De maanden maart, april en mei staan bekend om hun specifieke weersomstandigheden en tradities. In Nederland en Vlaanderen zijn er bekende uitdrukkingen die de snelle omslagen in het weer in deze maanden beschrijven. Zo kennen we de uitdrukking "april doet wat hij wil" en "maartse buien en aprilse grillen". Deze weerspreuken zijn ontstaan vanwege de snelle weersveranderingen in de maanden maart en april.

De maand maart

De maand maart zien vele mensen met vreugde tegemoet. Het is de maand waarin de lente officieel begint, zowel astronomisch als meteorologisch!

De maand maart is de derde maand in de gregoriaanse kalender. Ze telt 31 dagen, maar is de kortste maand van de maanden met 31 dagen omdat er een uur verloren gaat op het moment dat er wordt overgeschakeld op de zomertijd. De maand maart is vernoemd naar Mars, de Romeinse god van de oorlog. Martius was in het oude Rome de eerste maand van het jaar. Immers, met de terugkeer van de mooie dagen kon men terug ten oorlog trekken.

De maand maart heeft vele namen: ze wordt ook wel lentemaand, windmaand, buienmaand, guldenmaand of dorremaand genoemd. De verschillende benamingen voor de maand maart zijn:

  • Lentemaand: deze naam is duidelijk want in maart vallen zowel het begin van de meteorologische als astronomische lente.
  • Windmaand: in maart kan het al eens flink waaien.
  • Buienmaand: maart is de buienmaand bij uitstek. Vandaar ook de uitspraak "maartse buien en aprilse grillen".
  • Dorremaand: hiervoor zijn twee verklaringen mogelijk. Of het is een verbastering van Thor (manoth), de Germaanse God van donder en oorlog, of het wijst op de kale takken van bomen en struiken.
  • Guldenmaand: gulden staat voor goud, voor kostelijk of voortreffelijk. Maart is de maand waarin alles begint te bloeien.

Belangrijke data in de maand maart

  • 1 maart: complimentendag. 1 maart is sinds 2003 in Nederland nationale complimentendag. Later volgde België ook.
  • 8 maart: Internationale Vrouwendag. Op acht maart wordt in Nederland, zoals in vele andere landen, Internationale vrouwendag gevierd.
  • 8 maart: herdenking van de dood van de Japanse Akita Inu Hachiko. 8 maart is de herdenking van de dood van de Japanse hond Hachiko.
  • Internationale dag van de slaap. Sinds 2008 wordt de dag van de slaap georganiseerd en dit op internationaal vlak.
  • 14 maart: Pi-dag. Op 14 maart wordt over de hele wereld aan de wiskunde-afdelingen in scholen en universiteiten feest gevierd. Het is dan immers Pi-dag.
  • 15 maart: dood op Julius Caesar. Op 15 maart van het jaar 44 voor Christus werd Julius Caesar vermoord. Men noemt deze dag ook de idus van maart 44 VC.
  • 17 maart: St Patrick's Day. Op 17 maart wordt St Patrick's Day gevierd in Ierland, Noord-Ierland, Montserrat en ook in de Canadese provincies Newfoundland en Labrador.
  • 19 maart: Vaderdag. 19 maart is het Sint-Jozef en op vele plaatsen is het dan Vaderdag. Dit is het geval in Spanje, Portugal, Duitsland maar ook in België, meer bepaald in Antwerpen.
  • 20 maart: internationale dag van het geluk. Sinds 2012 is 20 maart uitgeroepen tot de internationale dag van het geluk.
  • 21 maart: begin van de lente. 21 maart is het begin van de astronomische lente.
  • 23 maart: in 1839 wordt het woord OK voor de eerste maal gebruikt. 23 maart 1839 werd het woord "OK" voor de eerste maal gebruikt in de Boston Morning Post.
  • Laatste vrijdag van maart: Nationale Pannenkoekendag in Nederland. Op de laatste vrijdag van maart wordt in Nederland de Nationale Pannenkoekendag gehouden.

Carnaval en Aswoensdag

Na carnaval, om middernacht, begint de vastenperiode. Deze periode duurt 40 dagen, tot Pasen. De oorsprong van het woord carnaval zou komen van het Latijnse carne vale, wat zo veel betekent als afscheid van het vlees. De datum voor carnaval wordt berekent ten opzichte van de eerste Paasdag, namelijk 40 dagen er voor. Zondagen tellen niet mee bij deze berekening. De eerste carnavalsdag begint zeven weken voor de eerste Paasdag en altijd op een zondag. De laatste dag is een dinsdag. De vroegst mogelijke datum voor carnaval is daarom 1 februari, de laatst mogelijke datum is 9 maart.

Aswoensdag luidt het begin van de vastenperiode in en valt dus na de carnavalsperiode. Aangezien Aswoensdag verband houdt met carnaval kan de vroegste datum voor Aswoensdag 4 februari zijn, de laatste datum 10 maart. In de kerk kan men op Aswoensdag een kruisje gaan halen waarbij de woorden "Gedenk mens, dat je stof bent en tot stof zult wederkeren" worden uitgesproken.

Lente

Op 21 maart is het eindelijk zo ver! Het is officieel lente of voorjaar. De naam lente zou komen van het Proto-Germaanse langa-tina wat zoveel betekent als "lange dagen". Feit is dat vanaf de lente de dagen langer worden en de nachten korter.

Astronomische lente

Astronomisch gezien begint de lente wanneer dag en nacht even lang zijn. Dit gebeurt bij ons rond 20 maart, telkens op een verschillend tijdstip. Voor het gemak werd dus 21 maart tot officiële begindatum voor de astronomische lente uitgeroepen. De lente eindigt op 21 juni, de dag waarop de zon het langst en het hoogst aan de hemel staat.

Meteorologische lente

De meteorologische lente begint op een afgesproken, vaste datum, namelijk 1 maart. Hij duurt tot 1 juni.

Vruchtbaarheid en voedselproductie

De lente wordt geassocieerd met een periode van verhoogde vruchtbaarheid. De natuur schiet terug wakker, alles groeit en bloeit en dieren gaan aan het paren. De invloed van de lente op het menselijk paargedrag is nog niet wetenschappelijk bewezen. Er wordt ook overal gezaaid en geplant. Bomen en planten krijgen nieuwe scheuten. In de lente zijn er veel traditionele feesten overal in de wereld die de lente verwelkomen en huldigen. De meeste van deze feesten vinden plaats in de maand mei.

Euforie of voorjaarsmoeheid?

De komst van de lente en van de langere dagen heeft tegenstrijdige gevolgen voor de mensen. Sommigen worden euforisch en hebben het gevoel alles aan te kunnen. Deze boost is het gevolg van een hogere concentratie serotonine en dopamine. Andere mensen gaan zich dan weer extreem moe en loom voelen en hebben nergens zin in. Deze voorjaarsmoeheid zou een gevolg zijn van de hoge concentratie melatonine.

De lente: een nieuw geluid en een nieuw begin

In Nederland vooral en in België in iets mindere mate bestaat de traditie van de grote voorjaarsschoonmaak. De lente lijkt een nieuw begin, men wil komaf maken met de donkere dagen en met het muffe binnen zitten tijdens de winter. Alles gaat open en alles moet proper gemaakt worden. Ramen worden gelapt, vloeren geboend, kasten uitgeruimd, stofnetten en spinraggen worden weggeveegd en al het overtollige vliegt buiten. Sommigen gaan nog een stapje verder en geven hun interieur een nieuw likje verf.

Zomeruur

In de nacht van zaterdag op zondag van het laatste weekend van maart wordt de klok een uur vooruit gezet. Voorjaar betekent immers de klok een uurtje vooruit zetten. Twee uur wordt dus drie uur. De zomertijd is ingezet. We verliezen dan wel één keer één uurtje slaap maar daarna winnen we elke avond een uur licht. Zalig om het licht niet steeds te moeten aansteken! En een besparing op eenieders energiefactuur! Tenminste, dat zeggen de voorstanders van het zomeruur. De tegenstanders halen aan dat iedereen en ook de natuur van slag is door het veranderen van het uur. Vooral dieren en jonge kinderen zouden hier erg onder lijden.

Maart in de natuur

In maart is het tijd voor de krokussen en voor de narcissen of paasbloemen. Geel en paars, de kleuren van Pasen.

De maand april

In de maand april doet ook in Spanje het weer wat het wil. In Nederland kennen we de uitdrukking ‘april doet wat hij wil’ en in Vlaanderen ‘maartse buien en aprilse grillen’ wat weerspreuken zijn die ontstaan zijn vanwege de snelle omslagen in het weer in de maand april. Het gaat in dit geval om een weerspreuk of uitdrukking wat in het Spaans ook wel ‘refrán‘ genoemd wordt. Met de uitdrukking ‘en abril, aguas mil’ wil men dus eigenlijk letterlijk zeggen ‘in april duizendmaal water’ wat natuurlijk slaat op de regen. In veel delen van Spanje, met name die normaal droger zijn, wil het vaker regenen in een aprilmaand wat goed nieuws is voor de landbouwsector.

De uitdrukking bestaat uit twee delen ‘en abril’ en ‘aguas mi’ maar er is een derde deel namelijk ‘y todas en barril’ waardoor de hele uitdrukking dus wordt ‘en abril, aguas mil y todas en barril’. Agua y sol. De maand april wordt ook gebruikt in andere uitdrukkingen zoals ‘el invierno no ha pasado mientras abril no es terminado’ ofwel de winter is pas voorbij als april afgelopen is.

Enkele weerspreuken voor de maand april zijn:

  • April veel regen, brengt grote zegen.
  • Aprilvlokjes brengen meiklokjes.
  • De heren en aprillen, bedriegen wie ze willen.
  • De vrouwen en aprillen, ze hebben beide hun grillen.
  • Al doet april ons mooi weer aanschouwen, 't is evenals fortuin, we kunnen hem niet vertrouwen.
  • Het groen des velds het oog bekoort doch zelden houdt april haar woord.
  • Op een april geen zon, vaak water in de ton.
  • Grasmaands gril is hooimaands wil.

De maand mei

In de lente zijn er veel traditionele feesten overal in de wereld die de lente verwelkomen en huldigen. De meeste van deze feesten vinden plaats in de maand mei.

Enkele weerspreuken voor de maand mei zijn:

  • Is mei nat, een droge juni volgt haar pad.
  • Mei koel en te nat, brengt koren in het vat.
  • Avonddauw en zon in mei, is hooi met karren op de wei.
  • Is het weer in Mei te mooi, dan krijgt de schuur maar weinig hooi.
  • Een natte mei geeft boter in de wei.
  • Mei niet te koud en niet te nat, vult de schuur en ook het vat.

Weerspreuken door het jaar heen

Weerspreuken en gezegden over “het weer” zijn van alle tijden. Vroeger was er meer belangstelling voor weerspreuken. Boeren kenden deze uit hun hoofd. Ze lieten zich leiden door weerspreuken en raadpleegden deze spreuken voor het zaaien en oogsten van hun velden, samen met de stand van de maan. Soms zit er een kern van waarheid in, terwijl deze weersvoorspellingen voor de lange termijn doorgaans onjuist zijn.

Enkele weerspreuken voor de maand januari:

  • Draagt januari een sneeuwwit kleed, wordt de zomer zeer heet.
  • Al wat komt voor nieuwjaarsdag is nog geen winterslag.
  • Wie op Sint Genoveva snoeit, zijn boomgaard overmachtig bloeit.
  • Geeft januari een sneeuwtapijt, dan zijn we gauw de winter kwijt.
  • Als in januari de vorst niet komen wil,dan is zij er zeker in april.
  • Als de dagen lengen, begint de winter te strengen.

Enkele weerspreuken voor de maand februari:

  • In februari al de lente?
  • Niet te droog, niet te nat, dan vult maart een duchtig vat.
  • Danst het lammetje in maart, april pakt het bij de staart.
  • Brengt maart storm en wind, de sikkel is de boer gezind.
  • Donder in maart, vorst in april.
  • De maartse maan brengt het kwaad weer aan.
  • De eerste donder in maart pakt de elf bij de staart (vis die paait in maart).
  • Wil maart reeds donder, dan is sneeuw in mei geen wonder.
  • Maart roert zijn staart, april doet wat hij wil en mei doet er ook nog wat bij.

labels: #Ei

Zie ook: