De consumptie van vlees is een onderwerp dat steeds meer aandacht krijgt, gezien de groeiende bezorgdheid over milieu-impact, dierenwelzijn en gezondheid. Minder vlees eten wordt steeds gewoner. Zo’n 40% van de Nederlanders noemt zichzelf inmiddels flexitariër en laat vlees dus vaker staan. Ook eten we met z’n allen minder rood en bewerkt vlees: in de periode 2019-2021 ging het om een daling van ruim 20% ten opzichte van 2007-2010.

Ondanks dat er stappen in de goede richting worden gezet, is er ook nog veel winst te behalen. We begrijpen dat een stukje vlees op z’n tijd lekker is. Echter, vlees eten ligt aan alle kanten onder vuur. De veehouderij zou slecht zijn voor ons klimaat en gezondheid.

Argumenten Voor Vleesconsumptie

Voedingswaarde en Gezondheid

Het Voedingscentrum adviseert nog steeds in de Schijf van Vijf om dagelijks een stukje vlees aan je eetpatroon toe te voegen. Vlees bevat natuurlijke eiwitten en vet. Het is rijk aan de vitamines B1, B2, B6 en B12 en mineralen, daarnaast zitten er geen koolhydraten in. Vooral B12 is een belangrijk is een essentieel aminozuur. Dit is een aminozuur dat niet in ons lichaam kan worden gemaakt.

De vetten die in vlees zitten, zijn wel een belangrijke energiebron voor ons lichaam. Zo is dit een belangrijke bouwstof voor onze zenuwen, hersenen en hormonen. Maar te veel vet is weer niet goed voor ons. Je hebt verzadigde en onverzadigde vetten. In veel vleessoorten bestaat het vet voor ongeveer de helft uit verzadigd en de andere helft uit onverzadigde vetten.

Vlees eten kan helpen bij afvallen omdat vlees zo vol zit met eiwitten, wat het hongergevoel kan onderdrukken. Zelfs de vetten in het vlees kunnen de vetverbranding in ons lichaam stimuleren.

Nuttige stoffen in vlees zijn (onder meer) eiwitten, vitamines B1, B6 en B12 en ijzer en zink. Vlees vormt voor veel mensen een belangrijke bron van eiwitten in het dieet. De aanbevolen hoeveelheid voor gezonde volwassenen is 0,83 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht. Iemand van 70 kilo heeft dus 58 gram eiwit per dag nodig.

Extra eiwit is ook belangrijk voor zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en voor (duur/kracht)sporters. Bij sommige aandoeningen wordt ook een extra eiwitinname geadviseerd.

Vlees is rijk aan de vitamines B1, B6 en B12 en het mineraal zink. Daarnaast levert het vitamine B2 en de mineralen ijzer, fosfor en seleen. Vlees bevat van nature eiwit en vet. Er zitten geen koolhydraten in. De hoeveelheid eiwit en vet staan met elkaar in verband. Des te vetter het vlees des te lager het eiwitgehalte en andersom.

Vlees heeft enorm veel positieve effecten op het lichaam. Zo zit het zoals hierboven vermeld boordevol zink, ijzer, eiwit en vitaminen, maar helpt het bijvoorbeeld ook bij het stabiliseren van ons bloedsuikerspiegel - cruciaal voor het voorkomen van type 2 diabetes. Maar een plek waar vlees écht goed werk doet, is ons brein.

Het consequent eten van vlees zorgt er namelijk voor dat een neurotransmitter in de hersenen die stemmingswisselingen veroorzaakt wordt gestabiliseerd. Als je je hersenen niet de aminozuren geeft die het nodig heeft om vitale neurotransmitters te produceren, dan heb je vervolgens veel meer kans om psychische problemen te ervaren. Tegelijkertijd maakt vlees ons ook nog eens slimmer.

De meeste studies wijzen uit dat mensen die regelmatig vlees en vis eten, beter presteren op gestandaardiseerde tests dan mensen die zich ervan onthouden. Zowel vlees als vis zit boordevol Vitamine D en Vitamine B12, die beiden je hersenfunctie kunnen stimuleren. De aanwezige carnosine zou tevens ziekten als Alzheimer en Parkinson kunnen vertragen.

Culturele en Traditionele Waarde

Vlees op tafel wordt gezien als luxe en traditioneel. Berichten in de media over hoe belangrijk het is om vlees eens over te slaan, voelen aan als kritiek op de persoonlijke leefstijl. ‘We mogen niks meer’ is een reactie. ‘Ik vind het gewoon te lekker’.

Vlees is een belangrijk bestanddeel van de nationale cuisines in landen die door de christelijke beschaving zijn gevormd. Onder die beschaving valt het uitgebreid dineren met lekker eten, smaakvolle wijn en goede gesprekken. Vlees tilt de maaltijd op, daarmee ook de gesprekken en de beschaving.

De Menselijke Natuur

De Homo Erectus slachtte en at al bijna 2 miljoen jaar geleden dieren. Dat dierlijke producten dus een belangrijk onderdeel van het menselijk dieet zijn is begrijpelijk. We zijn gemaakt om vlees te eten Om maar meteen even een biologische reden vóór vlees-eten erin te gooien: het menselijk lichaam is er simpelweg voor gebouwd. Van nature zijn mensen namelijk gewoon vleeseters. Zo hebben we snijtanden om vlees te scheuren, en kiezen om het vervolgens te malen.

Het eten van vis vormde de katalysator voor de ontwikkeling van onze grote hersenen. Wetenschap geeft geen f*ck om politieke bewegingen. Dus of je nou denkt dat de opwarming van de aarde een hoax is, dat vaccinaties gevaarlijk zijn of dat mensen geen vlees horen te eten, je hebt het mis.

Zo’n 2,6 miljoen jaar geleden werd vlees een belangrijk onderdeel van het pre-menselijke dieet. Het is calorie- en eiwitrijk, en wetenschappers zeggen bovenal dat de mens niet zou zijn geëvolueerd zoals het is als we geen vlees hadden gegeten. Toen mensen vlees ontdekten, krompen onze darmen, waardoor meer energie naar de hersenen kon vloeien; de omvang ervan werd vergroot en mensen werden intelligenter. Kortom: zonder dat stukje vlees had ook de Hop.nl-bezoekende veganist geen smartphone in zijn of haar hand gehad.

Economische Aspecten

Het oogsten, verwerken en bereiden van vlees biedt werk aan mensen die op hun beurt gezinnen onderhouden. Alleen de sterk gemechaniseerde vleesverwerkende industrie voorziet 75.000 Amerikanen in hun levensonderhoud, zo schat het Amerikaanse Bureau of Labor Statistics. Ook de restaurantsector is sterk afhankelijk van vlees.

Duurzaamheid en Veehouderij

Vee kan een nuttige rol vervullen in de voedselproductie door de dieren te voeden met biomassa die mensen niet kunnen eten, zoals reststromen en gras van bodems die niet geschikt zijn voor akkerbouw, maar waar wel gras kan groeien. Van oudsher is dat ook de rol die landbouwhuisdieren hebben: het omzetten van reststromen en voor mensen niet eetbare biomassa naar hoogwaardige eiwitbronnen als zuivel, eieren en vlees.

Veehouders, Dierenbescherming en onderzoeksinstellingen werken samen aan diervriendelijke én rendabele stallen. De Nederlandse vleesketen loopt voor als het gaat om huisvesting met aandacht voor dierenwelzijn. Welzijn voor dieren betekent dat een dier zich in zijn omgeving prettig voelt en geen honger en pijn lijdt.

Argumenten Tegen Overmatige Vleesconsumptie

De productie van vlees is heel belastend voor het milieu. Dat geldt vooral voor rood vlees zoals rundvlees. Er is veel land, water en voer nodig voor het houden van vee. Dit veevoer moet ook worden gemaakt en vervoerd. Voor 1 kilo vlees is gemiddeld 5 kilo plantaardig voer nodig. En voor het verbouwen van voer, zoals soja uit Zuid-Amerika, is niet alleen land nodig, maar wordt ook vaak oerwoud gekapt.

Daarnaast zorgen dieren voor veel uitstoot van broeikasgassen door scheten, boeren en mest. Sommige stoffen uit mest kunnen in de natuur terechtkomen en daar de biodiversiteit verminderen. Door minder vlees te eten kun je de klimaatimpact van jouw voedingspatroon dus flink verlagen.

Hoge consumptie van rood vlees wordt in verband gebracht met kanker, hartaandoeningen, obesitas en diabetes. Industriële veeteelt is een belangrijke bron van door voedsel overgedragen ziekteverwekkers.

Alternatieven en Vervanging

Voor je gezondheid hoef je niet per se vlees te eten. Er zitten nuttige voedingsstoffen in vlees, zoals eiwit, ijzer en vitamine B1 en B12. Maar die voedingsstoffen kun je ook uit andere producten halen. Je kunt dus prima met minder of zonder vlees, als je het goed vervangt. Daarnaast is dierenwelzijn voor sommige mensen een belangrijke reden om minder of geen vlees te eten.

Adviezen voor een Verantwoordelijke Vleesconsumptie

Wil je wel vlees eten maar ook letten op dierenwelzijn? gezondheid en voor het klimaat. Wil je vlees eten? Ga dan voor mager onbewerkt vlees, dat staat in de Schijf van Vijf. Denk aan kipfilet (wit vlees), rundertartaar of varkensfiletlapje (rood vlees). Qua hoeveelheid zit je goed tussen de 0 en 500 gram vlees per week. Eet daarbinnen maximaal 300 gram rood vlees en zo min mogelijk bewerkt vlees. Bewerkt vlees, zoals een hamburger, worst of vleeswaren, staat niet in de Schijf van Vijf.

Eet je nu meer dan het geadviseerde maximum van 500 gram vlees per week? Bij die 500 gram gaat het om de hoeveelheid vlees zoals je het koopt in de winkel. Bij bijvoorbeeld een stuk kipfilet kijk je naar het gewicht op de verpakking, dus onbereid.

Minder of geen vlees eten kan natuurlijk ook. Vlees kun je goed vervangen door ei, peulvruchten (bonen zoals bruine, witte en kidneybonen, linzen, kikkererwten), tofu en tempé en ongezouten noten. Wissel af tussen die producten om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen.

Als je eet volgens de adviezen van de Schijf van Vijf zonder vlees en dit vervangt door peulvruchten, noten en ei en 1 keer per week vis eet, dan verlaag je de klimaatimpact van jouw eten met ongeveer één derde. Natuurlijk bepaal jij hoeveel je wilt minderen, maar met elke dag minder verlaag je jouw impact op het klimaat.

Als je nu vaak rood vlees eet, zoals biefstuk of runderlappen, kies dan eens vaker voor kip. Dit helpt om de milieu-impact te verlagen. Van alle vleessoorten heeft kip het minste invloed op het klimaat, rundvlees het meest. Varken zit daar tussenin, maar dichterbij kip. Ook voor je gezondheid is het beter om niet te veel rood vlees te eten. Wil je ook op dierenwelzijn letten? De Topkeurmerken Biologisch, EKO, Demeter en Beter Leven 2 en 3 sterren stellen hogere eisen voor het welzijn van dieren.

Nederlandse eetcultuur

Van verschillende kanten wordt opgeroepen om bewust te kijken naar onze vleesconsumptie. Zo ook in de Nationale Week Zonder Vlees. Hoe kan vlees onderdeel zijn van een verantwoord en gezond eetpatroon?

De vanzelfsprekendheid van de huidige vleesconsumptie is dus zowel een historisch gevolg van ontwikkelingen in de vorige eeuw, als ook een resultaat van effectieve campagnes van de vleesindustrie. Het is deze diepgewortelde vanzelfsprekendheid van vleesconsumptie die ik na jaren zonder vlees wel eens vergeet. Of wellicht uit zelfbescherming probeer te negeren. Maar dan steek ik mijn kop in het zand: wél vlees eten is de norm, het niet doen is de uitzondering.

labels: #Vlees

Zie ook: