De Stenen Kip, ook wel Wonderkip genoemd, is een kleine attractie op het Anton Pieckplein. Na inworp van muntgeld begint de kip te kakelen en legt een verrassingsei.
Ontstaan en Ontwerp
De kip en haar gebouwtje werden in 1955 geopend als één van de oorspronkelijke onderdelen (naast de Anton Pieckcarrousel, In den Hoorn des Overvloeds en de Ganzenhoedster) op het toenmalige Speeltuinplein, recht tegenover het terras van het Theehuis. De Kip is ontworpen door Anton Pieck. Op een alternatief ontwerp voor het Anton Pieckplein is een poort te zien met marktkraampjes. Rechts in de muur van de poort is de Kip te zien. De techniek was in handen van Peter Reijnders.
Tussen de carrousels van Brunselaar en Vermolen is een klein gebouw te vinden met gestuukte muren, een dak met pannen en een gestuukte klokgevel met grote kuif en gekrulde voluten. Hierop is in een barokke lijst een ovaal reliëf aangebracht van een witte haan op een gouden achtergrond. De kip zit op een sokkel in een nisje. Aan weerszijden van de kip staat een kaars in een kleine nis. Voor de kip is een klein betegeld vloertje en staat een ijzeren hekwerk. De kip zelf zit achter een glazen plaat, die het bovenste deel van de nis afschermt van grijpgrage handen.
Rechtsonder zit een paslezer waar je het bedrag via contactloze pin kunt betalen (contant is niet mogelijk). Wie dat doet, ziet dat de kaarsen opvlammen, de kip gaat kakelen en na enkele tellen valt in het vangbakje een plastic ei gevuld met een kleine verrassing.
De Eerste Betaalattractie
Het was de eerste attractie van de Efteling waarvoor apart betaald moest worden. In de biografie van Peter Reijnders is te lezen dat de attracties van het park in de beginjaren met opzet zonder extra kosten te gebruiken zijn. In die dagen heeft de jeugd geen of weinig geld op zak. Maar bij de kip kon het niet anders.
De wachttijd tijdens het leggen van een ei door de kip is een essentieel onderdeel; volgens Reijnders zorgt het wachten ervoor dat de kip niet gewoon een automaat is. Het maakt de spanning bij kinderen groter waardoor ook de vreugde bij de beloning extra vergroot wordt. Die beloning bestaat in de beginjaren uit een stickertje, een hangertje en enkele gekleurde snoepjes, samen in een plastic eitje.
De uitwerking van de kakelende kip op kinderen boeit Reijnders enorm. Hij drukt ze met regelmaat een dubbeltje in de hand om te zien hoe ze genieten en hard wegrennen als het ei eenmaal verkregen is. In de beginjaren werden de eieren met de hand gevuld door de Fraters van Tilburg. De rooms-katholieke broedercongregatie staat voluit bekend als Fraters der Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid, ook wel Fraters CMM. Het is een kloosterorde uit Tilburg, in 1844 opgericht door mgr. Zwijsen. De fraters kregen voor ieder ei een halve cent.
Veranderingen Door de Jaren Heen
Tot in het midden van de jaren negentig keek de kip naar links, in de richting van het Lavenlaar, op dezelfde manier als de haan die op het schild op de voorgevel staat afgebeeld. Om onbekende reden is de kip toen anders gaan zitten, zodat ze nu naar rechts kijkt, in de richting van de waterpomp.
Vroeger waren het gewone gloeilampjes die alleen volledig aan gingen bij het kakelen, en daarna weer helemaal uit. In 2021 werden de kaarslampjes gemoderniseerd: voortaan branden ze permanent met een zwak flakkerend licht, en als de kip haar ei legt gaan ze feller branden.
Het Vervolg
Door het succes van de Kip werden door Pieck en Reijnders meer betaal-attracties bedacht. Een jaar na de Kip plaatste men vlakbij Ezeltje Strek Je. Oorspronkelijk kreeg je hier chocolademunten, tegenwoordig plastic munten. De ezel verhuisde in 1984 naar het Sprookjesbos. In 1960 arriveerde De Gekroonde Eend in de Speeltuin, die eveneens eieren met een cadeautje legt. Pas veel later werden er nog een attractie ontwikkeld waarbij na inworp van muntgeld een verrassing wordt gegeven: het Smidje werd in 2003 toegevoegd door Michel den Dulk op het nieuwe Anton Pieckplein. Bij het Huis van de Vijf Zintuigen en de Game Gallery zijn souvenirmunt-automaten te vinden.
Anders dan de eerder genoemde attracties bevatten deze geen bewegend tafereel en zijn dus ook niet als attractie te zien. In de Game Gallery zijn tegen betaling spellen te spelen waarmee prijzen kunnen worden gewonnen. Hoewel dit geen automaten zijn, waren er vroeger wel de bekende grijpautomaten van de kermis te vinden.
Geen Sprookje, Maar Een Verhaal
Veel mensen zullen denken dat de kip op het Anton Pieckplein het sprookje van "De kip met de gouden eieren" uitbeeldt. Oorspronkelijk is de kip in dit verhaal echter een gans. "De gans met de gouden eieren" is één van de fabels van Aesopus, een verzameling van fabels die toegeschreven worden aan de Griekse dichter Aisopos (ca. 620-560 v.Chr.). Zijn verhalen zijn bekend om de dieren die zich gedragen als mensen.
De kip in de Efteling beeldt echter geen bestaand sprookje uit. De keuze voor een kip zal waarschijnlijk zijn gedaan omdat dat de meeste logische vorm is voor een automaat waar eieren uit komen rollen. Bob Venmans schreef echter binnen een jaar na opening al het sprookje "De stenen kip", waarin een verklaring wordt gegeven waarom er een versteende kip eieren legt voor kinderen. Het werd gepubliceerd in het allereerste sprookjesboek van de Efteling, Het Efteling Sprookjesboek (1955).
Oorspronkelijk kreeg je hier chocolademunten, tegenwoordig plastic munten. Het verhaal gaat over een verwende kip genaamd Eitjetok die bij een oud vrouwtje, Vrouwtje Bezem, woont. Op zekere dag wordt het vrouwtje erg ziek. Kabouter Helpgraag komt langs het huisje en ontdekt het zieke besje binnen, zonder eten, terwijl de kip haar eigen eieren opeet. Een duplicaat van het verhaal uit Het Efteling Sprookjesboek werd gepubliceerd in het pocketboekje Het Sprookje van de Efteling (1962). Sindsdien werd het verhaal in diverse sprookjesboeken opgenomen. Elk boek brengt echter wel weer zijn eigen specifieke aanpassingen met zich mee.
De Eieren
Oorspronkelijk waren de eieren van de Kip qua kleur en vorm erg gelijkend op een echt kippenei. De snoepjes worden al decennia niet meer in de eitjes gestopt. Wel bestond de inhoud voor lange tijd uit een stickertje, met een afbeelding van de kip of een kuikentje, en een plastic hangertje dat een Efteling-sprookjesfiguur, -gebouw of -tafereel uitbeeldt in reliëf.
De prijs van het ei was in de beginjaren een dubbeltje, dat werd in de loop der jaren verhoogd naar een gulden. Sinds de invoering van de euro in 2002 kostte een ei 50 eurocent. Begin 2016 werd de prijs voor het eerst in veertien jaar verhoogd. Volgens de Efteling was de prijsverhoging "noodzakelijk vanwege inflatie en verhoogde productiekosten".[3] Een ei kostte vanaf dan een euro.
labels: #Kip
