs | Framboos, komkommers, pompoenen, selderie, tomaten, ui, zonnebloemen |
| Aardbei | Kropsla, knoflook, peterselie, prei, radijsjes, stambonen, spinazie, tijm, tomaten, ui en veldsla | Bloemkool, broccoli, komkommer, koolsoorten, spruiten |
| Bieten | Dille, knoflook, komkommer, koolrabi, koolsoorten, koriander, uien | Aardappels, spinazie, stokbonen |
| Bonen | Aardappels, aardbei, erwten, tomaten, aubergine, bonenkruid, komkommer, selderij, sluitkool, pompoenen, rozemarijn, salie, suikermaïs | Bieslook, knoflook, prei, sjalot, ui, venkel |
| Wortel | Bieslook, dille, erwten, knoflook, pluksla, prei, radijs, rozemarijn, salie, snijbiet, tomaten, uien, witlof | Komkommer |
| Tomaten | Aardbei, asperges, knoflook, koolsoorten | Aardappels, broccoli, knolvenkel, komkommer |
Tips voor Combinatieteelt
- Let op de omvang: Zorg ervoor dat planten die veel zon nodig hebben niet in de schaduw van grotere planten staan.
- Houd rekening met voedingsstoffen: Combineer planten die vergelijkbare behoeften hebben qua bemesting.
- Gebruik geur: Plant geurige kruiden zoals dille en tagetes om plagen te weren en nuttige insecten aan te trekken.
