Loopt het water jou ook in de mond als je denkt aan je lievelingsgerecht? Een malse hamburger, zelfgebakken pannenkoeken of een knisperende salade. Maar wat gebeurt er wanneer je niet kunt eten?

Wat is medische drinkvoeding?

Medische voeding is vloeibare voeding. Deze drankjes bevatten alle voedingsstoffen die je nodig hebt. In deze drankjes zitten veel calorieën. Je gebruikt medische voeding wanneer je zelf niet genoeg kunt eten. Misschien omdat je door een chronische ziekte altijd misselijk bent. Dan is vloeibare voeding een uitkomst.

Drinkvoeding is geen normale maaltijdvervanger. Het is dus alleen bedoeld voor mensen die ondervoed zijn of bijna ondervoed raken. Deze voeding wordt vaak voorgeschreven aan mensen met ondergewicht. Je krijgt makkelijk veel calorieën binnen wanneer je deze drankjes drinkt. Zo kun je snel aansterken.

Soms kan drinkvoeding ook voorgeschreven worden wanneer je een eetstoornis hebt. De drinkvoeding helpt je lichaam dan om aan te sterken. Twijfel je of je medische voeding nodig hebt? Ga dan eerst langs een gespecialiseerde diëtist.

Voor wie is medische voeding bedoeld?

Drinkvoeding is dus alleen geschikt voor jou als je niet in staat bent om zelf voldoende voeding binnen te krijgen.

Bijvoorbeeld wanneer je kanker hebt en misselijk bent door chemotherapie. Zo is er medische drinkvoeding voor ouderen. Het voordeel is dat je op een makkelijke manier genoeg energie, vezels, vitaminen en mineralen binnenkrijgt. Deze voeding is niet bedoeld voor iedereen. Gebruik het alleen wanneer een arts het je voorschrijft.

Mensen die snel moeten aansterken en mensen die moeite hebben met kauwen en slikken krijgen hun dagelijkse eten in vloeibare vorm. Bij ernstige slikproblemen wordt er intraveneus gevoed (sonde-voeding).

Soorten drinkvoeding

Er zijn allerlei soorten drinkvoeding. Zo zijn er verschillende merken die deze drankjes maken. Je hebt bijvoorbeeld medische voeding van Mediq. Wat zit er in medische voeding? Dat verschilt per soort. Er zijn speciale drankjes met extra veel eiwit. Andere drinkvoeding bevat weer meer vezels.

Het lukt niet altijd om iets te drinken. Dan kan het nodig zijn om sondevoeding te krijgen. Ook dit is vloeibare voeding. Je hoeft het dus niet zelf te drinken. Het slangetje wordt via je neus naar je maag geleid. Dit gebeurt meestal in het ziekenhuis, maar het kan ook thuis. Sondevoeding kan ook direct via je buik naar je maag worden gebracht. Er wordt dan een klein gaatje gemaakt om een slangetje van je buik naar je maag te leiden.

Naast drinkvoeding op melk- of yoghurtbasis bestaan er ook drinkvoedingen op basis van vruchtensap. Als je heel veel moet eten en drinken op een dag omdat je nog moet aankomen dan kan je ook een compacte vorm kiezen die bevat meer energie per milliliter, dan hoef je minder te drinken dan een standaard flesje maar krijg je wel dezelfde hoeveelheid energie mee binnen. Een voorbeeld hiervan is de Nutricia Compact. Dit flesje heeft een inhoud van 125 ml. maar levert dezelfde hoeveelheid energie als een flesje van 200 ml. Heb je last van een moeilijke stoelgang dan kan je ook kiezen voor vezelrijke drinkvoeding.

Voordelen van drinkvoeding

Waarom zou je drinkvoeding gebruiken? Het voordeel van medische voeding is dat het heel geconcentreerd is. Met een paar kleine flesjes per dag kun je al genoeg calorieën binnenkrijgen om aan te komen. Ben je erg ziek? Dan kost het misschien al veel energie om één boterham te eten. Een boterham eten kan dan al onmogelijk zijn. Ben je ziek? Dan is het extra belangrijk om alle belangrijke voedingsstoffen binnen te krijgen. Medische voeding maakt dat makkelijk.

Het is zelfs mogelijk om deze voeding af te stemmen op jouw specifieke dieeteisen. Zo is er speciale drinkvoeding voor diabetes patiënten. Wil je extra eiwitten binnenkrijgen? Ook dan is er speciale voeding voor jou. Er is zelfs medische voeding voor baby’s. Dit is speciale oplosmelk met een unieke samenstelling. Medische voeding is helemaal vloeibaar. Er is zelfs medische voeding met verschillende diktes.

Drinkvoeding is een makkelijke manier om extra energie binnen te krijgen. Als je de energie van een flesje drinkvoeding in eten extra moet nemen kan dit soms best veel zijn zeker als je al een aankomlijst volgt.

Drinkvoeding is een vloeibare voeding die naast de gewone voeding gebruikt kan worden of als vervanging van voeding als gewoon eten niet lukt. Deze vloeibare voeding bevat naast belangrijke bouwstoffen ook vitamines en mineralen en soms ook vezels. Een totaal van 6-7 flesjes drinkvoeding kan vast voeding voor de hele dag vervangen.

Samenvattend zijn de voordelen:

  • Gemak en tijdbesparing: Ideaal voor drukke mensen die snel een voedzame maaltijd nodig hebben.
  • Gecontroleerde calorie-inname: Handig voor gewichtsbeheersing en het bijhouden van de dagelijkse energie-inname.
  • Rijk aan voedingsstoffen: Verrijkt met vitamines en mineralen voor een goede gezondheid.
  • Ondersteuning bij spieropbouw: Bevat veel eiwitten voor spierherstel en -groei.
  • Ondersteuning bij gewichtsbeheersing: Helpt bij het beheersen van de energie-inname.

Nadelen van drinkvoeding

Hoe zit het met de nadelen van drinkvoeding? Snel vol zitten na een flesje drinkvoeding? Toch kan het een probleem worden. Is het dus belangrijk dat je naast medische voeding ook normale maaltijden eet? Dan kan dat lastig worden.

Er zijn extra geconcentreerde soorten drinkvoeding. Je hoeft dan de helft minder te drinken om evenveel voedingsstoffen binnen te krijgen. Het nadeel is dat ze vaak wat dikker zijn en minder lekker smaken.

Je kunt misselijk worden van medische voeding. Je krijgt in één keer heel veel eiwitten, vezels, koolhydraten en vetten binnen. Dat kan voor misselijkheid zorgen. Je maag is het misschien niet meer gewend om zoveel voedingsstoffen tegelijkertijd te moeten verteren. Probeer de drinkvoeding rustig te drinken. Neem kleine slokjes of wacht een paar minuten tussen twee slokken. Misschien vind je het wel heel chemisch smaken. Er worden namelijk heel veel voedingsstoffen in een klein drankje gedaan. Dat smaakt raar.

Vaak heeft drinkvoeding een zoete smaak. Krijg je alleen maar deze voeding binnen? Het gebrek aan afwisseling kan ervoor zorgen dat het je gaat tegenstaan.

Een nadeel van drinkvoeding kan zijn dat het drinken ervan snel een vol gevoel geeft. Hierdoor kan eten en drinken naast de drinkvoeding moeilijker zijn. De meeste soorten drinkvoeding zijn ongeveer 300 calorieën per flesje van ongeveer 200 milliliter.

Aandacht voor (drink)voeding alleen is niet voldoende. Zonder beweging en training worden de extra energie en eiwitten omgezet in vet in plaats van spieren. Het zijn juist de spieren die van belang zijn voor een betere conditie en om weer fitter te worden. Het is daarom belangrijk om bij het gebruik van drinkvoeding ook voldoende te bewegen.

Tips bij gebruik van drinkvoeding

Wat ik wel eens terug hoor is dat je van drinkvoeding snel vol kan zitten of dat de smaak wennen is. Wat kan je hier nou tegen doen? Je kan drinkvoeding koud drinken, uit de koelkast of zelf even in de vriezer doen. Dan maak je er een soort ijsje van. Maar wat ook lekker kan zijn is om bijvoorbeeld een drinkvoeding met een koffie of chocolade smaak warm te drinken door het kort op te warmen. Je kan ook een milkshake ervan maken met fruit of bijvoorbeeld een bolletje ijs.

Wanneer het niet lukt om 200 milliliter te drinken, kan in overleg met de diëtist worden gekozen voor extra geconcentreerde drinkvoeding. Met een minder grote hoeveelheid (bijvoorbeeld 125 milliliter) kun je dan toch voldoende calorieën binnenkrijgen. Drink het langzaam op; neem af en toe een paar slokjes. Neem ruim de tijd voor het opdrinken van een flesje.

Door ziekte of medicijngebruik kan je smaak veranderen; iets dat je vroeger niet lustte, kun je nu wel lekker vinden en omgekeerd. Probeer daarom verschillende smaken drinkvoeding van verschillende merken. Je kunt proefpakketjes bestellen met allerlei verschillende soorten en smaken. Na het drinken van de drinkvoeding kun je last hebben van slijmvorming.

Drink de drinkvoeding langzaam op; neem af en toe een paar slokjes. Neem ruim de tijd voor een flesje. Dit voorkomt een vol gevoel. De zoete smaak vermindert door de drank koud te drinken, een ijsblokje toe te voegen of door het te mengen met een klein scheutje (volle) melk, karnemelk, sojamelk/plantaardige melk of (volle) yoghurt.

Na het nemen van drinkvoeding kunt u slijmvorming krijgen. U heeft hier minder last van door na (een gedeelte van) de drinkvoeding een slokje water te nemen. Ook kunt u een ijsblokje in de mond nemen na het drinken van drinkvoeding of één of twee slokjes vruchtensap te nemen. Drinkvoeding op basis van sap of yoghurt zorgt ook voor minder slijmvorming.

Als je drinkvoeding een langere tijd nodig hebt, kan de drinkvoeding tegen gaan staan. Carrie van den Akker experimenteerde met recepten waarin de drinkvoeding verwerkt werd, om zo meer variatie en eetplezier te krijgen. Het boek bestaat uit verschillende recepten en handige tips.

Wanneer wordt medische voeding vergoed?

Medische voeding is in veel verschillende smaken verkrijgbaar. Vind je vanille niet lekker? Wil je medische voeding kopen? Dat kan online of bij de apotheek.

Wanneer wordt medische voeding vergoed? Wanneer de voeding is voorgeschreven door een behandelend arts of diëtist. Hoe krijg je nutridrink vergoed? Dat loopt gewoon via je basisverzekering. Het is dus niet nodig om aanvullend verzekerd te zijn.

Koop je medische drinkvoeding op je eigen initiatief? Zonder een voorschrift heb je de vloeibare voeding waarschijnlijk ook niet nodig. Medische voeding is vloeibare voeding die boordevol voedingsstoffen zit. Lukt het niet om genoeg te eten? Dan kan drinkvoeding voedingsstoffen aanvullen.

Drinkvoeding op medische indicatie wordt meestal vergoed door uw zorgverzekeraar. Uw diëtist vraagt de vergoeding digitaal aan via een facilitair bedrijf. Dit bedrijf levert de drinkvoeding en stuurt de aanvraag naar uw zorgverzekeraar. De diëtist kan een machtiging aanvragen voor een bepaalde periode. Is uw machtiging bijna verlopen en wilt u de drinkvoeding blijven gebruiken?

Als u eerder wilt stoppen met het gebruik van drinkvoeding, bestelt u gewoon geen drinkvoeding meer. Het facilitair bedrijf kan de voeding ook afleveren op uw vakantieadres. Neem minimaal 6 weken voor vertrek contact op met het klantenteam van uw facilitair bedrijf. Informeer uw luchtvaartmaatschappij zo snel mogelijk dat u medische voeding en/of apparatuur meeneemt. Uw bagage met medische apparatuur checkt u in bij de balie voor afwijkende bagage.

Drinkvoeding en diabetes

Ja, drinkvoedingen kunnen gebruikt worden bij het dieet. U kunt ervoor kiezen om een ½ flesje drinkvoeding per moment te nemen zodat u de koolhydraten(suikers) wat meer verdeeld over de dag inneemt. Soms kan het nodig zijn om uw medicatie aan te passen omdat de drinkvoeding uw bloedsuiker verhoogt. Dit kunt u in overleg met uw diabetesverpleegkundige en/of behandelend arts doen. Er bestaat ook drinkvoeding speciaal voor mensen met diabetes.

Overige vragen over drinkvoeding

Ja, u kunt drinkvoeding verwarmen en in allerlei gerechten verwerken. Het is wel belangrijk om drinkvoeding langzaam te verwarmen. Drinkvoeding mag niet koken! Voor een goede samenstelling van de drinkvoeding is het noodzakelijk om hier vitamine K aan toe te voegen. Als u zich zorgen maakt over het gebruik van de drinkvoeding in combinatie met uw antistollingsmedicatie, dan raden wij u aan om de trombosedienst te informeren.

Wanneer u begint met drinkvoeding, kan uw ontlasting (poep) anders zijn dan normaal. Diarree is geen gebruikelijke bijwerking. Diarree kan komen door infecties, ontstekingen, medicijnen en stress. Lactose-intolerantie kan ook diarree veroorzaken. Kies dan voor lactosevrije drinkvoeding. Bij diarree is drinkvoeding met extra vezels beter. Voedingsvezels helpen bij zowel diarree als verstopping.

Ja, ook bij verstopping mag u drinkvoeding gebruiken. Kies dan voor drinkvoeding met extra vezels. Voedingsvezels helpen bij zowel diarree als verstopping. Er zijn lactosevrije drinkvoedingen verkrijgbaar. Er is plantbased drinkvoeding verkrijgbaar. Deze is gemaakt met erwt- en soja-eiwit.

Maaltijdvervangers: YFood en Jimmy Joy

Merken als Yfood en Jimmy Joy nemen niet alleen een enorme vlucht, ze beloven ook een complete maaltijd te kunnen vervangen. Een handige, gezonde optie? Je ziet ze in de kiosk van het station, in de supermarkt en misschien zelfs in de kantine op je werk. De flesjes van het Duitse Yfood zijn met een opmars bezig in Nederland. Ook het Nederlandse Jimmy Joy is tegenwoordig in de supermarkt te vinden en niet meer enkel online te bestellen.

Aanbieders van 'complete food' bieden zowel poeders als repen en kant-en-klare shakes. Voor een flesje van Yfood betaal je zo'n 4 euro, voor Jimmy Joy 3,50. De maaltijdvervanger, ook wel bekend als 'complete food', is komen overwaaien uit de Verenigde Staten. Het bedrijf Soylent was in 2014 één van de eersten die maaltijdvervangers op de markt bracht: een poedertje, wat water erbij en klaar.

Volgens databureau Circana is het segment 'maaltijdvervangers' enorm gestegen in de supermarkten. In de eerste twintig weken van 2023 ligt de omzet op meer dan het dubbele (3,4 miljoen) van de omzet in de eerste twintig weken van vorig jaar (1,6 miljoen) en stijgt ook het aantal verkochte producten met maar liefst 61 procent. Online is belangrijker. Joey van Koningsbruggen, oprichter van Jimmy Joy, laat weten jaarlijks met twintig procent te groeien. "Retail is voor ons geen groot aandeel van onze omzet, maar we zijn in de Albert Heijn inderdaad goed uitgebreid dit jaar. Voornamelijk doordat we nu in meer winkels liggen."

In hoeverre Yfood het moet hebben van supermarktverkoop is niet duidelijk. Het bedrijf gaat in ieder geval wel lekker: Nestlé heeft dit jaar bijna de helft van de aandelen van Yfood overgenomen, naar verluid ter waarde van 215 miljoen euro.

Zijn maaltijdvervangers gezond?

Er is dus een markt voor dit soort producten. Maar doe je je lichaam daadwerkelijk een plezier met een drankje van, pak 'm beet, 500 calorieën? Maaltijdvervangers bestaan vooral uit vezels (uit mais en/of haver), maltodextrine (een koolhydraat), eiwitten (bijvoorbeeld uit melk) en toegevoegde vitaminen en mineralen. De shakes hebben de smaken die je ook vindt in de gemiddelde ijssalon: banaan, vanille, chocola, dat werk.

In principe zijn dit de voedingsstoffen die je ook uit (gezond) voedsel haalt, alleen: "Het is niet altijd helemaal duidelijk welke bestanddelen in een voedingsmiddel er nu precies zorgen voor gezondheidsvoordelen", zegt het Voedingscentrum desgevraagd. "Daarom is het beter om voedingsmiddelen zoals groente, fruit, vis en volkorenproducten te éten, in plaats van een drank te nemen met daarin dezelfde voedingsstoffen. Anders mis je de gezondheidseffecten."

Filmmaker Matthijs Diederiks nam enige jaren geleden de proef op de som en leefde een jaar lang alleen maar op complete food. Hij maakte er de film 12 Liquid Months over. Lang verhaal kort: het is even wennen, maar al gauw voelt hij zich beter dan voorheen. Hij kan zich beter focussen (Diederiks heeft ADHD) en zit vol energie. Het enige nadeel is dat hij wat spiermassa verliest en op het randje van ondergewicht zit. Diederiks concludeert in de film: "Het grootste geluk is dat je dichterbij jezelf komt", maar in een interview zegt hij later: "Ik geloof dat shakes eten niet kunnen vervangen. Je ontneemt jezelf te veel."

Voedingswetenschapper Guido Camps, verbonden aan Universiteit Wageningen, is geen fan van de vloeibare maaltijdvervangers. "De hoofdvraag is: waarom drink je dit? Omdat je eten stom vindt en op een zo efficiënt mogelijk manier calorieën wil binnenkrijgen? Dan denk ik dat je op zoek moet naar andere alternatieven als tussendoortje, een stuk fruit of iets dergelijks. De shakes claimen dat je dan alles binnen krijgt wat je nodig hebt, maar niet elke maaltijd hoeft perfect gebalanceerd te zijn, het gaat om je totale dieet uiteindelijk." Daarbij is kauwen heel belangrijk. "Het is een signaal aan de hersenen dat je met eten bezig bent, het leidt tot verzadiging", zegt Camps. "Het is goed voor je speeksel, je tanden en voor de kaakontwikkeling bij kinderen."

Camps benadrukt dat er nog altijd dingen onbekend zijn over voeding en voedingsstoffen. "We weten ook niet wat we niet weten." Wat zeker is: voeding is meer dan een optelsom van nutriënten. Dus allemaal voedingsstoffen als losse onderdelen bij elkaar gooien in een poedertje werkt niet. "Kijk bijvoorbeeld naar fruitsmoothies. Dat lijkt hetzelfde als fruit, alleen dan in de blender gegooid. Maar doordat je de matrix van het voedsel kapot maakt wordt ook de vertering weer anders. Het is in die zin beter om gewoon heel voedsel te eten." Hoe vaak zou je dan zo'n maaltijdvervanger moeten drinken? "Wat mij betreft niet. Ik snap de meerwaarde hier niet van, je moet gewoon normaal gevarieerd eten."

Sportdranken

Voor een goede sportprestatie hebben de meeste sporters geen sportdranken, -repen of -gels nodig. Je kunt voldoende vocht en energie uit gewone voeding halen. Sportvoedingsproducten geven alleen maar extra calorieën, die je niet nodig hebt.

Sportdranken, -repen en -gels kunnen soms wel handig zijn voor intensieve duursporters om snel vocht en energie binnen te krijgen tijdens langdurige trainingen of wedstrijddagen. Intensief wil zeggen; je sport langer dan een uur en gaat erg zweten. Je kunt hierbij bijvoorbeeld denken aan hardlopen, wielrennen of lange intervaltrainingen.

Om te sporten heb je energie en vocht nodig. Die haal je uit gewoon eten en drinken. Eet je volgens de Schijf van Vijf, dan hebben de meeste mensen automatisch voldoende energie om te sporten.

Tijdens duurinspanningen van 1 tot 2,5 uur, kan de inname van 30 tot 60 gram snel opneembare koolhydraten helpen de prestatie te verbeteren. Sport je langer dan 2,5 tot 3 uur, dan kan de inname tot 90 gram snel opneembare koolhydraten per uur helpen om de prestatie te verbeteren. Sportvoedingsproducten bevatten energie en dus calorieën.

Als je lichaam een tekort heeft aan vocht, heeft dit negatieve gevolgen voor je sportprestatie. Tijdens een lange, intensieve training of wedstrijd kun je veel vocht verliezen door zweten. Bij grote inspanning en bij hogere temperaturen kan dit oplopen tot 1 tot 2 liter per uur. Al bij 2% gewichtsverlies via zweten, merk je dat je prestatie achteruit gaat. Voldoende drinken is voor, tijdens en na het sporten dus heel belangrijk. Met water kun je dat vocht weer aanvullen.

Sportdranken die voldoen aan bepaalde voorwaarden voor de samenstelling mogen als gezondheidsclaim op het etiket hebben staan dat ze het uithoudingsvermogen bevorderen bij duursport. Dranken met een osmolaliteit tot 270 milliosmol per kilogram water (mOsm/kg) worden hypotone dranken genoemd: ze bevatten een lagere hoeveelheid deeltjes dan het vocht in ons lichaam (297 mOsm/kg). Het vocht uit hypotone en isotone dranken kan het beste worden opgenomen in het lichaam. Wil je een sportdrank nemen tijdens een intensieve en langdurige inspanning, kies dan dus voor een hypotone of isotone soort: dit staat op het etiket aangegeven.

Voor het op peil krijgen van je energie- en vochtbalans ná een sportinspanning blijkt dat het eten van een maaltijd met daarbij wat water net zo goed, of zelf nog beter, werkt dan het drinken van een sportdrank om eventuele tekorten aan te vullen.

labels:

Zie ook: