Het kan voorkomen dat iemand te maken krijgt met een verminderende of zelfs helemaal geen eetlust. Wanneer iemand geen eetlust heeft dan is dit een teken van het lichaam dat er iets niet helemaal goed zit.

Wat is dyspepsie?

Dyspepsie is een aandoening waarbij patiënten last hebben van klachten in het bovenste deel van het maag-darmkanaal. Het kenmerkt zich door een breed scala aan symptomen, waaronder buikpijn, een opgeblazen gevoel, misselijkheid, boeren, brandend maagzuur en een gebrek aan eetlust. Deze symptomen kunnen acuut of chronisch zijn, kunnen verschillen in ernst en frequentie, en kunnen variëren van persoon tot persoon. Dyspepsie kan een chronische aandoening zijn en langdurige klachten veroorzaken. Er zijn geen exacte cijfers bekend over het aantal mensen dat lijdt aan dyspepsie in Nederland. Het is echter een veel voorkomende aandoening die vaak voorkomt bij mensen van alle leeftijden en geslachten. De oorzaken van dyspepsie zijn divers en kunnen worden veroorzaakt door factoren zoals voeding, stress, medicatie, alcoholgebruik en infecties. Veel voorkomende oorzaken van dyspepsie zijn bijvoorbeeld gastro-oesofageale refluxziekte (GERD), maagzweren, pancreatitis, galblaasaandoeningen en functionele dyspepsie. Functionele dyspepsie is een aandoening waarbij de spijsvertering niet goed werkt, zonder dat er een duidelijke oorzaak is. Een maagzweer is een open wondje in het slijmvlies van de maag of de twaalfvingerige darm.

In sommige gevallen kan een endoscopie worden gebruikt om de oorzaak van dyspepsie te achterhalen. De behandeling van dyspepsie kan variëren afhankelijk van de oorzaak en ernst van de aandoening. In sommige gevallen kan de behandeling bestaan uit het vermijden van bepaalde voedingsmiddelen of het aanpassen van het dieet, het verminderen van stress of het nemen van medicijnen om de symptomen te verlichten. Dyspepsie kan een chronische aandoening zijn die een aanzienlijke impact kan hebben op de kwaliteit van leven van patiënten.

Oorzaken van verminderde eetlust

Bij oudere mensen komt verminderde eetlust vaak voor. Daarnaast komt een verminderde of zelfs helemaal geen eetlust voor bij verschillende aandoeningen. Hier kunnen zowel lichamelijke als psychische aandoeningen voor verantwoordelijk zijn. Er zijn verschillende oorzaken waardoor je minder trek kunt hebben, denk aan: verandering van smaak- en geurwaarneming, medicijngebruik, ziekte, weinig beweging, je alleen voelen en moe zijn.

Psychische aandoeningen

De meeste voorkomende psychische aandoeningen waarbij een verminderde of zelfs geen eetlust voorkomt zijn een angststoornis en een depressie. Een angststoornis ontwikkelt iemand door verschillende redenen. Vaak zien we dat omgevingsfactoren in combinatie met persoonlijke kenmerken een rol spelen. Ook speelt bij het ontwikkelen van een angststoornis erfelijkheid een rol. Wanneer iemand ontzettend angstig is dan zien we vaak dat die persoon een verminderde eetlust of zelfs helemaal geen zin heeft in eten.

Bij een depressie zijn er verschillende oorzaken. Een genetische aanleg speelt een rol. Daarnaast ontwikkelt iemand een depressie door een combinatie van bepaalde (negatieve) gebeurtenissen in het leven, sociale- en omgevingsfactoren en biologische redenen. Bij een depressie is het hebben van geen eetlust een symptoom. Het is in eerste instantie natuurlijk belangrijk om te onderzoeken of jij een verminderde of zelfs helemaal geen eetlust hebt door een onderliggende aandoening als een depressie. Hiervoor kun je terecht bij je huisarts of bij een erkend psycholoog.

Lichamelijke oorzaken

Er zijn verschillende oorzaken waardoor je minder trek kunt hebben, denk aan: verandering van smaak- en geurwaarneming, medicijngebruik, ziekte, weinig beweging, je alleen voelen en moe zijn.

Wat zijn de belangrijkste oorzaken van onbedoeld gewichtsverlies?

  • Ziekte: Ziek zijn is topsport. Bij ziekten waarbij sprake is van infectie, maar ook bij botbreuken en na operaties heeft het lichaam meer energie nodig dan normaal. Tot wel twee keer meer dan normaal. Als daarnaast de eetlust ook nog verminderd is, dan is de kans op ondervoeding groot.
  • Afhankelijkheid bij eten en drinken: Wanneer iemand zelf geen eten meer kan kopen, pakken of bereiden, dan neemt het risico op onbedoeld gewichtsverlies toe. Dit risico wordt nog groter wanneer iemand minder keuze heeft in wat hij eet, zoals in instellingen vaak het geval is.
  • Pijn: Pijn is een gevolg van een onderliggend probleem. Omdat pijn een veel voorkomende oorzaak is van slecht eten en drinken, benoemen we deze factor toch nog even apart. Kijk of pijn de oorzaak is wanneer iemand slecht eet of drinkt. Vooral wanneer iemand niet meer in staat is aan te geven of er sprake is van pijn.
  • Verminderde eetlust: Eten is een moeilijke opgave wanneer je geen trek hebt. Sommige mensen hebben langdurig een slechte eetlust. Bijvoorbeeld als bijwerking van bepaalde medicatie. Of door spanning, pijn, ziekte of ongemak. Wil je weten of bepaalde medicatie invloed heeft op de eetlust?
  • Verandering van smaak en reuk: Met de leeftijd neemt het aantal smaakpapillen op de tong af. Daarnaast kunnen bepaalde medicijnen, ziekten of aandoeningen de ervaren reuk en smaak veranderen. Maar ook kan een gebitsprothese niet (meer) goed passen waardoor kauwen moeilijk is. Bijvoorbeeld wanneer iemand veel gewicht is verloren. Om gebitsproblemen te voorkomen is een goede mondzorg van groot belang.
  • Slikproblemen: Wanneer mensen vanwege verslikgevaar niet meer alles kunnen eten, neemt de keuze in eten en drinken soms sterk af. Bijvoorbeeld bij een dikvloeibaar dieet. Soms kost het eten en drinken zoveel moeite, dat het erg veel energie kost. Iemand kan dan op de normale manier onvoldoende eten of drinken tot zich nemen.
  • Eenzaamheid en depressie: Een bekend kenmerk van zowel eenzaamheid als depressie is gewichtsverlies. Dit komt meestal door een verminderde eetlust en door minder aandacht voor eten en drinken.
  • Medicijnen: Sommige medicijnen hebben bijwerkingen als misselijkheid, een verminderde eetlust, diarree, obstipatie, verminderde reuk of smaak of maagpijn. Al deze bijwerkingen verhogen het risico op onbedoeld gewichtsverlies.
  • Operatie: Zowel het ondergaan van een operatie als het herstel erna kost het lichaam veel energie. Ook de eiwitbehoefte is dan hoger. Daarnaast is er vaak sprake van pijn en verhoogd medicatiegebruik na de operatie. Al deze factoren hebben een negatieve invloed op de voedingstoestand.

Geen eetlust of een verminderde eetlust kan door verschillende factoren worden veroorzaakt, zoals medische aandoeningen, bijwerkingen van medicijnen, of emotionele factoren. Dit kan leiden tot gewichtsverlies en een tekort aan essentiële voedingsstoffen, wat de algehele gezondheid negatief beïnvloedt.

Oorzaken van geen eetlust:

  • Chronische ziekten zoals dementie, COPD, of nierfalen
  • Medicijngebruik of chemotherapie
  • Stofwisselingsproblemen of chronische leverziekte
  • Zwangerschap of hormonale veranderingen
  • Psychologische oorzaken zoals stress of depressie

Naast het gebrek aan eetlust kunnen ook de volgende klachten optreden:

  • Buikpijn, misselijkheid, of maagklachten
  • Vermoeidheid en zwakte
  • Stemmingswisselingen en concentratieproblemen
  • Gewichtsverlies en een opgeblazen gevoel

Behandeling van geen eetlust

Als een psychische aandoening als een angststoornis of depressie de oorzaak is van het hebben van geen eetlust, dan is het belangrijk deze aandoeningen te behandelen. De behandeling die we graag inzetten voor jouw angststoornis is cognitieve gedragstherapie (CGT). In deze therapie draait het om het identificeren en corrigeren van je denkpatronen. Gedachten beïnvloeden je gevoel en als je je anders gaat voelen ga je je ook anders gedragen. Bij het veranderen van je gedrag, zal je angst langzaamaan verdwijnen.

Bij de behandeling van jouw depressie kiezen we uit twee behandelmethoden:

  • Cognitieve gedragstherapie (CGT): Door deze therapie leer je een nieuwe, meer gezonde manier van denken en handelen aan zodat jouw leven weer de moeite waard wordt. In deze behandeling identificeren we je denkpatronen en corrigeren deze. Gedachten beïnvloeden je gevoel en als je je anders gaat voelen, ga je je ook anders gedragen.
  • Psychotherapie (PT): Bij deze therapie gaan we dieper in op jouw verleden. Je krijgt inzicht en genezing als je begrijpt wat de oorzaak van je psychische problemen is. Samen met je therapeut ga je op zoek naar antwoorden op vragen, waardoor een groot zelfinzicht ontstaat.

Tips om de eetlust op te wekken

Heb je een verminderde eetlust? Frisse gerechten kunnen de eetlust stimuleren, zoals een beetje sap of een paar stukjes fruit. Ook een kopje bouillon een half uur voor de warme maaltijd kan de trek op gang brengen. Eet meerdere kleine maaltijden. Maak je maaltijden op smaak met kruiden, jus of saus. Varieer met verschillende smaken in je maaltijd: wissel bijvoorbeeld hartig en zoet beleg af. Eet je toetje een uur na je maaltijd. Woon je alleen? Kijk of je af en toe samen met familie, een vriend of vriendin kunt eten. Of kijk of er initiatieven in de buurt zijn waar je samen met andere kunt eten.

Het opwekken van de eetlust kan een uitdaging zijn, maar kleine aanpassingen in de dagelijkse eetroutine kunnen helpen:

  • Kleine porties en regelmatige eetmomenten: Eet meerdere keren per dag kleine, voedzame porties om overbelasting van de maag te voorkomen.
  • Eten in een rustige omgeving: Zorg voor een ontspannen sfeer tijdens de maaltijd en neem voldoende tijd om te eten.
  • Afwisseling en presentatie: Combineer koude en warme gerechten en wissel tussen zoete en hartige smaken. Maak de presentatie aantrekkelijk om het eten uitnodigend te maken.
  • Drink niet tijdens de maaltijd: Vermijd drinken tijdens het eten om een vol gevoel te voorkomen, maar zorg wel voor voldoende hydratatie door de dag heen.
  • Voedzame tussendoortjes: Gebruik energie- en eiwitrijke snacks om de voedingsinname te verhogen, zoals smoothies, soep, of desserts.

7 tips van Carezzo bij weinig eetlust

  1. Eet kleinere maaltijden: Een groot bord met veel eten werkt niet echt. Eet daarom kleinere maaltijden, desnoods 6 keer per dag.
  2. Geef eten extra smaak: Verse kruiden zoals munt, rozemarijn en basilicum maken een gerecht veel smaakvoller. Bij weinig eetlust kan dit helpen om met meer smaak te eten.
  3. Kies voor eiwitverrijkte producten: Heb je weinig eetlust? Kies dan voor producten met extra eiwitten, bijvoorbeeld de Carezzo cake. Erg lekker en ongemerkt krijg je extra eiwitten binnen.
  4. Eet samen: Uit onderzoek blijkt dat samen eten leidt tot meer eten. Vraag daarom aan familie en vrienden of ze gezellig komen eten.
  5. Beweeg!: Beweging stimuleert de eetlust. Ook al is bewegen een opgave, probeer dit toch te doen. Een klein ommetje is al voldoende.
  6. Eet fruit!: Frisse voedingsmiddelen stimuleren namelijk de eetlust. Een paar stukjes fruit bijvoorbeeld of een beetje vruchtensap stimuleert de trek in eten. Neem niet te veel, want dan kan dit juist het tegenovergestelde effect hebben.
  7. Ontspan!: Hoe meer eten als een verplichting voelt, hoe moeilijker het gaat. Door te ontspannen en er geen ding van te maken gaat eten vaak beter.

Het belang van eiwitten, vezels en energie

Wanneer iemand geen eetlust heeft, is het risico op tekorten in voeding groot. Juist dan is het essentieel dat elke hap telt. Voeding die rijk is aan eiwitten, vezels en energie kan helpen om de negatieve gevolgen van te weinig eten te beperken. Eiwitten ondersteunen de spiermassa en het herstel van het lichaam, terwijl vezels bijdragen aan een gezonde spijsvertering. Energie uit voeding zorgt ervoor dat het lichaam kan blijven functioneren, ook als de eetmomenten beperkt zijn. Door kleine, zachte en voedzame porties aan te bieden, zoals die van Fijnproevers, wordt eten minder belastend en kan de voedingsinname toch op peil blijven. Zeker bij langdurige eetlustproblemen kan dit een groot verschil maken in de gezondheid en het dagelijks functioneren.

Wat te doen bij geen trek in de laatste levensfase?

Minder zin hebben in eten en afvallen zijn normale klachten als je niet meer kunt genezen van kanker. Je kunt dan ondervoed of verzwakt raken. Van je arts, verpleegkundige of diëtist krijg je adviezen over voeding en supplementen.

Als je ongeneeslijk ziek bent, gaat je conditie uiteindelijk achteruit. Je kunt je dan vermoeider voelen en minder zin in eten hebben. Als je te lang te weinig eet, kun je ondervoed raken. Als je nog verder afvalt, raak je ook spiermassa kwijt. Dan is je lichaam verzwakt. Door verlies van vet en spiermassa vermager je. In het begin kan je voedingstoestand nog verbeterd worden, of kun je ervoor zorgen dat je niet (verder) ondervoed raakt. In de laatste fase van je ziekte is eten niet meer zo belangrijk. Minder eten. Eten kan ook lastiger zijn als je minder goed voor jezelf kunt zorgen of hulp nodig hebt bij het eten.

Is het voor jou nog zinvol en mogelijk om aan te sterken? Dan kan je het beste maaltijden en snacks nemen met veel energie en eiwitten. Heb je problemen met slikken, of blijft het eten steken in je slokdarm of maag? De arts of diëtist kan je informatie geven over drinkvoeding, supplementen, diëten en sondevoeding. Ze kijken naar jouw persoonlijke situatie en geven je een advies op maat.

Denk niet: ik moet eten, ook al kost het me veel moeite en heb ik eigenlijk helemaal geen trek. Zeg gerust wat je wilt. Praat met je arts, je verpleegkundige en je naasten over je gevoel en je wensen.

Zit je in de laatste fase van je ziekte? Dan hebben eiwitdrankjes en sondevoeding meestal weinig of geen zin meer. Ze kunnen zelfs extra klachten geven, zoals misselijkheid. In deze fase zal je arts met je bespreken dat je alleen maar hoeft te eten waar je zin in hebt.

Iemand overlijdt niet omdat hij of zij niet eet. Het is juist andersom: iemand wil en kan niet meer eten omdat de dood dichtbij is. Het lichaam kan voeding steeds minder goed verteren. Veel voeding wordt juist belastend en kan de klachten erger maken.

labels:

Zie ook: