Een lekker luchtig leven, dat willen we allemaal. Maar leven van lucht klinkt als onmogelijk, nietwaar? Toch zijn er mensen die erbij zweren. Breatharians houden er een aparte levensstijl op na. In plaats van op eten en drinken, leven ze op ‘levensenergie’, ook wel prana genoemd. Dat druist natuurlijk tegen elke vorm van gezond verstand in, maar zelf vinden ze het de normaalste zaak van de wereld.

Breatharianism, Leven van Prana

Wie van Prana heeft gehoord, weet dat dit ‘vitale levensenergie’ betekent. Prana is óveral en zit in álles om ons heen. Breatharians nemen dit heel letterlijk en hebben de overtuiging te kunnen leven van enkel en alleen lucht, licht en zonne-energie, dus zonder eten en zonder drinken. Zelfs ervaringsdeskundige Amudra is het levende bewijs dat leven van Prana mogelijk is. Je komt er echter niet zomaar. Hiervoor leg je een lange weg af. Volgens Amudra duurt het 10 jaar voordat je volledig over kan op het Prana dieet. Zij werd eerst vegetariër, vervolgens veganist, fruitariër en tot slot bouwde zij af tot liquidariër (Linda, 2020).

De 5 varianten van Breatharianisme

De ene breatharian is de andere niet. Er zijn gradaties in Prana zijn. Alle breatharians hebben één ding gemeen: ze geloven dat je alle voedingsstoffen die je nodig hebt om te leven, kan absorberen via de huid en door te ademen. Toch neemt de ene ademhalist het iets luchtiger dan de ander. Er zijn 5 vormen:

  • De “echte” breatharians: Zij eten en drinken helemaal niets!
  • De sungazers: Die niet eten maar wel water of thee drinken.
  • De ademhalisten: Die maximaal 500 kcal per dag binnen krijgen uit sappen. Geen vast voedsel, wel water of thee.
  • Inedia: Die in het belang van sociale contacten soms een lichte maaltijd nuttigen. Daarnaast drinken ze elke dag water en vruchtensappen.
  • Het breatharianism: Waarbij een of twee keer per week een lichte maaltijd wordt gegeten, aangevuld met vruchtensappen en water.

Breatharian Overleden

In 2017 kwam het allemaal wel erg dichtbij. Voor de eerste keer in Nederland een sterfgeval als gevolg van overtuigingen uit het breatharianism. De 62- jarige Jeanette uit een Utrechtse woongroep overleden. Zij en haar medebewoners waren echte breatharians. Deze medebewoners werden ervan beschuldigd Jeanette te hebben onthouden van de nodige zorg. Als breatharian kan je immers genezen door lucht, licht en zonne-energie. Jeanette stierf een natuurlijk dood, maar had hoogstwaarschijnlijk met hulp van buitenaf kunnen overleven (bron). Jeanette is niet de enige. Er zijn 5 andere sterfgevallen bekend, te wijten aan leven van Prana. 2 vrouwen uit Australië, 1 man uit Duitsland,1 vrouw uit Schotland en 1 vrouw uit Zwitserland (bron).

Leven als breatharian is dus niet voor iedereen weggelegd. Zeker mensen met een ziekte of eetstoornis worden geadviseerd hieraan niet te beginnen. Wil je genieten van alle voordelen van Prana (daarover later meer), dan is het uiterst belangrijk om de juiste begeleiding te krijgen en goed naar je lichaam te luisteren.

Hoelang Kan Je Zonder Eten?

Jezelf vrijwillig aanbieden voor een hongerstaking. Iets wat niet iedereen zich kan voorstellen. Toch hebben hongerstakers bewezen dat de strijd naar overleving kan oplopen tot 40 dagen. De laatst overgebleven vrijwilliger moest stoppen in verband met levensbedreigende symptomen (bron). Nu is dit natuurlijk een extremer geval. Gelukkig werd iedereen goed in de gaten gehouden. Neem vasten serieus en zoek eventueel begeleiding.

Ieder mens is anders. Het verschilt per persoon hoelang je zonder eten kan. Dit is afhankelijk van factoren zoals je gewicht, de mate van activiteit en leefomstandigheden zoals je gezondheid en het klimaat waarin je leeft. Weeg je maar 70 kilo, dan heb je overduidelijk minder om op te teren in vergelijking tot iemand met een veel hoger gewicht.

De 27 jarige Schot Angus van 207 kilo besloot in 1965 om “een poosje” te vasten. Deze jongeman stond onder supervisie en liet zich regelmatig controleren in het ziekenhuis. Hij hield dit maar liefst 382 dagen vol. Hiermee zette hij het record voor vasten en viel 125 kilo af (bron).

Het is wetenschappelijk bewezen dat vasten een zeer effectieve manier is om verantwoord af te vallen en hardnekkig buikvet aan te pakken. Intermittent fasting is een populaire methode.

Hoelang Kan Je Zonder Drinken?

Zonder drinken heb je niet erg lang te leven. Afhankelijk van de omstandigheden kan je gemiddeld 3-5 dagen overleven zonder ook maar enige vorm van vocht. Toch blijkt uit studies dat er mensen zijn die langer dan 5 dagen overleven. Een bizarre ontdekking, het is zelfs mogelijk om gemiddeld 8-21 dagen te overleven zonder eten én drinken (bron)! Belangrijk: deze ontdekking is gebaseerd op enkel één man. De gemiddelde mens overleeft maximaal 5 dagen zonder eten en drinken.

Allereerst moet je weten dat ons lichaam voor meer dan 50% uit vocht bestaat. Als vrouw besta je gemiddeld uit 52% vocht en als man gemiddeld uit 63% vocht. Gek om te beseffen dat het grootste deel van je bestaan afhankelijk is van vocht en dus drinken.

Wat gebeurt er als je te weinig of niet drinkt?

We hebben het allemaal wel eens gehad, hoofdpijn. Een van de eerste symptomen als je een keer te weinig drinkt. Kies je er bewust voor om niet te drinken, dan gebeurt er nog veel meer dan alleen een beetje hoofdpijn. Uitdroging begint dus met hoofdpijn en gaat van kwaad tot erger. Dit is wat er gebeurt:

  • Het tekort aan vocht wil jouw lichaam met man en macht oplossen door vocht van het ene naar het andere lichaamsdeel te verplaatsen;
  • je hersenen kunnen dit niet aan en reageren hier als eerste op met hoofdpijn;
  • en dan, verminderde concentratie, spierpijn, braken, verlies van bewustzijn, coma en uiteindelijk overlijden (bron).

Genoeg redenen om elke dag voldoende water te drinken. Kleine moeite, grote gevolgen.

Wat Zijn De Voordelen van Het Prana Dieet?

Amudra, zegt in een interview het volgende: “Ik heb energie voor tien, ik heb namelijk niets meer te maken met de highs en dipjes door een wisselende bloedsuikerspiegel. Het lege gevoel in mijn maag en darmen levert heel veel rust op, een soort continu meditatie gevoel (Linda, 2020).”

En er is meer.. iets waar iedereen een voorbeeld aan kan nemen. Het beschermen van moeder natuur:

  • De natuur een handje helpen door het verminderen van de veeteelt;
  • minder dierenleed;
  • gaat opwarming van de aarde tegen;
  • geen genetisch gemanipuleerde gewassen en pesticiden meer gebruiken;
  • minder afval produceren, want hé je koopt geen verpakt eten en drinken meer. Vervuiling door plastic neemt daardoor ook af.

En natuurlijk is er ook sprake van persoonlijke vooruitgang. Leven van licht, lucht en zonne-energie gaat jouw gezondheid, volgens de breatharians, bevorderen:

  • Je krijgt een gezonder lichaam;
  • ziekten en aandoeningen genezen of verlichten;
  • je intuïtie versterkt;
  • je gaat meer helderheid ervaren;
  • de rust in je leven neemt toe.

Er is helaas nog geen wetenschappelijk onderzoek die dit onderbouwd. Het blijft een persoonlijke ervaring. Dit is dan ook geen medisch advies.

Wat Ik Geleerd Heb van Het Breatharianism

Toch kunnen we zeker iets leren van bepaalde overtuigingen en ons leven hiermee een stuk fijner en luchtiger maken:

  • (Periodiek) vasten kan je gezondheid boosten. Het helpt je niet alleen om gewicht te verliezen en je bloedsuikerspiegel te reguleren, maar het kan ook je cellen repareren, ontstekingen verminderen en zelfs je hersenfunctie verbeteren. Met intermittent vasten geef je je lichaam een kans om op te laden en te resetten, waardoor je je energiek en scherp voelt.
  • Hoe minder bewerkt, hoe meer Prana en des te meer energie je uit je eten haalt. Vers gestoomde groenten bevatten dus veel meer Prana dan die ultra bewerkte sperziebonen in pot, in het kader van toch iets groens erbij vanavond, die je nog snel even gescoord had bij de supermarkt.
  • Genieten van de zon! Oké, niet per definitie gemakkelijk als je in Nederland leeft. Maar zelfs tijdens de wat donkerdere dagen maakt je lichaam vitamine D aan. Daarvoor moet je dan wel naar buiten gaan. Profiteer maximaal van gratis vitamine D en ga tussen 11.00 en 15.00 uur 15 tot 30 minuutjes naar buiten. Zorg daarbij dat je handen en gezicht onbedekt zijn (bron).
  • Ademhalingsoefeningen doen. Hoe vaak sta je stil bij je ademhaling? Dit is iets wat voor de meeste mensen op de automatische piloot gaat, ook bij mij. Hier bewust mee bezig zijn, al is het maar 5 minuten, zorgt al voor verlichting. Gun jezelf deze tijd. Wat is nou 5 minuten op een hele dag?
  • Ontspanning en rust kan iedereen goed gebruiken. Meditatie. Lekker zweverig zal je misschien denken. Dat is namelijk ook wat ik altijd dacht, totdat ik de voordelen hiervan ontdekte. Het begint met aandacht voor jezelf. In het begin lastig. Maar zoals bij alles, hoe vaker je dit doet, hoe makkelijker het wordt. Je zal dan zelf ervaren dat dit stress verlaagt, je concentratie en mindset verbetert, je makkelijker kan ontspannen, je jezelf beter leert kennen en ga zo maar door! Zo veel voordelen en ik beloof je, de moeite waard om gewoon eens te doen.

Ondervoeding: Oorzaken, Gevolgen en Behandeling

Ondervoeding kan ontstaan doordat iemand te weinig eet, een verminderde opname heeft of extra energie en voedingsstoffen nodig heeft. Bij het signaleren van ondervoeding moet de huisarts worden ingeschakeld. Bij ondervoeding heeft iemand een tekort aan energie of voedingsstoffen. Dat leidt vervolgens tot een lager gewicht en het slechter functioneren van het lichaam.

Oorzaken van ondervoeding:

  • psychologische problemen, zoals angst, depressie, verdriet. Iemand heeft dan geen zin meer in eten.
  • Bij ziekte is het belangrijk alert te zijn op ondervoeding. Denk aan ziektes als kanker, dementie, COPD, ziekte van Parkinson, hart- en vaatziekten, infecties. Bij ziekte kan de inname van voeding lager zijn.
  • Ouderen hebben een groter risico op ondervoeding, omdat ze vaker ziek zijn en minder bewegen.

De eerste stap is vaststellen of iemand een verhoogde kans heeft op ondervoeding. Dit wordt met een screeningsinstrument vastgesteld. In Nederland wordt voor screening bijvoorbeeld de SNAQ of MUST gebruikt. Als iemand op basis van de screening een verhoogd risico op ondervoeding heeft, wordt vastgesteld of iemand ondervoed is. Hiervoor is in 2019 een consensus opgesteld.

Criteria voor ondervoeding:

  • Een laag gewicht is vast te stellen met de Body Mass Index (BMI). Voor volwassenen tot 70 jaar geldt bij deze criteria dat ze een laag gewicht hebben met een BMI van minder dan 20 kg/m2. Ouderen (70+) hebben een laag gewicht bij een BMI van minder dan 22 kg/m2. Voor kinderen gelden er andere afkapwaarden.
  • kunnen zijn. Gewichtsverlies gaat samen met verlies aan spiermassa. Daardoor is er meer risico op vallen, botbreuken en sterfte.

Ondervoeding heeft een grote invloed op de gezondheid. Het is belangrijk om ondervoeding te voorkomen en ongewenst gewichtsverlies vroeg te signaleren. Het is van groot belang om bij het vermoeden van ondervoeding direct de huisarts in te schakelen. Dat gebeurt vaker door familie, kennissen of verzorgenden (mantelzorgers), dan door de patiënt zelf.

Bij de dieetbehandeling van ondervoeding wordt de nadruk gelegd op voldoende inname van eiwit en energie. Hierbij wordt aandacht besteed aan de wensen en eetlust, en de klachten die de inname bemoeilijken. Daarnaast is beweging een essentieel onderdeel van de behandeling om de spiermassa te behouden.

Is er sprake van ondervoeding? Dan wordt vanuit de zorgverzekering voor een aantal uur een diëtist vergoed. Op de pagina Gezond aankomen staan adviezen voor mensen met ondervoeding.

De Gevolgen van Te Weinig Eten

Botbreuken, vermoeidheid, overmatig zweten… Zomaar wat ‘kwaaltjes’ waar ik last van had tijdens mijn eetstoornis. De gevolgen van de eetstoornis werden steeds meer duidelijk en aanwezig. Destijds deed ik er een beetje lacherig over. Nou en, het valt allemaal wel mee. Maar het valt niet mee. Een eetstoornis valt nooit mee, evenals de gevolgen van te weinig eten. Hoe is dit voor jou? Eet jij wel genoeg? Als je een eetstoornis hebt, kan weinig eten goed voelen.

Voordat ik deze blog wil beginnen is het verstandig om jezelf te rade te gaan waarom je te weinig eet. Ja, ik heb toch een eetstoornis, hoor ik je denken. Ja, oké, maar wat is de functie van die eetstoornis? Wat maakt het dat je minder bent gaan eten? Is het een manier om met spanning om te gaan? Niet volwassen te willen worden? Omdat het als het meest veilige alternatief voelt of misschien om enigszins te kunnen functioneren? Wat de reden dan ook is, je gedraagt je zoals je je gedraagt: eetgestoord.

1. 'Hangry'

Het woord ‘hangry’ zal je vast niet onbekend zijn. Hangry is een samentrekking van de twee Engelse woorden hungry (honger) en angry (boos). Maar waarom worden we eigenlijk chagrijnig bij een tekort aan voedsel? Naast het feit dat honger een sterk signaal kan zijn, zit er nog iets meer achter. Tijdens de voedselverwerking komt in de darmen het stofje serotonine vrij. Dit is een krachtig neurotransmitter die invloed heeft op de verwerking van pijnprikkels, het geheugen, slaap, emotie en stemming. Bij een tekort aan voedsel of eetmomenten wordt dit stofje minder (snel) aangemaakt. Dat kan een negatieve uitwerking hebben.

Ik snap dat wanneer je hier herkenning in vindt, dit er hoogstwaarschijnlijk niet ineens voor gaat zorgen dat je vaker en meer gaat eten. Een eetstoornis heb je namelijk niet voor niets. De kans is groot dat de eetstoornis jou op het moment misschien wel wat houvast of afleiding geeft. Ik hoop wel dat je door het lezen van deze blog na gaat denken over het belang van een volwaardig voedingspatroon.

2. Tekort aan Voedingsstoffen

Te weinig eten kan betekenen dat je ook minder voedingsstoffen binnenkrijgt. Dit kan zorgen voor flinke tekorten die (op de lange termijn) schadelijk kunnen zijn. Ik moet eerlijk bekennen dat ik altijd een beetje laks deed over vitaminetekorten. Dan ben ik maar wat meer moe, nou en? Daar ben ik door de jaren heen wel op teruggekomen. Niet alleen was ik vermoeider, maar ook werden bijvoorbeeld mijn botten een stuk brozer (door een tekort aan calcium, Vitamine D, B6, B11, B12, C en K). Hierdoor had had ik in de tijd van mijn eetstoornis regelmatig last van botbreuken.

3. Vet Vasthouden

Ironisch genoeg is de kans groter dat je bij een tekort aan voedsel juist vet vast gaat houden. Wanneer je minder voedingsstoffen binnen krijgt, verkiest het lichaam vet boven gewichtsverlies.

Ik wil bij dit punt ook een belangrijke kanttekening maken. Ik herinner me dat ik dit punt las toen ik een eetstoornis had. Ik was enorm vatbaar voor alles wat me mogelijk zou helpen met gewichtsverlies. Al stond de gedachte dat ik méér moest gaan eten om minder te wegen me een beetje tegen, toch heeft het me uiteindelijk geholpen om meer te nemen tijdens eetmomenten. Gek genoeg was het dus juist de motivatie vanuit de eetstoornis die me in heeft laten zien hoe belangrijk het is om voor je lichaam te zorgen.

Je kan je afvragen hoe helpend het dan is. Mocht jij nu, bij het lezen van dit punt, diezelfde gedachtes ervaren; ik begrijp het. Het is voor je lichaam echt beter om goed en gespreid te eten. Ik hoop vooral dat het je lukt om die eetgestoorde motivatie om te draaien tot een stukje zelfzorg. Dat je mag leren dat regelmatig en voldoende eten geen uitzondering is, maar dat je dit mag omdat je daar als mens recht op hebt.

Het kan lastig zijn dit helemaal alleen uit te zoeken. Maar er zijn mensen voor opgeleid die je hierbij kunnen helpen. Een diëtist kan je bijvoorbeeld helpen om te onderzoeken wat voor voedingspatroon bij jou past, waar je op moet letten of hoe je tekorten voorkomt. Ik snap goed dat het best een grote stap kan zijn om een afspraak te maken.

Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor voedsel, maar zijn bedoeld als aanvulling op je eetpatroon. Ik begrijp heel goed dat dit een stukje zelfzorg is waar je misschien niet om staat te springen. Niet alleen kan de noodzaak het confronterend zijn, het is ook iets dat dagelijks terugkomt. Toch is het soms echt nodig om supplementen te slikken. Ik heb het idee dat dit soms nog als uitzondering wordt gezien, maar het is echt niet gek om bepaalde vitamines of mineralen bij te slikken. Zeker als je deze tekort komt in jouw voedingspatroon.

Weet je dat je tekorten hebt of vermoedt je dat je te weinig binnen krijgt? Een huisarts kan je hierbij ondersteunen. Vind je het spannend om te bellen of naar de afspraak te gaan?

Hiernaast wil ik ook echt benadrukken dat supplementen geen langdurige oplossing zijn voor het vermijden van producten. Ze kunnen ingezet worden wanneer er inderdaad tekorten zijn ontstaan, maar het betekent niet dat je dan nooit meer boter of bananen hoeft te eten. Uiteindelijk gaat het erom dat, zeker wanneer je bepaalde producten of voedingsgroepen niet neemt uit angst, je voedingsstoffen (weer) echt uit eten gaat halen.

Het is niet de eerste keer dat we stimuleren om van bepaalde dagstructuur op te zoeken en vast te houden. Het kan namelijk heel helpend zijn om hier een vaste basis in te hebben. Wanneer je bijvoorbeeld een eetlijst volgt, breng je al wat structuur aan. Je eet op bepaalde momenten en verspreid over de dag. Volg je op het moment geen eetlijst?

Daarnaast heb je hier vast eens de term ‘ieder mens is anders, dus ook diens behoeftes’ voorbij zien komen. Het is een feit dat ieder lichaam anders is. Het is dan ook niet raar dat de behoeftes van elk lichaam er anders uit kunnen zien. Dit kan zelfs voor één lichaam in een week al verschillen. Wanneer je bijvoorbeeld hebt gesport, heeft je lichaam behoefte aan wat meer.

Het kan dan ook zo zijn dat jouw lichaam meer of minder nodig heeft dan een leeftijdsgenoot. De aanbevolen hoeveelheid die wordt aangeraden vanuit het Voedingscentrum, is hierin een indicatie. Echter, kan het je ook tegen werken om je ‘blind’ te staren op deze cijfers. Wanneer je geen eetstoornis hebt, kunnen calorieën een leidraad zijn. Laat je niet gek maken door de (verschillende) geluiden vanuit de (sociale) media.

En tot slot: ik hoop dat je jezelf het proces mag gunnen om naar een volwaardig voedingspatroon toe te werken. Het is niet makkelijk om voor jezelf te zorgen. Zeker wanneer je gewend bent om dit juist niet te doen, jezelf weg te cijferen en te handelen naar destructieve gedragingen. Toch hoop ik dat je iets uit deze blog mee kunt nemen als motivatie. Dat het je laat nadenken en doet beseffen: ja maar dit wil ik niet.

Stoppen met Vlees Eten: Wat Gebeurt Er Met Je Lichaam?

Als je om je heen kijkt zie je steeds meer mensen die kiezen voor een leven zonder vlees. De supermarktschappen liggen vol met vleesvervangers en de vegetarische restaurant lijken als paddenstoelen uit de grond te schieten. Dit is niet zo gek, aangezien het aantal vegetariërs (en vegans) in Nederland de afgelopen jaren flink is gestegen. Veel mensen laten die hamburger voor eens en voor altijd liggen vanwege ethische overtuigingen. Andere mensen worden overtuigd door de gezondheidsvoordelen die een vegetarische levensstijl met zich mee zou brengen.

1. Minder Kans op Diabetes Type 2

In Nederland hebben meer dan 1 miljoen mensen diabetes type 2. Onderzoekers van Wageningen Universiteit hebben verschillende onderzoeken op een rijtje gezet, en wat blijkt: mensen die bewerkt of rood vlees eten hebben een verhoogde kans op diabetes type 2. Een goede reden om te stoppen met vlees eten.

Het risico op diabetes type 2 neemt met 32 procent toe als je per dag 50 gram (of meer) vlees eet. Om even een beeld te schetsen: wanneer je een broodje met twee plakjes ham belegt, zit je al op 40 gram vlees. Je hoeft dus niet per se een koe per dag naar binnen te werken om je risico te verhogen.

Hoewel we allemaal weten dat voorkomen beter is dan genezen, kun je met deze info ook je voordeel doen als je diabetes type 2 hebt. Het is namelijk bewezen dat een vegetarische (of vegan) levensstijl de stofwisseling bij diabetes patiënten verbetert.

2. Je Darmbacteriën Veranderen

Een juist evenwicht tussen goede en slechte darmbacteriën (darmflora) zorgt voor een gezonde spijsvertering, een goede stoelgang en een goed werkend immuunsysteem. Onderzoek van Washington Center for Clinical Research heeft laten zien dat mensen die geen vlees eten veel meer beschermende bacteriën hebben dan mensen die wel vlees eten. Een leven zonder vlees zorgt dus dat je lichaam makkelijker voedingsstoffen kan opnemen, dat toiletbezoeken een stuk prettiger zullen zijn en dat je minder dagen ziek en snotterend op de bank zult zitten.

Maar voordat je de vruchten plukt, kan het zo zijn dat je darmbacteriën nog even moeten wennen aan de verandering in je dieet. Om die reden kun je tijdelijk meer gasvorming ervaren. Dit zou na een aantal weken volledig moeten verdwijnen.

3. Tekort aan Proteïne en Vitamine B12

Een vraag die alle vegetariërs ooit hebben moeten beantwoorden: Krijg je wel genoeg proteïne en vitamine B12 binnen? Geen gekke vraag, aangezien de meeste mensen hun proteïne uit dierlijke producten halen en vitamine B12 alleen uit dierlijke producten gehaald kan worden. Als je een tekort hebt, kun je 'op de lange termijn duizeligheidsklachten, concentratieproblemen en- of vermoeidheidsklachten ervaren.

Maar geen zorgen, een tekort aan proteïne kan makkelijk worden opgelost door meer noten, bonen, peulvruchten en andere proteïnerijke producten te eten. Een vitamine B12-tekort kun je voorkomen door het eten van eieren en andere zuivelproducten. Ondanks dat je deze voedingsstoffen prima uit je voeding halen, kan het toch zijn dat er een tekort ontstaat, laat je waardes eventueel eens per jaar checken, neem je voedingspatroon nog eens onder de loep en vul aan met suppletie waar nodig.

4. Minder Slechte Cholesterol

Dierlijke producten bevatten veel verzadigde vetten. Deze vetten zorgen voor meer LDL-cholesterol in je bloed, wat de kans op hart- en vaatziekten verhoogt. Naast vlees zitten er ook veel verzadigde vetten in koek, gebak en andere vette snacks. Door geen vlees meer te eten, en niet elke dag de koektrommel te plunderen, kun je het gehalte aan slecht cholesterol laag houden.

5. Vermoeidheid

Wanneer je geen vlees meer eet, kun je makkelijk een tekort aan ijzer krijgen. Vervang je vlees niet met ander ijzerrijk eten, dan kun je last krijgen van vermoeidheid, spierzwakte en duizeligheid.

labels:

Zie ook: