Het is belangrijk om als kippenhouder alert te zijn op veranderingen in het gedrag en de gezondheid van je kippen. Een afwijkende geur kan een signaal zijn dat er iets mis is. Hieronder bespreken we enkele mogelijke oorzaken van een stinkende kip en hoe je deze problemen kunt aanpakken.

Darmproblemen bij Kippen

Darmproblemen zijn een veelvoorkomende oorzaak van een afwijkende geur bij kippen. Bloed in de ontlasting, diarree of stinkende mest zijn symptomen van darmproblemen bij kippen. Zorg voor een optimale darmflora voor extra gezonde kippen.

Een gezonde keutel is donker, een beetje stevig en met een wit puntje (de urine). In de ochtend is de keutel groter en stinkt deze behoorlijk. Alles wat hiervan afwijkt is niet normaal en vergt onze aandacht.

Kippen met diarree drogen snel uit en vermageren in een korte tijd, omdat de darmen niets vast kunnen houden. De ontlasting is vloeibaar. Diarree kan meerdere oorzaken hebben. Daarom is het belangrijk altijd uit te zoeken wat de oorzaak van de diarree bij de kippen is.

Na het constateren van een symptoom is het zaak om snel duidelijkheid te krijgen. Ons advies is afnemen van een mestonderzoek die je thuis kunt doen. Met de meegeleverde spullen verzamel je de mest en stuur het op naar een laboratorium voor microscopisch onderzoek. Vaak is de uitslag er binnen een dag.

Coccidiose

Coccidiose is een veelvoorkomende darmziekte bij kippen, veroorzaakt door microscopisch kleine parasieten. Ze tasten het darmvlies aan, waardoor kippen minder voedingsstoffen opnemen en steeds zwakker worden. Vooral kuikens zijn kwetsbaar, maar ook volwassen kippen kunnen besmet raken zonder direct ziek te lijken.

De parasiet verspreidt zich via mest en komt overal voor waar kippen leven. Wilde vogels, schoenen, kleding of besmet water kunnen de eitjes meebrengen. Omdat coccidiose zich stilletjes ontwikkelt, wordt de schade vaak pas laat zichtbaar.

Als een kip besmet is met coccidiose dan gaat haar mest sterker ruiken door de veranderingen in haar spijsvertering en de schade aan de darmwand. De parasieten verstoren namelijk ook de verteringsprocessen in de darmen. Dit leidt tot een slechtere vertering van voedsel, waardoor onverteerde of slechts deels verteerde voedselresten in de mest terechtkomen.

Deze onverteerde stoffen fermenteren in de darmen, wat resulteert in een sterke en vaak onaangename geur. Daarnaast kan coccidiose diarree of bloederige mest veroorzaken, doordat de parasieten bloedingen en ontstekingen in de darmen veroorzaken. Bloed en ontstekingsproducten in de mest versterken de geur nog meer, omdat de mest een hogere concentratie aan afvalstoffen en afbraakproducten bevat. Dit alles maakt dat mest bij coccidiose besmettingen vaak niet alleen sterker ruikt, maar ook anders van kleur en consistentie is.

Coccidiose bij kippen wordt veroorzaakt door de darmparasiet Eimeria. Coccidiose komt redelijk vaak voor bij kippen, maar ook bij kuikens en uit zich in diarree, of bloed in de ontlasting. Coccidiose dient behandeld te worden, omdat de parasiet niet vanzelf weer weggaat.

Symptomen van Coccidiose

De symptomen van coccidiose kunnen variëren, maar enkele veelvoorkomende tekenen zijn:

  1. Er zit een vettig laagje op de mest.
  2. De mest stinkt meer dan normaal.
  3. Ze hebben gele diarree.
  4. Er zit bloed in de mest (zelfs als je maar één keer bloed ziet).
  5. Er zit een rood/roze gloed op de mest.
  6. De mest is zo zwart als koffie.

Maar zelfs als de mest er normaal uit ziet kan er sprake zijn van een coccidiose besmetting!

Andere signalen dat je kip zich niet lekker voelt zijn: verstopt zitten in een hoekje, minder actief zijn, bleke kam of lellen, andere poep dan normaal, andere houding dan normaal, gebrek aan eetlust, minder eieren leggen.

Daarnaast zijn er nog andere symptomen die kunnen wijzen op coccidiose:

  1. Ze rusten vaker uit en slapen meer dan normaal
  2. Ze zien er slordig uit, de veren zitten niet zo netjes als normaal
  3. Ze worden mager
  4. De kam en de lellen zijn bleker en kleiner dan normaal
  5. De eierschalen worden dunner en de kippen leggen vaker windeieren.
  6. Ze leggen bijna geen eieren meer
  7. Een haan stopt met kraaien

Wat te doen bij een vermoeden van Coccidiose

Als je vermoedt dat je kippen coccidiose hebben, zijn er verschillende stappen die je kunt ondernemen:

  • Zorgen dat ze blijft eten en drinken: Als een kip ziek is dan heeft ze vaak minder eetlust, maar zonder voldoende voedingsstoffen verzwakt ze nog sneller. Daarom zorg ik ervoor dat ze blijft eten, ook al zijn het maar kleine beetjes.
  • De voer- en drinkbak goed schoonmaken: Coccidiose kan zich makkelijk verspreiden via de voer- en drinkbakken, vooral als een kip of kuiken met vieze pootjes in de bak stapt of er mest in valt. de bakken de komende dagen elke dag af met kokend water.
  • Het hok schoonmaken: Coccidiose verspreidt zich via de mest, dus ik maak het hok schoon. De eitjes zijn niet meteen besmettelijk, maar hebben 1 tot 3 dagen nodig om te rijpen.
  • Weg met natte, modderige plekken: Natte plekken zijn namelijk een broedplaats voor coccidiose parasieten. Daarom haal ik iedere dag de natte bodembedekking weg en vervang ik het door vers, droog materiaal. Ook buiten in de ren zorg ik dat er geen modderige plekken ontstaan.
  • Alert blijven op de anderen: Als één van mijn kippen of kuikens signalen vertoont die kunnen wijzen op coccidiose, let ik extra goed op de rest van de groep.
  • Mest in de gaten houden: Ik blijf de mest goed in de gaten houden. Als de mest hetzelfde blijft of als ik me zorgen blijf maken, dan kies ik er voor om Kidon ook direct in de snavel te geven, twee keer per dag.

Naar mijn ervaring helpt het enorm om de darmflora goed te blijven ondersteunen. Zelf kies ik ervoor om mijn kippen elke maand gedurende 5 dagen Kidon toe te voegen aan het drinkwater. Naast ondersteuning van binnenuit, let ik ook extra goed op de hygiëne. Ik geef het voer altijd in een voerbak en nooit los op de grond, zodat ze geen coccidiose-eitjes kunnen oppikken. En als ze buiten in de ren scharrelen, vul ik modderige plekken direct op met brekerzand. Zo blijft alles droog en schoon, en krijgen parasieten veel minder kans.

Hoe coccidiose zich verspreidt in het kippenhok:

  1. Een besmette kip poept coccidiose eitjes uit. Deze eitjes moeten 1 tot 3 dagen rijpen voordat ze andere kippen kunnen besmetten.
  2. Een andere kip krijgt de eitjes binnen, door te eten of drinken uit een plek waar rijpe eitjes liggen, zoals de voer/waterbak, waterplassen, of door van de grond te eten.
  3. De eitjes worden door de spiermaag van de kip opengemaakt, waardoor ze zich beginnen te ontwikkelen.
  4. De uitgekomen parasieten nestelen zich in de darmwand en groeien, tot ze zelf nieuwe eitjes kunnen leggen.
  5. Ongeveer 4 tot 7 dagen na de eerste besmetting poept de kip nieuwe eitjes uit.

Via de mest verspreiden de eitjes zich in de bodem, het strooisel, het voer en het water. Ze worden verder verspreid via de voeten van vogels, knaagdieren, insecten en zelfs door hun verzorgers.

Op deze manier kan het binnen krijgen van één besmet eitje zorgen voor tienduizend...

Wormen

De meeste wormsoorten nestelen zich in de darmen van kippen en ander pluimvee en planten zich daar ook voort. Dieren met een goede conditie kunnen het deels zelf afweren, maar zwakke dieren kunnen er aan dood gaan. Omdat wormen zich snel kunnen verspreiden onder de gehele kippenpopulatie, kun je nieuwe dieren het beste testen met een mestonderzoek.

Wormen kun je heel goed preventief behandelen. Gebalanceerd kippenvoer is de basis voor een gezond darmstelsel. Maar ook een schoon kippenhok helpt om darmproblemen te voorkomen. Kippen die van nature al wat zwakker zijn, kunnen gebaat zijn bij wat extra vitamines ter ondersteuning.

Symptomen van Wormen

Deze veroorzaken ziekteverschijnselen als diarree, vermagering, verbleking van de kopversiersels en algemene zwakheid. Deze symptomen zien zijn meestal ook aanwezig bij coccidiose. Om zeker te weten of er sprake is van wormen of coccidiose, is er meestal gericht onderzoek door de dierenarts nodig.

Kropverzuring

Problemen in de krop kan Candida ook in de bek zitten. Candida is een gist. In oudere vogels kan de krop uitgezet zijn en vol met slijm.

Wanneer een kropswab verkregen is, kunnen de gisten dan gezien worden. Zelfs als gisten in kleine hoeveelheden voorkomen, is het niet 100% bewijzend voor ziekte. Als de gisten aan het vermenigvuldigen zijn, zal er medicatie voorgeschreven worden om de gistinfectie aan te pakken. Soms zal een middel voorgeschreven worden wat de kroplediging bevorderd.

Salmonella

Deze klachten beginnen vaak tussen de 12 en 96 uur na het eten van besmet voedsel. Salmonella is vooral gevaarlijk voor ouderen en kleine kinderen. Zij lopen kans op uitdroging, waardoor de maag-darmklachten ernstiger kunnen verlopen.

Veel dieren kunnen drager zijn van salmonella, bijvoorbeeld kippen, varkens en koeien. Daar worden zij meestal niet ziek van. Wel kunnen ze de bacterie aan hun omgeving doorgeven en zo mensen ziek maken. De bacterie zit ook in het vlees, de melk en/of op de eieren van het besmette dier. Mensen die deze producten eten, krijgen de bacterie binnen en kunnen daar ziek van worden.

Goede hygiëne is heel belangrijk om besmetting met salmonella te voorkomen. Was vaak je handen met water en zeep. Houd rauwe dierlijke producten, zoals vlees en eieren, apart van producten die je rauw eet. Bewaar eieren apart van ander eten. Ook aan de buitenkant van een ei kan salmonella zitten.

Verse Kip en Geur

Rauw vlees mag geen geur hebben. Als het een geur heeft, is het zeker een teken dat het begint te bederven. Met Salmonella enterica besmette kippen zullen waterstofsulfidegas vrijgeven, dat naar eieren ruikt. Het komt grotendeels voor in kippenproducten en eieren.

Het wordt gedood door koken op hoge temperatuur, maar het is het beste om het niet te gebruiken als de kip zo begint te ruiken.

Was de kip nadat je hem uit de vriezer hebt gehaald. Doe er een beetje azijn of citroensap overheen, dat vermindert de geur. Spoel hem af, doe er wat zout overheen, kook hem dan of doe wat je wilt doen; dit maakt hem nog lekkerder.

Algemene Gezondheid en Weerstand

Net als mensen, worden kippen minder snel ziek wanneer zij een goede weerstand hebben. Kippen met een goede gezondheid zijn beter bestand tegen infecties en andere ziekten. Ze herstellen ook beter en sneller bij ziekte.

Hoe hoog de weerstand van een kip is, hangt direct samen met de levensomstandigheden van de kip. Kippen die bijvoorbeeld niet voldoende kunnen scharrelen, krijgen niet genoeg beweging. Ook de voeding speelt hierin een grote rol. De voeding moet gebalanceerd en compleet zijn. Kippen moeten voldoende vitaminen, mineralen en spoorelementen binnenkrijgen voor een goede gezondheid. Ook moet het voer niet enkel uit vetten, koolhydraten of eiwitten bestaan, maar een combinatie van deze drie. Speciaal kippenvoer is meestal al compleet genoeg voor de kip.

Een slecht verblijf heeft invloed op de weerstand van kippen. Slecht onderhouden verblijven zijn bijvoorbeeld te vochtig, te koud of laten teveel tocht door. Dit is slecht voor de gezondheid van de kippen. In vochtige verblijven gedijen schimmels, bacteriën en parasieten daarnaast beter dan in droge verblijven.

Symptomen van Ziekte bij Kippen

Kippen zijn meesters in het verbergen van pijn, ongemak en zwakte. Ze geven hele subtiele aanwijzingen als ze zich niet lekker voelen. Als je veel tijd met je kippen door brengt, dan pik je de signalen dat je kippen zich niet lekker voelen waarschijnlijk eerder op.

Wanneer je een ziekte of aandoening op tijd herkent, kan de kip daarnaast snel behandeld worden. De kans op ernstige ziekte en complicaties wordt hierdoor een stuk kleiner.

Wanneer een kip afwijkend gedrag vertoont, is het echter nog niet direct duidelijk wat er precies mankeert aan de vogel. Er kan onderscheid gemaakt worden tussen specifieke en aspecifieke symptomen. Aspecifieke symptomen zijn ziekteverschijnselen die op meerdere ziekten kunnen wijzen. Op basis hiervan weet je dus dat de kip ziek is, maar nog niet precies om welke ziekte het gaat. Specifieke symptomen wijzen juist duidelijk op één ziekte.

Veelvoorkomende signalen dat je kip zich niet lekker voelt zijn:

  • Verstopt zitten in een hoekje
  • Minder actief zijn
  • Bleke kam of lellen
  • Andere poep dan normaal
  • Andere houding dan normaal
  • Gebrek aan eetlust
  • Minder eieren leggen

Dit zijn allemaal signalen die van jou als kippen baasje vragen om je kip goed te observeren.

Aspecifieke Symptomen

  • Sufheid: Een ziek dier is vrijwel altijd ook verzwakt. Dit kan verschillende redenen hebben.
  • Vermagering: Naast sufheid, is een verzwakte kip ook vaak vermagerd. Zieke kippen eten meestal minder. Daarnaast is het spijsverteringskanaal ook wel enigszins aangedaan.
  • Dunne en/of verkleurde ontlasting: Regelmatig is de spijsvertering van de kip aangedaan bij ziekte. Dit uit zich in een dunne en/of verkleurde ontlasting.
  • Jeuk: Jeuk wijst op een afwijking van de huid. Dit kan verschillende oorzaken hebben, waaronder mijten en bloedluis.
  • Verminderde eierproductie: Wanneer een hen ziek is, gaat dit meestal als eerste ten koste van de eierproductie. Het maken van een ei kost de hen enorm veel energie.
  • Opgezette poten: Bij sommige kippenziekten zwellen de poten op. Meestal wijst dit op een ontsteking of infectie van de poten.
  • Kale plekken: Een gezonde kip heeft altijd een dik en net verenpak. Bij zieke kippen kunnen veren uitvallen en niet (voldoende) terug groeien.
  • Verlammingsverschijnselen: Verlammingsverschijnselen kunnen bij verschillende kippenziekten optreden, waaronder vogelpest. Raadpleeg bij twijfel altijd een dierenarts.

Specifieke Symptomen

  • Bloedluis: Dit ongedierte is te herkennen aan rode bultjes op de poten, jeuk, pijn en in latere stadia vermoeidheid en sufheid.
  • Bumblefoot: Deze aandoening is te herkennen aan dikke, opgezette poten en in latere stadia manklopen en het intrekken van de poten.
  • Wormen: Deze veroorzaken ziekteverschijnselen als diarree, vermagering, verbleking van de kopversiersels en algemene zwakheid.
  • Kalkpoten: Dit probleem wordt onder andere gekenmerkt door jeuk aan de poten, opgezette poten, schubvorming op de poten en in een later stadium ook bloedingen op de poten.

De Rui

Net als alle andere vogels gaan kippen één keer per jaar in de rui. Dit geldt voor alle kippen behalve die dit jaar zijn geboren. Tijdens de rui worden alle veren vervangen voor nieuwe. De rui kost veel energie waardoor de kippen enigszins verzwakt kunnen zijn. De kippen zullen ziek lijken maar zijn dit (over het algemeen) niet.

Preventie

  • Genoeg ruimte in het nachthok en de ren: Hoe kleiner de leefruimte, des te groter de kans dat je kippen ziek worden. Voor het nachthok houd ik 0,3 m² per kip aan. Voor de buitenruimte houd ik minimaal 5 m² per kip aan, zolang ze daarnaast ook nog door de tuin mogen scharrelen.
  • Mestonderzoek: Wil je zeker weten of er sprake is van een coccidiose besmetting? Wil je zeker weten dat je kippen geen coccidiose besmetting hebben? Dan kun je ervoor kiezen om de mest van je kippen te laten onderzoeken.

labels: #Kip

Zie ook: