Al eeuwen is het eten van oliebollen een typisch Nederlandse traditie, vooral rondom feestdagen zoals Oud en Nieuw. Het is een heerlijke traktatie die gekenmerkt wordt door zijn luchtige textuur en kenmerkende ronde vorm. Bij het bereiden van oliebollen is de keuze van olie van cruciaal belang, omdat dit aanzienlijke invloed heeft op de smaak, textuur en het uiterlijk van het eindproduct.

Een Rijke Geschiedenis

De eerste oliekoeken werden gegeten door de Batavieren en de Friezen in het begin van onze jaartelling. Omdat het deeg in een klein bodempje olie gebakken werd, kreeg je platte oliekoeken in plaats van oliebollen. Nadat er in de zeventiende eeuw meer olie beschikbaar kwam en frituren mogelijk werd, kreeg de oliekoek zijn bolle vorm. De oliebol zoals we deze nu kennen, is te herkennen op een schilderij van Albert Cuyp uit 1652. Het recept komen we voor het eerst tegen in het kookboek ‘De volmaakte Hollandsche keukenmeid' uit 1746. In dit recept wordt gebruik gemaakt van een ijzeren pot gevuld met raapolie.

Pas einde 19e eeuw gaat de oliekoek in kookboeken daadwerkelijk oliebol heten, en wordt het een traditionele lekkernij bij oud en nieuw. In de middeleeuwen vormde Kerstmis het einde van een tijd van vasten die op 11 november met Sint Maarten begon. Het einde van deze vastenperiode werd gevierd met oliekoeken, omdat zij rijk waren aan vet en calorieën, en daarmee goed tegen de honger en de winterkou beschermden.

Ook speelden oliekoeken een belangrijke strategische rol ten tijde van een beleg. Als de verse producten opgegeten of bedorven waren, werden de oliekoeken gebakken van de voorraden meel en olie, en opgegeten. In de late middeleeuwen ontstond de traditie dat arme mensen in de tijd tussen Kerstmis en Driekoningen langs de deur gingen om een goed Kerstmis of Nieuwjaar te wensen of een lied te zingen. Dan kregen ze een oliekoek of een andere traktatie.

De Juiste Olie Kiezen

Voor smaakvolle oliebollen is het beste om olie te kiezen die niet te sterk van smaak is en goed tegen hitte kan. Zonnebloemolie is goed vanwege de neutrale smaak. Gebruik liever geen olijfolie bij het oliebollen bakken , want die kan gaan roken bij hogere temperaturen en een minder lekkere smaak geven aan je oliebollen. Dus, ga voor zonnebloemolie voor de neutrale smaak, of arachideolie als je wat langer wilt frituren. Andere neutrale oliën zoals rijstolie of maisolie zijn ook goed.

Rookpunt en Stabiliteit

Bij het kiezen van de beste olie voor het bakken van oliebollen is het belangrijk om te kijken naar het rookpunt en de stabiliteit van de olie. Het rookpunt is de temperatuur waarbij de olie begint te roken en zich afbreekt, waardoor er schadelijke stoffen en onaangename smaken kunnen ontstaan. Omdat oliebollen bij relatief hoge temperaturen worden gebakken, is het essentieel om een olie te kiezen met een hoog rookpunt.

Oliën zoals zonnebloemolie, maïsolie en arachideolie (pindaolie) zijn populaire keuzes vanwege hun hoge rookpunten en stabiliteit. Deze oliën kunnen de hitte van het bakproces goed verdragen zonder afbraak en ongewenste smaakveranderingen. Dit zorgt voor oliebollen met een goudbruine en knapperige buitenkant, terwijl de binnenkant zacht en luchtig blijft.

Smaak en Geur

Naast het technische aspect van het rookpunt, speelt ook de smaak van de olie een rol bij het bakken van oliebollen. Sommige oliën hebben een uitgesproken smaak en geur die kunnen doorsijpelen in het eindproduct. Als je op zoek bent naar een neutrale smaak die de smaak van het deeg en eventuele vullingen niet overheerst, dan zijn oliën zoals zonnebloemolie en rijstolie goede keuzes. Ze hebben een milde smaak die zich goed aanpast aan verschillende ingrediënten.

Aan de andere kant kunnen oliën zoals kokosolie of olijfolie een meer uitgesproken smaak hebben. Kokosolie kan een subtiele kokossmaak toevoegen aan de oliebollen, wat een interessante twist kan zijn als je van deze smaak houdt. Olijfolie kan een fruitige of kruidige toets geven, maar het is belangrijk om een milde olijfolie te kiezen om te voorkomen dat de smaak te dominant wordt.

Gezondheidsaspecten

Bij het kiezen van de beste olie voor het bakken van oliebollen is het ook de moeite waard om naar de gezondheidsaspecten te kijken. Hoewel oliebollen geen dagelijkse kost zijn, kan het verminderen van de inname van verzadigde vetten en transvetten gunstig zijn voor de algehele gezondheid.

Oliën zoals olijfolie en koolzaadolie bevatten enkelvoudig onverzadigde en meervoudig onverzadigde vetten, die als gezonder worden beschouwd dan verzadigde vetten. Deze oliën kunnen een betere keuze zijn voor wie zich bewust is van zijn of haar vetinname.

Ongeacht de keuze is het belangrijk om de olie goed te verhitten en te zorgen voor een juiste temperatuurcontrole tijdens het bakken.

De Benodigdheden

  • 1 ei
  • 500 ml melk
  • 500 g bloem
  • 1 zakje gedroogde gist
  • 1 tl suiker
  • 1 tl kaneel
  • 1 tl zout
  • olie
  • poedersuiker

Vulling (optioneel):

  • 1 citroen (schoongeboend )
  • 1 friszure appel (geschild en in blokjes)
  • 100 g rozijnen
  • 50 g krenten
  • 50 g sukade (in stukjes)

Het Recept

  1. Laat het ei en de melk op kamertemperatuur komen. Houd 1 el van de bloem apart. Doe voor het basisbeslag de rest van de bloem in een beslagkom en schep de gist, suiker, kaneel en 1 tl zout erdoor. Klop het ei los.
  2. Maak in het midden van de bloem een kuiltje en schenk het losgeklopte ei erin. Schenk al roerend met een houten lepel of kloppend met een mixer de melk erbij. Blijf roeren of kloppen tot een glad beslag ontstaat. Dek de kom af met vershoudfolie en laat het oliebollenbeslag op een warme, tochtvrije plaats 1 uur rijzen, tot het volume verdubbeld is.
  3. Rasp voor de vulling de gele schil van de citroen en pers de vrucht uit. Besprenkel de blokjes appel in een kom met citroensap en schud ze om met het citroenrasp, de rozijnen, krenten, sukade en 1 el bloem. Roer de vulling door het beslag en laat rijzen (zie hierboven).
  4. Doop de ijsbolletjestang in de hete olie en schep uit het gerezen beslag een bolletje. Laat het bolletje in de hete olie glijden door de tang boven de olie in te knijpen. Frituur 4-5 oliebollen tegelijk goudbruin en gaar. Keer de oliebollen halverwege de baktijd, als ze dat niet vanzelf doen.
  5. Neem de bollen met een schuimspaan uit de olie en laat ze in een met keukenpapier bekleed vergiet uitlekken. Laat de frituurolie eerst weer op juiste temperatuur komen, alvorens de volgende serie oliebollen te bakken. Leg de oliebollen op een schaal en bestrooi ze royaal met poedersuiker.

Hoe Bak Je Oliebollen?

Frituur de oliebollen op 175°C. De baktijd van een oliebol is gemiddeld 6 minuten, afhankelijk van het gewicht. Oliebollen die bij een te hoge temperatuur worden gebakken, kleuren sterk en zijn vaak niet gaar van binnen. Bak je oliebollen bij een te lage temperatuur dan nemen ze teveel vet op.

Deegresten en stukjes vulling die in de olie achterblijven kunnen gaan verbranden, wat zorgt voor een minder goede smaak. Bovendien gaat de kwaliteit van de olie achteruit. Filter en/of ververs de olie dus regelmatig. Het is tijd om te verversen als de olie:

  • een sterke geur of smaak krijgt;
  • verkleurt naar donkerbruin of zwart;
  • gaat walmen.

Welke Olie?

Oliebollen bak je het best in een olie die neutraal is van smaak, zoals zonnebloemolie, arachideolie (pindaolie), rijstolie, of maisolie. Aan het gebruik van vloeibaar frituurvet en frituurolie voor oliebollen zijn we misschien minder gewend, maar ook dat kan prima. Deze producten zijn rijk aan onverzadigde vetzuren, hebben een neutraal smaakprofiel en kunnen zonder problemen worden verhit tot 175°C.

Het gebruik van oliën met een uitgesproken smaak, zoals olijfolie is niet aan te raden omdat de smaak van de olie de smaak van de oliebol zal beïnvloeden. Vast frituurvet en kokosvet laten na het afkoelen van de oliebol een wit laagje achter, en zijn om die reden ook geen goede keuze. Koud geperste (extra vierge) oliën zijn evenmin geschikt. Deze oliën zijn minder goed bestand tegen hoge temperaturen.

Na het Frituren

Lever je gebruikte frituurvet in voor recycling.

Tips voor Lekkere Oliebollen

  • Vul de oliebollen met ongezwavelde rozijnen en stukjes appel.
  • Gebruik in plaats van melk plantaardige melk, rauwe melk, water of bier.
  • Bak de oliebollen in (geurloze) kokosolie of rijstolie. Deze oliën kunnen namelijk tegen hoge verhitting. Normaal gebruik ik altijd extra vierge kokosolie, maar oliebollen met kokossmaak vind ik iets teveel van 't goede.
  • Bak de oliebollen op 170/180 graden.
  • Bestrooi de oliebollen niet met poedersuiker maar met een mengsel van kokosbloesemsuiker en kaneel. Rol hier de oliebollen doorheen als ze nog warm zijn.

labels: #Bakken

Zie ook: