Je ligt eindelijk in bed na een lange dag, maar dan hoor je het bekende gezoem. De volgende ochtend word je wakker met een jeukende bult. Voor de meeste mensen is dat al vervelend. Maar bij sommige mensen wordt de plek rood, dik en pijnlijk. De jeuk houdt dagenlang aan en de zwelling lijkt alleen maar groter te worden.
Allergische Reactie Op Een Muggenbeet
Dit kan komen door een allergische reactie op een muggenbeet. Hoe herken je die? En wat kun je ertegen doen? Het is mogelijk dat mensen allergisch zijn voor muggenbeten. “De beet zelf is niet gevaarlijk, maar je lichaam kan te sterk reageren op het speeksel van de mug”, legt Rick uit. “Daardoor zwelt de huid op en kan de jeuk heftiger zijn dan normaal is.” Hoe weet je of je alleen geprikt bent of ook een allergische reactie hebt?
Wat te doen bij een allergische reactie?
Bij milde klachten is het belangrijk om de plek met een natte doek of ijsblokje te koelen en om niet te krabben. Wanneer je een grote zwelling of veel jeuk krijgt, smeer dan een anti-jeukcrème op of slik een allergietablet (antihistamine). “Die tabletten helpen om de allergische reactie te verminderen”, zegt Rick.
Neem dan contact op met de huisarts als de zwelling groot blijft of als de bulten steeds erger worden. Krijg je heftige reacties?
Preventie van muggenbeten
Muggenbeten helemaal tegenhouden kun je niet. Gelukkig kun je het risico op een beet wel kleiner maken. Volgens Rick helpt het om je goed in te smeren met insectenspray en kleding te dragen die je huid bedekt, vooral ’s avonds. “Muggen worden aangetrokken door lichaamswarmte en -geur”, zegt hij.
Muggen verspreiden zich in stilstaand water. Het is dus slim om geen stilstaand water rond je huis te hebben. “Muggen leggen hun eitjes in plassen, emmers of regentonnen”, legt Rick uit.
Tips om muggen te weren:
- Gebruik insectenspray met DEET
- Draag bedekkende kleding, vooral 's avonds
- Verwijder stilstaand water rondom het huis
- Plaats horren voor ramen en deuren
De Aziatische tijgermug
De Aziatische tijgermug is een exotische mug die ziektes kan overbrengen. Deze mug komt regelmatig ook Nederland binnen. Meld het bij de NVWA als u een Aziatische tijgermug ziet. Wij bestrijden de tijgermug.
Tijgermuggen zijn vrij kleine muggen. Een tijgermug is kleiner dan een muntje van 10 cent. Gewone, inheemse muggen zijn ongeveer net zo groot als zo'n muntje. Er zijn ook muggen die groter zijn dan een muntje van 10 cent. Langpootmuggen bijvoorbeeld.
De mug aan de linkerkant is een tijgermug. Er komen in Nederland veel inheemse muggensoorten voor, zoals de grote steekmug (Culiseta annulata) en de huissteekmug (Culex pipiens). Vaak worden zij verward met de tijgermug. U hoeft inheemse muggen niet te melden.
Heeft u een mug gezien die geen tijgermug is? Bent u benieuwd wat voor mug het wél is? Heeft u een mug gezien waarvan u denkt dat het een tijgermug is? Probeer de mug te vangen of dood te slaan en bewaar deze.
Maak een aantal foto’s van de mug tegen een neutrale achtergrond, zoals een muur of stuk papier. Dit kan prima met de meeste smartphones. Voeg de foto's toe aan uw melding. Bewaar de mug voor mogelijk onderzoek, bijvoorbeeld in een potje.
We ontvangen veel meldingen over insecten die geen tijgermug blijken te zijn. Soms is dat direct al duidelijk. Daarom vragen we u bovenstaande informatie over de tijgermug eerst goed door te lezen. Heeft u alle vragen beantwoord en het advies gekregen om te melden? Meld uw vondst van een tijgermug dan bij ons.
Uw ingestuurde foto’s worden door een expert bekeken. Als het inderdaad om een Aziatische tijgermug gaat, nemen we contact met u op voor meer informatie. Om te voorkomen dat de tijgermug zich in Nederland vestigt, moeten we voorkomen dat de tijgermug hier kan broeden.
De bestrijding bestaat uit het weghalen of ongeschikt maken van alle broedplaatsen. Als we broedplaatsen niet kunnen verwijderen, gebruiken we korrels op basis van bacteriën. Hiervan gaan alleen de larven van muggen dood van.
De Aziatische tijgermug is te herkennen doordat hij helder zwart-wit gekleurd is. doordat hij onder andere meelift met mensen die uit het buitenland komen. Als de NVWA een vermoeden heeft dat dit een Aziatische tijgermug is word je gebeld.
Als we een positieve uitslag uit het lab ontvangen dan gaan we zorgen dat de Aziatische tijgermug bestreden wordt. De broedplekken die aanwezig zijn worden gekorreld met een middel. Dit middel is volledig onschadelijk voor alle zoogdieren en mensen in de omgeving en doodt alleen de larven van de steekmuggen. Daarnaast gaan wij ook op zoek naar adulte muggen.
De bewoner leegt potten en vazen in zijn tuin. Gelukkig kunt u als burger heel veel doen. Door de broedplaatsen, onder andere bloempotten, regentonnen en overal waar water in kan blijven staan, één keer per week te legen.
Zorg ervoor dat dit soort broedplaatsen niet aanwezig zijn in uw tuin en bij uw huis. Ververs minstens eenmaal per week het water in vogelbadjes en drinkbakken. Dek regentonnen mugdicht af. Dit kan bijvoorbeeld door horrengaas over de openingen te spannen. Maak regentonnen en gieters goed schoon met een borstel, vooral aan de binnenkant.
Sloten, vijvers, kanalen en plassen zijn ongeschikt voor tijgermuggen om in te broeden. Een paar dagen nadat de eieren gelegd zijn komen uit de eieren de larven, die vervolgens verpoppen tot volwassen muggen.
De tijgermug komt voor in een aantal populaire vakantiegebieden, zoals Italië en de Middellandse zeekust van Spanje en Zuid-Frankrijk, maar ook dichterbij in Zuid-Duitsland en Noord-Frankrijk. De tijgermug steekt vooral overdag en vertoont zulk hinderlijk gedrag dat mensen bijvoorbeeld niet graag buiten willen zitten.
Het is mogelijk dat de steek zelf als pijnlijk wordt ervaren en heftige reacties oproept, maar dat hoeft niet. In landen waar tijgermuggen veel voorkomen kunnen ze infectieziekten, zoals dengue (knokkelkoorts) en chikungunya, overdragen op mensen.
Deze ziekten komen bij ons momenteel niet voor en de tijgermug is hier niet gevestigd. Daarom is de kans om deze ziekten in Nederland op te lopen door een beet van een tijgermug tot nu toe verwaarloosbaar klein. De tijgermug is in 2005 voor het eerst gevonden in Nederland en verschijnt sindsdien regelmatig op verschillende plekken in Nederland. Bij elke vondst nemen we maatregelen.
Kenmerken van de tijgermug:
- Helder zwart-wit gekleurd
- Steekt vooral overdag
- Klein formaat (kleiner dan 10 cent munt)
Netelroos
Bij netelroos heb je plotseling jeukende bulten op je huid. We noemen dit ook wel galbulten.Netelroos komt veel voor, zowel bij kinderen als volwassenen. 1 op de 10 mensen heeft in het leven een keer netelroos. Je krijgt plotseling rode bulten op je huid. De bulten zijn bijna plat.
De bulten zijn allemaal anders van vorm en grootte:Sommige bulten zijn een paar millimeter groot, andere een paar centimeter groot. Samen kunnen ze grotere bulten vormen, zo groot als je hand of nog groter. De rand van de bult is meestal wat roder.
Een bult verdwijnt snel: meestal binnen een paar uur tot 1 dag.Je kunt steeds nieuwe bulten erbij krijgen.Meestal is er heftige jeuk. Soms ook een branderig gevoel of pijn.Ongeveer 1 op de 3 mensen heeft bij netelroos ook dikke ogen of lippen. Ook de rest van je gezicht, je handen, voeten, of je geslachtsorganen kunnen dik zijn.
Netelroos ontstaat doordat in je huid stoffen vrijkomen. Bijvoorbeeld histamine. Door deze stoffen hoopt vocht op onder de huid. Hierdoor ontstaan bulten en jeuk.
De stoffen komen vrij in je huid door oorzaken van binnen of buiten je lichaam.Vaak blijft de precieze oorzaak van netelroos onduidelijk. Dit is bij 1 op de 2 mensen met netelroos het geval.
Mogelijke oorzaken van netelroos:
- Infectie met een virus, bijvoorbeeld een verkoudheid of buikgriep
- Overgevoelig of allergisch zijn voor voedsel
- Een beet of steek van een insect
- Aanraken van planten of dieren
- Medicijnen
- UV-licht (zonlicht)
- Opwarming of afkoeling van de huid
- Druk op je huid
Tips bij netelroos:
- Draag luchtige, los zittende kleding.
- Hoe moeilijk het ook is: probeer niet te krabben. Krabben maakt de jeuk erger.
- Je klachten kunnen erger worden door alcohol, pijnstillers (NSAID's, sterke pijnstillers), stress en hitte. Probeer dit te vermijden.
Behandeling van netelroos:
- Crèmes en zalven tegen jeuk: gel of crème (Let op: gebruik levomenthol niet bij kinderen jonger dan 2 jaar), zinkoxide schudsel of lotion, koelzalf
- Antihistaminica tabletten: Cetirizine en loratadine (zonder recept verkrijgbaar)
Insectenbeten (Culicosis)
Insectenbeten worden door de specialist ook wel culicosis genoemd. Deze fors jeukende huidafwijking wordt veroorzaakt door de beetjes van insecten in de huid. Dit kunnen zowel de muggen zijn als ook door andere stekende en bijtende insecten worden veroorzaakt.
Bij muggen is er in ons land duidelijk zichtbaar sprake van seizoenswisselingen. In de winter komen deze bijna niet voor.
De insecten zijn onder te verdelen in giftige en niet giftige. De giftige, zoals de wespen, bijen, horzels en bepaalde mieren laten een gif achter. Meestal is de "beet" een verdedigings reactie.
Behandeling van insectenbeten:
- Ontstekingsremmende corticosteroïd zalven voor sterke jeuk en huidreacties
- Antihistaminica om de jeuk extra te bestrijden
- Antibioticazalf (fucidin) bij bacteriële infectie van een insektenbeet
- Soms antibiotica slikken bij heftigere infecties
Preventie van insectenbeten:
- Goede hygiene van lichaam en omgeving
- Horren voor ramen en deuren
- Kleding met lange mouwen/broekspijpen
- Ventilatie van een huis
- DEET (N,N-diethyl-m-toluamide) (voorzichtig met zwangeren en jonge kinderen)
Wat te doen tegen een muggenbult?
Gestoken door een mug? Het levert je een jeukend bultje op. Heel irritant, maar vaak ook niet meer dan dat. Wel opvallend is dat het lijkt alsof muggen, bijen en andere insecten het op kinderen hebben voorzien. Als je kind er dan ook nog gevoelig voor is, kan een insectensteek extra vervelend zijn.
Wat minder mensen kennen is strophulus of prurigo parasiataria. Dit is een vaak voorkomende overgevoeligheidsreactie op een insectensteek. Dit is een soort allergische reactie waarbij allemaal kleine bultjes ontstaan, soms met in het midden een heel klein blaasje. Het zijn dus niet allemaal verschillende insectensteken, maar is een reactie op één steek. Soms kunnen er zelfs blaren ontstaan.
Ben jij, of is je kind, gestoken door een mug? Dan wil je natuurlijk op de meest effectieve manier de muggenbeet behandelen. Vooral in het geval van een allergische reactie op de muggenbeet kunnen de klachten heftig zijn.
Verder is het belangrijk om van de bult af te blijven. Als je extreem veel last hebt van een muggenbeet, dan kun je via de huisarts een lichte corticosteroïd zalf voorgeschreven krijgen. Dit kan zeker verlichting geven.
Pas een beetje op met gels of sticks die beloven de jeuk direct weg te halen. Dit zijn meestal lokale antihistaminica.
Een goede eerste stap is slapen onder een klamboe. Het beste is natuurlijk om te voorkomen dat jij of je kind wordt geprikt. Dus wat te doen tegen muggen?
Extra tips om muggenbeten te voorkomen:
- Vermijd het aanvallen van muggen om prikken te voorkomen
Wanneer je allergisch bent, kan er een heftige reactie ontstaan bij een muggenbeet. Gelukkig zijn er manieren om de zwelling van de muggenbeet te verminderen.
Veelgestelde vragen over muggenbeten:
- Heb ik een allergische reactie op de muggenbeet? Van een muggenbeet kun je niet echt ziek worden.
- Helpt tandpasta tegen muggenbeten? De menthol zorgt voor een verkoelend effect.
- Een rode kring om muggenbult, is dat normaal? Raadpleeg een huisarts bij een rode kring die warm en pijnlijk aanvoelt.
- Mijn muggenbeet gaat niet weg, wat kan ik doen? Blijf van de muggenbeet af om herstel te bevorderen.
- Is DEET schadelijk? Gebruik bij kinderen jonger dan twee jaar liever geen DEET in hoge concentraties.
- Wat is de volgorde van smeren: eerst DEET of zonnebrand? Eerst zonnebrandcrème, dan insectenspray.
- Wat kan ik doen tegen grote muggenbulten? Blijf van de bult af en gebruik een koud kompres.
- Wat helpt tegen (opgezwollen) muggenbeten? Een koud, nat kompres of ijsklontje kan helpen.
- Hoe lang blijft een muggenbult zitten? Enkele dagen, maar kan langer duren bij gevoelige personen.
- Waarom jeukt een muggensteek? Door een stofje/gif dat de mug achterlaat in de huid.
- Hoe herken ik een muggenbeet? Rode, gezwollen bult op de huid die kan jeuken.
- Kunnen veel muggenbulten kwaad? Nee, muggenbulten kunnen geen kwaad.
Alternatieve Behandelingen en Tips
Muggenbulten die jeuken… Arghhhh, ik word soms helemaal gek van de jeuk van die muggenbeten. Dan blijf ik maar krabben maar echt helpen doet het niet. In de meeste gevallen voel je het op het moment dat een mug je prikt niet eens. De jeuk komt pas later en dan zie je opeens die bult op je arm of been.
Een muggensteek is eigenlijk een heel klein wondje in je huid. Normaliter stolt je bloed snel om dat wondje te dichten. Muggen willen echter een beetje tijd hebben om jouw bloed op te slurpen. Daarom spuiten ze een beetje speeksel met antistollingsmiddel in je huid.
Toch is krabben niet de goede oplossing tegen muggenbulten. Door het krabben wordt de huid licht beschadigd en krab je de bult soms zelfs open. Hierdoor wordt de jeuk na het krabben juist erger.
Hieronder een paar alternatieve tips en middelen om de jeuk van een muggenbult tegen te gaan en te behandelen:
- Corticosteroïdenzalf: Deze ‘muggen zalf’ zorgt ervoor dat het afweersysteem van de huid wordt onderdrukt. Hierdoor komt er geen lichaamsreactie en blijft de muggenbult dus beperkt.
- Ourganix lotion: deze Ourganix lotion is eigenlijk ontwikkeld om te gebruiken bij irritatie door de eikenprocessierups, maar van veel lezers horen we dat het ook goed werkt tegen jeuk van muggenbulten. Door een unieke combinatie van menthol met lavendel en kamfer werkt het direct verkoelend en verzorgend voor de huid.
- Azaron: Deze anti-jeukcrème gebruik ik al mijn hele leven tegen de hevige jeuk en het werkt gewoon. De ene keer beter dan de andere, maar de jeuk stopt gewoon.
- Nestosyl: Het wordt ook wel wondergel genoemd.
- Sudocrème: Je kunt het wel die crème die je op babybillen smeert of waar je peuter als je even niet kijkt de hele kamer mee beschildert.
- Calendulan: Je kunt Calendulan tegenwoordig in verschillende toepassingen krijgen zoals crème, emulsie en spray. Het werkt een beetje hetzelfde als de corticosteroïdenzalf, het gaat de reactie van de huid tegen, maar dan zonder hormonen.
- Molkosan: Dit is een natuurlijk product van verdunde melkwei van Dr. Vogel die volgens een aantal van jullie prima werkt tegen de jeuk van een muggenbult.
- Tea tree olie: Dit middeltje helpt niet alleen tegen de zwelling, maar ook om de muggen op afstand te houden. De olie helpt tegen de zwelling en de geur houdt muggen bij je weg.
- Toco Tholin olie: Een beetje van deze massageolie werkt als een tierelier bij muggenbulten.
- Lavendelolie: Nog zo’n olie die overal voor lijkt te werken. Je kunt met lavendelolie in ieder geval muggen verdrijven omdat ze de geur afschuwelijk vinden. Daarnaast werkt het ook verzachtend voor de jeukende huid.
- Tandpasta: Dit is nog zo’n anti jeuk tip die veel voorbij kwam. Smeer een dun laagje tandpasta op de bult en door de menthol of munt die in de tandpasta zit wordt de jeuk aanzienlijk verzacht. Die ga ik zelf ook eens proberen.
- Azijn: Azijn is net als citroensap behoorlijk zuur, dit helpt goed tegen jeuk. Welk soort azijn je moet gebruiken daar verschillen de meningen over. De één zweert bij appelciderazijn en een ander gebruikt gewoon keukenazijn.
- Een koperen cent: Nog eentje uit oma’s trukendoos, als je een koperen cent op de muggenbult legt en eventueel met een pleister erop plakt dan zou je een bult kunnen laten verdwijnen. Daarmee ook de jeuk.
- Zout: Tja ik wist dit ook niet, maar volgens een lezer helpt zout echt tegen de jeuk. Je strooit het op de muggenbult en wacht dan even.
- Alcohol: Nee, een wijntje of bier helpt niet tegen een muggenbeet, maar ontsmettingsalcohol wel. Je dept dit met een watje op de bult wat het ‘wondje’ ontsmet. Het prikt even, maar daarna is de jeuk een stuk minder.
- Bananenschil: Het stinkt een beetje, maar werkt wel.
- Theezakje: Zit je net thee te drinken als je wordt geprikt dan heb je mazzel. Duw het gebruikte theezakje tegen de muggenbult en de jeuk zal snel minder worden.
- Suiker: Zoals de suiker uit een bananenschil werkt tegen de jeuk werkt ook pure suiker.
- Baksoda: Echt een tip van mijn beppe (oma), want ik geloof niet dat wij dit standaard in huis hebben, laat staan op de camping. Een beetje water met baksoda en dan mengsel als een masker op je huid smeren. Heel goed voor je huid zal het niet zijn want het droogt het behoorlijk uit maar datzelfde doet het met de muggenbult.
- Kruisje: Dit is eigenlijk mijn eerste reactie als ik merk dat ik een muggenbult heb. Meteen zet ik er met mijn nagel een kruisje in. Het werkt volgens mij vooral psychologisch omdat je dit zo gewend bent.
- Ui: In plaats van een citroenschijfje kun je ook een halve ui op de muggenbult drukken. Men doet het al decennia en volgens Simone werkt het nog altijd.
- Handzeep: Mijn oma smeerde vroeger al zeep op onze muggenbulten, maar met gewone vloeibare handzeep werkt het ook.
- IJsblokjes: De kou van een ijsblokje, of een coolpack, zorgt dat de zwelling van de bult wordt tegengegaan. Het werkt een beetje verdovend. De eerste ergste jeuk gaat dan weg. Blijft de jeuk terugkomen dan moet je één van de andere tips gebruiken.
- Aloë vera: Aloë vera gel wordt natuurlijk voor heel veel dingen gebruikt en zorgt voor verkoeling. Net als bij ijs verdooft dat de jeuk.
- Koelzalf: Dit werkt op dezelfde manier als een ijsblokje, maar is iets praktischer omdat je het kunt smeren.
- Antihistamine: Je lichaam maakt bij een muggenbeet histamine aan om het speeksel van de mug te bestrijden. Dit zorgt voor jeuk. Vooral als je veel muggenbulten hebt of er langer last van hebt dan kunnen antihistamine tabletten goed helpen.
- Vitamine B: Nog zo’n middel met een dubbele werking. Vitamine B pillen zorgen ervoor dat muggen op afstand blijven. Ze houden niet van de geur die je daarmee uitstoot. Mensen ruiken deze niet.
De tips om de jeuk en zwelling van een insectenbeet te verminderen die het meest werden genoemd zijn: Tandpasta, Tea Tree olie en Azaron sticks. Die zou ik zeker eens proberen.
De Aziatische Tijgermug: Een Overzicht
De Aziatische tijgermug (Aedes albopictus) komt oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië. Via internationale transporten heeft de mug zich de afgelopen jaren verspreid over grote delen van de wereld, waaronder Europa. De tijgermug steekt vooral overdag.
Komt de tijgermug voor in Nederland? De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt in de gaten of de tijgermug in Nederland voorkomt. Op dit moment komen de muggen, eieren of larven soms mee bij de import van Lucky Bamboo of tweedehands banden. Als de tijgermug gevonden wordt, worden de muggen op die locatie bestreden en uitgeroeid.
Vanwege de in Nederland grootschalige internationale handel en klimatologische veranderingen zal op langere termijn import en vestiging van een aantal exotische muggensoorten in Nederland naar verwachting niet te voorkomen zijn.
Welke voorzorgsmaatregelen kunnen burgers nemen? Op dit moment zijn er geen aanwijzingen dat de tijgermug in Nederland is gevestigd. De kans dat u door deze mug gestoken wordt, is dan ook heel klein. Om niet gestoken te worden door de tijgermug, in Nederland of buitenland, kunnen de volgende maatregelen genomen worden; deze maatregelen gelden voor een deel ook voor de hier normaal voorkomende muggen:
- Draag bedekkende kleding: lange broek, shirt met lange mouwen en sokken
- Gebruik horrengaas voor de ramen van uw woning
- Vermijd plaatsen waar de mug is aangetroffen tijdens de actieve periode van de mug: van zonsopgang tot zonsondergang
- Gebruik muggen werende middelen zoals DEET (lees voor gebruik de bijsluiter)
Welke voorzorgsmaatregelen kunnen werknemers nemen? Werknemers van bedrijven waar de Aziatische tijgermug gevonden is, wordt geadviseerd zich te beschermen met kleding die de huid zoveel mogelijk bedekt (lange broek en shirt met lange mouwen) en gebruik te maken van DEET-houdende anti-muggenmiddelen.
De kans dat de tijgermuggen die tot nu toe in Nederland zijn aangetroffen virussen van bepaalde infectieziekten, zoals dengue (knokkelkoorts), chikungunya en zikakoorts, kunnen overdragen is te verwaarlozen.
Het Centrum voor Monitoring van Vectoren (CMV), onderdeel van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), houdt regelmatig inspecties bij bedrijven die ‘Lucky Bamboo’ en tweedehands banden verkopen.
Het uitgangspunt van de maatregelen is om deze vestiging zo lang mogelijk vertragen. Daarom zijn de maatregelen erop gericht om de introductie en vestiging van de tijgermug via Lucky Bamboo-kassen en tweedehands-bandenbedrijven te voorkomen dan wel te bestrijden. Verder is er een continue monitoring van importroutes opgezet, onder andere door inspecties uit te voeren op bovengenoemde bedrijven en het plaatsen van muggenvallen.
Denkt u een tijgermug gezien te hebben? Ga dan naar www.nvwa.nl/muggen. Via het formulier 'Melden vondst tijgermug' kunt u de vondst melden en een foto meesturen.
Het is zeer specialistisch werk om een tijgermug te kunnen onderscheiden van de hier normaal voorkomende muggensoorten.
Samenvatting van belangrijke punten
Om de zwelling te verminderen kan het fijn zijn om een koud, nat kompres te gebruiken of een ijsklontje. Een muggenbult kan enkele dagen blijven zitten.
Het beste is natuurlijk om te voorkomen dat jij of je kind wordt geprikt. Dus wat te doen tegen muggen? Sommige anti-muggensprays bevatten een hoge concentratie van dertig procent DEET of meer. Het advies is om deze hoge concentraties bij kinderen jonger dan twee jaar te mijden.
| Oorzaak | Behandeling | Preventie |
|---|---|---|
| Allergische reactie op muggenspeeksel | Antihistaminica, anti-jeukcrème, koud kompres | Insectenspray met DEET, bedekkende kleding, klamboe |
| Insectenbeet (mug, wesp, bij) | Corticosteroïd zalven, antihistaminica, antibioticazalf bij infectie | Goede hygiëne, horren, vermijden van stilstaand water |
| Netelroos | Antihistaminica, koelzalf, vermijden van triggers | Identificeren en vermijden van oorzaken (voeding, medicijnen, etc.) |
labels: #Ei




