De Landelijke Vreemdelingenvoorziening (LVV), beter bekend als de bed-bad-brood-regeling, wordt volgend jaar niet meer gefinancierd door het Rijk, maakte minister Marjolein Faber eerder al bekend. Met die reden laat Rotterdam nu weten te stoppen met de regeling.

Wat is de Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV)?

De bed-bad-brood-regeling - tegenwoordig LVV - biedt opvang aan ongedocumenteerden die aan bepaalde selectiecriteria voldoen. Ongedocumenteerden mogen hier beperkte tijd verblijven terwijl de gemeente, Dienst Terugkeer en Vertrek, AVIM, NGOs en andere betrokkenen gezamenlijk op zoek gaan naar toekomstperspectief voor de betreffende ongedocumenteerde. Dit perspectief kan bestaan uit terugkeer, verblijfsrecht of doormigratie. De LVV biedt ongedocumenteerden dan ook niet alleen een menswaardige verblijfplaats voor het moment, het vormt tevens een kans op een duurzame oplossing om het verblijf in de illegaliteit te beëindigen,” aldus Kox.

De regeling is er gekomen naar aanleiding van een uitspraak van het Europees Comité voor Sociale Rechten van de Raad van Europa dat Nederland dergelijke voorzieningen dient te bieden aan ongedocumenteerden om te voorkomen dat de rechten van deze mensen worden geschonden en zij onder onmenswaardige omstandigheden moeten verblijven. Kox: “Deze uitspraak leidde destijds tot veel politieke discussie en juridische procedures, maar heeft uiteindelijk geresulteerd in de oprichting van de LVV. Het wegvallen van deze regeling roept dan ook veel juridische vragen op.”

De beslissing van Rotterdam en de reacties

Rotterdam stopt per 1 januari 2025 met de LVV-regeling, ook wel bekend als bed-bad-brood. Dit betekent dat afgewezen asielzoekers vanaf volgend jaar geen opvang meer krijgen in de stad. Het kabinet heeft bekendgemaakt de financiering van de Landelijke Vreemdelingen Voorzieningen (LVV), voorheen bekend als de bed-bad-brood-regeling, per 2025 te beëindigen. De gemeenten Amsterdam, Utrecht en Eindhoven gaan deze opvang vanaf 2025 zelf bekostigen, maar de gemeente Rotterdam is voornemens de LVV in haar stad stop te zetten.

Simon Ceulemans van Leefbaar Rotterdam vertelt bij Dit is de Dag (EO) waarom hij blij is dat Rotterdam stopt met bed-bad-brood. "Het gaat over mensen die van de rechter en het IND hebben gehoord dat zij geen recht hebben op verblijf in Nederland. We zijn in Nederland erg soft, dus 80% van de asielverzoeken wordt gehonoreerd. Het minste wat je mag verwachten is dat die 20% die niet mag blijven, terugkeert naar hun land van herkomst."

Melody Deldjoe Fard van GroenLinks Utrecht vindt het jammer dat de regeling nu zo kan verschillen tussen gemeentes. Mensen in de LVV-regeling krijgen vaak alsnog een verblijfsvergunning, zegt Fard."Ik vind het jammer dat Rotterdam zo snel de handdoek in de ring gooit. We hebben elkaar als grote gemeentes nodig om druk op de landelijke regering uit te oefenen. Dit gaat om mensenlevens. Ons systeem is niet helemaal waterdicht. 94% in de LVV-regeling krijgt uiteindelijk een verblijfsvergunning of kan op een humane manier teruggaan naar hun land van herkomst."

"Het stoppen met deze regeling gaat er niet toe leiden dat mensen opeens verdwijnen, maar ze komen op straat of in opvang terecht", stelt Rachel Streefland, wethouder in Utrecht, bij Spraakmakers. Volgens Streefland is het stoppen met de LVV-regeling geen "oplossing" en zelfs "vele malen duurder."

Samir Toub, wethouder van Eindhoven, geeft bij Spraakmakers aan gewoon door te gaan met de regeling. "Daar hebben we tot 2026 de financiën voor geregeld." Volgens Toub liggen de kosten rond de 1 miljoen euro. "Het is niet misselijk." Tegelijkertijd ziet de gemeente het nut ervan in. "Er zijn nadelige risico's als je niet doorgaat", zegt ook Toub. "Het zou zomaar eens druk kunnen vergroten bij andere gemeenten."

De gevolgen van het stopzetten

Op dit moment maken 45 ongedocumenteerde mensen gebruik van de LVV in Rotterdam. Een consequentie van het stopzetten van deze regeling is volgens Kox dat er meer mensen op straat zullen verblijven, wat door de samenleving als onveilig kan worden ervaren. Daarnaast wordt verwacht dat het beëindigen van de LVV zal leiden tot een negatieve invloed op de gezondheid van ongedocumenteerden, wat zal resulteren in hogere zorgkosten voor deze groep.

Kox legt uit dat de meerwaarde van de bed-bad-brood-regeling niet alleen bestaat uit de opvang van ongedocumenteerden, maar tevens uit de het bijbehorende samenwerkingsverband van betrokken partijen. “Er wordt in onderling overleg gezocht naar mogelijkheden voor de betreffende persoon waarbij door de samenwerking meer out of the box gedacht kan worden om tot een duurzame oplossing te komen. Dit roept de vraag op wat er met deze overlegstructuur gebeurt als de bed-bad-brood-regeling sluit en wat dit betekent voor de kansen op een duurzame oplossing voor de ongedocumenteerden.”

Het stopzetten van de bed-bad-brood-regeling raakt dus niet alleen de samenleving, maar vooral de mensen die al in de meest kwetsbare positie verkeren. “Sommigen zullen nog bekenden hebben waar zij terecht kunnen, al is dat vaak tijdelijk en zijn mensen hierdoor gedwongen om van bank naar bank te verplaatsen. Anderen hebben geen netwerk of hun netwerk is al uitgeput door de eerder verstrekte hulp met als gevolg dat zij nergens terecht kunnen. Zij zullen, ondanks hun kwetsbaarheid, op straat belanden.

Dit maakt ook dat zij gedwongen worden om zich vooral bezig te houden met overleven en geen ruimte meer hebben om zelf te zoeken naar terugkeer of een ander duurzaam perspectief voor hun toekomst. Daarbij verliezen zij wellicht ook de eerdere hulp die zij hierbij ontvangen. Dit heeft een enorm negatieve invloed op hun fysieke en mentale welzijn.

Alternatieven en de rol van gemeenten

De gemeenten Amsterdam, Eindhoven en Utrecht hebben al aangegeven het zelf te gaan financieren, de gemeente Groningen beraadt zich nog op eventuele oplossingen. Utrecht, waar Streefland wethouder is, geeft aan de toeristenbelasting te verhogen, om zo deze uitgeprocedeerden een "vervolgplek" te bieden. "Het is een kortetermijnoplossing die op de lange termijn problemen gaat veroorzaken", concludeert Streefland.

Gemeenten die nu zelf een opvang hebben voor uitgeprocedeerde asielzoekers, zoals Emmen en Deventer, krijgen volgens de plannen straks geen geld meer van het Rijk. Het nieuwe kabinet wil nu een landelijk dekkend netwerk van deze zogenoemde Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV).

Het is de ervaring van Van Tilborg dat lang niet iedereen terecht is afgewezen. "En niet op straat, maar in zo'n opvanglocatie vinden mensen weer de rust om na te denken over hun toekomst."

De noodzaak van de Landelijke Vreemdelingenvoorziening

Kox zegt dat Nederland bekend staat om haar strenge regime voor ongedocumenteerden. Zo zijn zij in Nederland uitgesloten van de formele arbeidsmarkt, sociale voorzieningen behoudens medisch noodzakelijk zorg, onderwijs voor minderjarigen en rechtsbijstand. Kox geeft aan: “Daarnaast heeft Nederland een relatief kleine informele economie met meer controle, waardoor het hier, in tegenstelling tot andere landen, moeilijker is om zich tot de informele arbeidsmarkt te wenden.

Het idee is dat zij zo niet op straat rond gaan zwerven en mogelijk overlast veroorzaken. Door de bed-bad-brood-regeling krijgen uitgeprocedeerde asielzoekers tijdelijk een slaapplek, eten, een warme douche en wekelijks zo’n 50 euro leefgeld.

In Utrecht blijkt dat bij 75 procent van de gevallen het dossier verkeerd is beoordeeld door de IND, de Immigratie- en Naturalisatiedienst, vervolgt Streefland. Op 4 september maakte de minister bekend dat op 1 januari de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers door middel van de bed-bad-brood-regeling niet meer wordt gefinancierd. “Ik zet in op terugkeer in plaats van gesubsidieerde opvang”, schreef Faber op X.

Reactie van betrokkenen

Bridge to Better, een terugkeerorganisatie in Amsterdam, vindt het goed dat het mensen lastiger wordt gemaakt om lang te blijven hangen in opvanglocaties. Volgens directeur Marion Groen in 't Woud voelen ze daardoor niet de urgentie om aan terugkeer naar hun thuisland te denken, ook al is hier geen toekomst voor ze."Mensen komen pas bij ons voor hulp als ze het echt zelf willen, omdat ze geen andere uitweg meer zien", zegt ze.

Voorzitter John van Tilborg vindt het onverstandig om alleen maar opvang te bieden aan degenen die aan hun terugkeer meewerken, zoals de nieuwe regeringscoalitie dus wil."Mensen die niet door de Dienst Terugkeer en Vertrek van het ministerie van Justitie zijn uitgezet maar op straat belanden, worden opgevangen in de LVV's om illegaliteit tegen te gaan en om belemmeringen om terug te keren weg te nemen. Maar het kan ook gaan om belemmeringen die juist hun legalisatie in de weg staan."

Alternatieve maatregelen van het kabinet

Het nieuwe kabinet hoopt ook met andere maatregelen succesvoller te zijn in het terugsturen van ongewenste vreemdelingen. Deze mensen kunnen, als zij overlast veroorzaken en uit een veilig land komen, een zogeheten ongewenstverklaring krijgen. Daarmee wordt het naar verwachting makkelijker om ze in detentie op te sluiten om ze vervolgens het land uit te zetten.

Door afspraken te maken over handel, legale migratie en visaverstrekking hopen de toekomstige regeringspartijen dat probleem te tackelen. Om het vertrek van de afgewezen gezinnen te stimuleren, krijgen hun kinderen straks onderwijs in de eigen taal in dat opvangcentrum. Het is nog onduidelijk of dat betekent dat ze niet meer naar een reguliere school gaan in naburige dorpen of steden.

De Toevlucht in Utrecht

Die Utrechtse opvang biedt al ruim tien jaar uitgeprocedeerde en ongedocumenteerde vluchtelingen tijdelijk onderdak en hulp. In tegenstelling tot wat velen denken, kunnen veel van deze mensen volgens de Utrechtse wethouder Rachel Streefland (Asiel en Integratie) niet zomaar met een ticket naar Schiphol worden gestuurd. “Dit gaat echt over een heel andere groep”, vertelde de wethouder recent in het radioprogramma Spijkers & Koppen. “Er wordt vaak gedacht dat wij met de bed-bad-brood-regeling jonge mannen uit Marokko opvangen, maar in dit geval is het een totaal andere groep.”

Ze moeten zich eerst registreren en krijgen een intakegesprek. Op basis daarvan krijgen ze eventueel een plekje, maar er zijn niet genoeg plaatsen. Op dit moment zijn er 24 mannen te gast in de opvang van De Toevlucht. In totaal hebben daar tot nu toe 540 mannen onderdak gevonden. 75 procent van hen stroomt binnen een half jaar door. De Toevlucht kan vooral bestaan door financiële steun vanuit de gemeente.

Voorlopige beslissing rechter

De minister van Asiel en Migratie moet de huidige vorm van 24-uurs opvang in de Utrechtse Landelijke Vreemdelingenvoorzieningen (LVV) voorlopig blijven voortzetten. Dat is de beslissing van de voorzieningenrechter. De beslissing betekent in het kort gezegd dat 100 vreemdelingen in Utrecht ook na 1 januari 2025 voorlopig nog gebruik kunnen maken van de zogenoemde bed-bad-brood-regeling.

Zij komt tot de conclusie dat de belangen van de vreemdelingen, om gebruik te kunnen blijven maken van bed, bad en brood, zwaarder wegen dan het financiële belang van de minister. Als de opvang beëindigd wordt, betekent dit dat zij per 1 januari mogelijk op straat komen te staan.

labels: #Brood

Zie ook: