Er gaan berichten de ronde waarin wordt beweerd dat opnieuw gekookt water zeer gevaarlijk kan zijn. Hier wordt gewezen naar giftige stoffen die in kleine hoeveelheden in ons drinkwater zitten.

Ben jij zo iemand die ’s ochtends de waterkoker vult en daar de rest van de dag thee van maakt? Er zijn mensen die het steeds opnieuw koken van hetzelfde water tegenstaat. Die redeneren zo: in water zitten piepkleine hoeveelheden arseen en nitraat die in hoge concentraties giftig kunnen zijn. Bij elke kookbeurt verdampt een deel van het water. In het overblijvende water zit dan een relatief steeds grotere hoeveelheid van het spul. Dat kán natuurlijk niet goed voor je zijn.

In ons drinkwater zitten inderdaad hele kleine hoeveelheden aan stoffen die als giftig worden beschouwd. Denk hierbij aan fluoride, arseen en nitraat.

De feiten over opnieuw gekookt water

De logica achter de redenering klopt wel. Maar daarmee houdt het wel op. Bij gif is de hoeveelheid die je binnenkrijgt altijd bepalend voor de gevolgen. Stefan Kools, teamleider chemische waterkwaliteit en gezondheid bij wateronderzoeksinstituut KWR: ‘Een paar keer water koken maakt amper verschil. Dan zitten stoffen als arseen en nitraat nog steeds ver onder de Nederlandse gezondheidswaarde. Ons water is echt veilig, ook als je het vaker kookt.’

Toxicoloog Merijn Schriks, senior-adviseur drinkwaterkwaliteit bij waterbedrijf Vitens, bevestigt Kools’ woorden: ‘Het risico van hergekookt water voor de volksgezondheid door stoffen als arseen en nitraat is verwaarloosbaar. Daarnaast overleven bacteriën niet in kokend water.’

De knappe koppen bij Nu.nl kwamen echter tot de conclusie dat deze stoffen in véél te kleine hoeveelheden in ons drinkwater zitten om schadelijk te kunnen zijn. Zelfs wanneer het water meerdere malen wordt gekookt. Zo stelt de nieuwssite dat het pas gevaarlijk kan worden "wanneer iemand bereid is om 10.000 liter water in te koken voor elk kopje koffie of thee.

Onderzoek toont aan

Kools wijst op een studie uit 2020 van Beijing Normal University. Onderzoekers brachten vijftien liter Chinees drinkwater aan de kook. Als het weer was afgekoeld, kookten ze het opnieuw. Na achttien van die ‘kookbeurten’ was het water op. Wat bleek? De concentratie van stoffen als arseen en nitraat was steeds ietsje toegenomen. Maar het eindresultaat bleef mijlenver onder alle normen.

Aha! Ook daar heeft NUcheckt onderzoek naar gedaan. Overigens is de conclusie op ThoughtCo. Kortom: het is een kwestie van bangmakerij, en niets om je zorgen over te maken.

Hoe zit dat met je koffie-apparaat?

Voor koffieapparaten, waarin water niet tot kooktemperatuur wordt verhit, geldt wat Schriks betreft dat je het water gewoon moet opmaken en verversen. Dan krijgen bacteriën simpelweg minder kans.

Smaak van hergekookt water

Soms hoor je mensen zeggen dat ze hergekookt water anders vinden smaken. Schriks: ‘Bij hoge temperaturen wordt er calcium en magnesium afgezet. Dat is die witachtige aanslag in de waterkoker. Als je steeds hetzelfde water opkookt, haal je mineralen uit het water.

“Ik kan mensen geruststellen, want dit is echt een onzinverhaal”, zegt Harm de Kleine van waterlaboratorium WLN in Glimmen. “Bij het koken van water wordt 100 graden Celsius bereikt. En het is de hitte die het water laat stomen. Niet de opgeloste stoffen (mineralen) in het water. De enige manier waarop de samenstelling van gekookt water verandert, is dat exact dezelfde opgeloste stoffen (mineralen) nu in een kleiner volume zitten, maar dit gebeurt ook al na één maal koken.

Gevaarlijke gifstoffen?

Een verhaal dat rond gaat, is dat de samenstelling van water zou worden gewijzigd wanneer afgekoeld water opnieuw wordt gekookt. Gevaarlijke stoffen als arsenicum, nitraten en fluoride zouden zich in het water verzamelen. Nitraten blootgesteld aan hoge temperaturen kunnen kanker veroorzaken en ook bij een hoge inname van arseen kun je ernstige gezondheidsproblemen krijgen. Bij overmatig fluoride inname is de kans op neurologische problemen hoog en kinderen zouden last kunnen krijgen van cognitieve vertragingen. Dat klinkt allemaal absoluut niet prettig.

We kunnen alvast verklappen dat het ongevaarlijk is om water twee keer te koken. Gekookt water voor een tweede keer aan de kook brengen zou gevaarlijk zijn, omdat de samenstelling van het water verandert. En dat klopt, deze stoffen zijn inderdaad giftig als je ze in bepaalde hoeveelheden binnen krijgt. Zo zouden nitraten kanker kunnen veroorzaken, en wordt arsenicum gebruikt in rattengif.

Sterker nog, op NUcheckt lezen we dat je hiervoor maar liefst 10.000 liter zou moeten inkoken voor elk kopje thee, of als je water gebruikt dat al te zwaar vervuild is voor menselijke consumptie.

Arseenvergiftiging

Maar of de gifstoffen ook gevaarlijk zijn in de hoeveelheid die je in het water kunt vinden, is de vraag. Wat blijkt: als je echt een acute arseenvergiftiging wil oplopen, zou volgens Australische wetenschappers een persoon met een gewicht van 75 kilo zo’n 0,45 gram arseen binnen moeten krijgen. In een liter water zou slechts 50 tot 100 microgram van de schadelijke stof zitten (dat is een miljoenste van een gram). Een kopje gevuld met arsenicum zou dan gelijk staan aan 10.000 liter ingekookt water. Zoveel liter water is natuurlijk onmogelijk om in een keer te drinken.

Nitraten en Fluoride

Ook bij de hoeveelheden nitraten en fluoride kunnen vraagtekens worden gezet. In het geval van nitraten is het zo dat deze pas schadelijk kunnen worden wanneer deze aan hoge temperaturen worden blootgesteld, maar een andere vereiste is dat het water al vervuild zou moeten zijn. In Nederland worden hoge eisen aan de kwaliteit van het drinkwater gesteld, waardoor het risico op vervuiling door nitraten minimaal is.

Voor fluoride is dat overigens net zo. In Nederland is de maximale toegestane hoeveelheid fluoride in water 1,1 milligram per liter. Pas bij een veel hogere hoeveelheid (denk: 2 tot 10 milligram per liter) wordt kan de menselijke gezondheid in gevaar worden gebracht, zo bleek uit Amerikaans onderzoek.

Conclusie

Dus: kun je afgekoeld water nog een keer koken? Ja, dat kan. In Nederland is het drinkwater hier schoon genoeg voor. De gifstoffen kunnen zich wel verzamelen in het water, maar pas bij een inname van 10.000 liter opnieuw gekookt water is er kans op vergiftiging. Dat water kun je dus gewoon nog een keer opzetten.

Over het algemeen kun je stellen dat het water dat in Nederland uit de kraan komt van goede kwaliteit is. Het water is zo schoon dat iedereen het zonder zorgen kan drinken. “Je kunt water, gekookt of ongekookt, in principe drie dagen ongekoeld bewaren, en drie tot zeven dagen in de koelkast. In dat veilige water uit Nederland zit een kleine hoeveelheid zware metalen die in hoge concentratie wél schadelijk kan zijn voor het lichaam. Maar geen reden voor paniek: het maakt geen verschil als je het water meerdere keren kookt. ‘Dan zitten de zware metalen als arseen en nitraat nog steeds ver onder de Nederlandse gezondheidsvoorwaarde.

labels: #Koken

Zie ook: