Je hebt een heerlijke warme maaltijd klaargemaakt, maar blijft achteraf toch met wat restjes achter. Die bewaar je natuurlijk liever nog een dag in de koelkast dan ze in de vuilnisbak te kieperen. Overgebleven voedsel kan een zegen zijn voor zowel je budget als je tijd. Het is ook een goede manier om voedselverspilling tegen te gaan. In deze tekst zullen wij je drie tips geven, zodat jij ook je voedsel langer kunt bewaren.

Het Belang van Correct Bewaren

Om te voorkomen dat het voedsel binnen de kortste keren niet meer houdbaar is en kan worden weggegooid, is het van belang dat je het ook op de juiste manier verpakt. Zeker maaltijden die al klaargemaakt zijn, kun je niet onbedekt in een schaaltje of op een bord in de koelkast zetten. Als je groenten of vlees open en bloot in de koelkast zet, dan zal het ondanks de koude temperatuur, toch veel sneller bederven.

Snel Afkoelen van Restjes

Maar voor je dat kan doen, moeten de etensresten afgekoeld zijn en dat kan soms erg lang duren. Maar als je warm eten te lang laat afkoelen kunnen bacteriën zich sneller vermenigvuldigen en dat wil je voorkomen. Warm eten te lang op het aanrecht laten staan is niet goed, maar het is minstens even slecht om je eten warm in de koelkast te plaatsen. Om te zorgen dat je eten niet bederft, doe je er goed aan om je etensresten zo snel mogelijk in de koelkast te zetten. Om je eten zo snel mogelijk tot 4 graden te krijgen, verdeel je de restjes best in kleine porties over verschillende bakjes.

Als je deze tips volgt, koelt je eten erg snel af. Zo maken bacteriën geen schijn van kans om toe te slaan. Een oplossing daarvoor is om de overschotten tot kamertemperatuur te laten afkoelen en ze meteen daarna koel op te bergen. Heb je geen geduld en wil je de restjes zo snel mogelijk in de koelkast bewaren? Vul dan de gootsteen met koud water en plaats de kookpot erin.

Hoe Lang Kun je Restjes Bewaren?

Je vraagt je misschien af hoe lang deze voedingsmiddelen veilig kunnen worden bewaard. Hoewel het slim is om zuinig te zijn, kan het eten van restjes die je te lang in of buiten de koelkast hebt bewaard een gevaar voor je gezondheid vormen. Hoe lang levensmiddelen veilig blijven, hangt af van een aantal factoren, waaronder een veilige bereiding, een goede opslag en het soort voedsel (1). Of je restjes bestaan uit gebakken groenten of uit viskoekjes heeft invloed op hoe lang je ze veilig in je koelkast kan bewaren.

Dit komt doordat sommige voedingsmiddelen vatbaarder zijn voor ziekteverwekkers zoals bacteriën of ziekmakende toxines. Restjes zijn echter vaak een mix van voedselgroepen. Een goede vuistregel is dan om af te gaan op het ingrediënt in het gerecht dat het eerst bederft. Zo zou bijvoorbeeld rijst met zeevruchten slechts zo lang houdbaar zijn als de zeevruchten - die een hoger risico vormen dan rijst, zoals hieronder beschreven.

Kortom: Sommige kliekjes zijn riskanter om te bewaren dan andere en zijn minder lang houdbaar in de koelkast. Als je twijfelt, gooi je kliekjes dan binnen 3 dagen weg.

Bewaaradvies voor Verschillende Voedingsmiddelen

  • Groenten en Fruit: Alle rauwe groenten en fruit moeten grondig worden gewassen in schoon water voordat ze worden geconsumeerd - en hoe eerder je ze opeet, hoe beter. Grondig gewassen en gesneden vers fruit is over het algemeen ongeveer 3-5 dagen houdbaar voordat het zijn versheid begint te verliezen. Als ze gekookt zijn, zijn restjes groenten die in een luchtdichte verpakking worden bewaard, meestal 3-7 dagen houdbaar in de koelkast. Gekookte groenten uit blik, zoals bonen of andere peulvruchten, zijn over het algemeen 7-10 dagen houdbaar als ze goed worden bewaard (2). Groenten en fruit met een hoger watergehalte, zoals tomaten, komkommer en aardbeien, verliezen sneller hun versheid dan groenten en fruit met een lager watergehalte, zoals boerenkool, aardappelen en bananen.
  • Brood, Pasta en Granen: Een ander product met een lager risico is brood. Zelfgebakken brood is bij kamertemperatuur ongeveer 3 dagen houdbaar, terwijl je in de winkel gekocht brood ongeveer 5-7 dagen veilig kan eten - tenzij je schimmel ziet. Beschimmeld brood moet je nooit opeten. Gekookte pasta en granen zoals gerst en quinoa zijn tot 3 dagen houdbaar als ze goed worden bewaard. Als je ze na het koken invriest, zijn ze over het algemeen 3 maanden houdbaar voordat ze hun versheid beginnen te verliezen.
  • Rijst: Een uitzondering op de hierboven beschreven regel is rijst, dat sporen van Bacillus cereus kan bevatten. Deze bacterie produceert toxinen die door voedsel overgedragen ziekten kunnen veroorzaken (4).
  • Vlees en Gevogelte: Gehakt en gevogelte dat op een veilige temperatuur is bereid, is in de koelkast ongeveer 1 à 2 dagen houdbaar, mits het op of onder 5°C wordt bewaard (1). Ander vlees en gevogelte, zoals biefstuk, filets, koteletten en gebraad, zijn 3-4 dagen houdbaar in de koelkast. Als je ze ontdooit voordat je ze bereidt, doe dat dan in de koelkast - nooit op het aanrecht. Na het ontdooien binnen 2 dagen bereiden (3). Je kunt het voedsel ook in de magnetron ontdooien, maar zorg ervoor dat je het dan meteen gebruikt. Geopende vleeswaren moet binnen 3-5 dagen na opening worden geconsumeerd.
  • Eieren: Eieren zijn ook risicovoller, aangezien zij de bacterie Salmonella kunnen overbrengen. Hardgekookte eieren zonder schaal moeten binnen 7 dagen na het koken worden geconsumeerd en in de koelkast worden bewaard (5).
  • Vis en Zeevruchten: Met schelp- en schaaldieren en vis moet je erg voorzichtig zijn, omdat ze allerlei ziekteverwekkers of toxines zoals histamine kunnen bevatten die je ziek kunnen maken. Eet restjes met zeevruchten binnen 3 dagen op (6). Als je restjes van een restaurant wil gebruikten, moet je er rekening mee houden dat je niet weet hoe vers de ingrediënten waren voordat ze werden gebruikt. Je kan deze restjes beter eerder opeten dan je zou doen als je het zelf gemaakt zou hebben - binnen 3-4 dagen.

Inspecteer je Voedsel

Je moet je voedsel inspecteren door het te bekijken op tekenen van bederf en eraan te ruiken. Let eerst op veranderingen in de textuur of op schimmel, die in verschillende kleuren kan voorkomen, zoals wit, groen, oranjerood, roze of zwart pluizig. Dit wijst erop dat het voedsel bedorven is en moet worden weggegooid. Als je schimmel ziet, ruik er dan niet aan, want dat kan ademhalingsproblemen veroorzaken.

Voedingsmiddelen zoals vleeswaren waar een slijmerig laagje op is ontstaan moeten ook worden weggegooid. Als je restjes ranzig ruiken, zijn ze ook niet meer goed. En als voedsel verkleurd is, is het misschien ook niet meer veilig of lekker om te eten. Als je echter een hap neemt van je restjes en je realiseert je dat de smaak op de een of andere manier niet goed is - gooi ze dan onmiddellijk weg en spuug, indien mogelijk, alles uit wat je niet hebt doorgeslikt.

Kortom: Kijk eerst naar je restjes en let op eventuele veranderingen in textuur of uiterlijk. Als je schimmel ziet, ruik dan niet aan het voedsel - gooi het weg.

De Gevarenzone en Correcte Bewaring

Bacteriën gedijen tussen 4°C en 60°C. Dit temperatuurbereik staat bekend als de “gevarenzone” (1). Om voedsel uit de gevarenzone te houden, moet je restjes binnen 2 uur in de koelkast zetten of invriezen. Als je buiten bent en de temperatuur is hoger dan 32°C, moet je restjes binnen 1 uur koelen of invriezen (7). Het is beter om warm voedsel te bewaren in kleinere, ondiepe bakjes die luchtdicht zijn afgesloten. Zo koelt het voedsel sneller en gelijkmatiger af.

Hoewel koeling de groei van de meeste bacteriën vertraagt, is het belangrijk te beseffen dat bepaalde microben, zoals Listeria monocytogenes, nog steeds kunnen groeien bij gekoelde temperaturen. Daarom is het belangrijk in gedachten te houden hoe lang je een bepaald product in je koelkast hebt bewaard. Het kan nuttig zijn om op het etiket van je voedsel de datum en het tijdstip te vermelden waarop je het gerecht voor het eerst hebt bereid, samen met de datum waarop het moet worden weggegooid.

Een andere nuttige tip is de volgorde waarin je de artikelen in je koelkast bewaart. Bewaar kant-en-klare levensmiddelen op de bovenste plank, evenals rauwkost. Bewaar ongekookt vlees onderin de koelkast. Zo voorkom je dat uit ongekookt vlees of gevogelte sappen druipen die je restjes kunnen besmetten.

Verwarm voedsel opnieuw tot ten minste 75°C om het uit de gevarenzone te halen. Kortom: Als je restjes goed bewaart, zijn ze langer houdbaar en voorkom je dat je ziek wordt. De twee belangrijkste oorzaken van door voedsel overgedragen ziekten zijn het onjuist bereiden van voedsel tot een veilige inwendige temperatuur en het laten staan van voedsel bij onveilige temperaturen (1).

Speciale Aandacht voor Risicogroepen

Als je zwanger bent moet je extra opletten dat je voedsel goed bereidt, bewaart en opwarmt. Zwangeren zijn bijzonder kwetsbaar voor voedselvergiftiging, vooral door Listeria. Listeria kan de placenta passeren en schade toebrengen aan een baby in ontwikkeling (8). Ook mensen ouder dan 65 jaar en mensen met verminderde weerstand moeten voorzichtig zijn met het veilig bereiden en bewaren van voedsel.

Kortom: In alle soorten voedsel kunnen ziekteverwekkers groeien, waardoor je het risico loopt op voedselvergiftiging. Hoe lang een levensmiddel houdbaar is, hangt af van een aantal factoren, zoals de bereiding, de opslag en hoe gemakkelijk het bederft. Berg restjes binnen 1-2 uur na de bereiding op. Verhit het opnieuw tot het gloeiend heet is, of tot over de 75°C. Zwangere vrouwen, 65-plussers en mensen met een verzwakt immuunsysteem moeten extra op hun hoede zijn voor restjes, omdat zij het grootste risico lopen op voedselvergiftiging.

Invriezen van Voedsel

Soms is het handig om voedsel in te vriezen. Om met het goede nieuws te beginnen: bijna alle voedingsmiddelen zijn in te vriezen. Van brood tot vlees, van fruit tot taart: de vriezer houdt je voeding langer goed, zolang hij maar op min 18 graden Celsius staat afgesteld.

"Invriezen kun je bijna alles, alleen verandert soms de structuur", legt Roy van der Ploeg van het Voedingscentrum uit. "Bij tomaat bijvoorbeeld. Andere producten drogen uit, zoals kaas, waardoor de smaak minder wordt of het product er minder smakelijk uitziet. De vuistregel is: je kunt voeding ongeveer drie maanden ingevroren bewaren zonder kwaliteitsverlies. Margarine en boter zijn ook in te vriezen: 1 tot 2 maanden.

Speciale Regels voor Kliekjes

Dan de kliekjes. Daarvoor gelden weer andere regels, stelt Van der Ploeg. ,,Als je te veel hebt gekookt, laat het restje dan binnen twee uur afkoelen en doe het in een bakje met een datum erop. Wie te veel Chinees heeft afgehaald of een andere maaltijd wil bewaren van een restaurant, kan dat restant het beste in de koelkast zetten (op 4 graden Celsius) en binnen een dag opeten. Ook dit kun je beter niet invriezen vanwege het risico op voedselinfectie.

Tips voor het Invriezen

  • Zet een datum op de verpakking als je eten invriest. Zo weet je precies wanneer je de maaltijd in de vriezer hebt gezet en tot wanneer de maaltijd goed blijft.
  • Laat warm eten eerst goed afkoelen voor je het in de vriezer zet. Zo voorkom je temperatuurwisselingen in de vriezer en blijft al het andere eten in de vriezer beter bewaard.
  • Vries een ontdooid kliekje niet opnieuw in, want dat verhoogt het risico op voedselinfecties.
  • Vries eten in kleine porties in. Zo ontstaat er minder condens of ijs in de vriezer.

Niet Geschikt om in te vriezen

Niet alles is geschikt om in te vriezen. Sla, tomaat en komkommer bevatten veel vocht. Door het invriezen kristalliseert het vocht, waardoor je bij het ontdooien een slappe hap overhoudt. Deze producten kun je dus beter meteen opeten. Wil je tomaten toch langer bewaren? Maak er dan tomatensaus van, die je wél goed kunt invriezen.

Hoe zit het ook alweer met ontdooid eten? Mag je dat opnieuw invriezen?

Een maaltijdrestje dat je al eerder ingevroren en opgewarmd hebt, kun je beter niet nog een tweede keer invriezen en ontdooien om op te eten. Soms heb je een restje over van een maaltijd, per ongeluk of expres. Een restje lasagne of pasta, een curry of een ovenschotel, bijvoorbeeld. Zo’n restje kun je prima invriezen om later op te eten, dat is veilig. Maar mocht je nog steeds iets over hebben van het opgewarmde restje, dan kun je dat beter weggooien. Verwarm het dus niet een 2de keer en vries het ook niet een 2de keer in.

Veilig ontdooien

Als je restjes op een goede manier ontdooit, krijgen schadelijke bacteriën minder kans. Veilig ontdooien kan door de restjes de avond van tevoren in de koelkast te leggen, of door het te ontdooien in de magnetron. Verhit het goed en eet het meteen op. Heb je een maaltijd ontdooid in de koelkast, maar gebruik je maar een deel? Bewaar dan het nog niet verwarmde deel goed afgedekt in de koelkast en eet het uiterlijk de volgende dag op. Vries het dus niet nog een keer in. Gebruik je het niet meer?

Vacuümzakken voor Langere Bewaring

Vacuümzakken worden vaak ingezet door mensen die hun voedsel voor een langere tijd willen bewaren. Restjes die je na een dag of twee gaat eten, vallen daar dus niet onder. Die kun je gewoon in een bakje stoppen en in de koelkast zetten. Stukken vlees, vis en ander soort voedsel dat je voor een langere tijd niet gaat gebruiken en wilt invriezen, kun je beter in vacuumzakken stoppen.

Door alle zuurstof te verwijderen van het product, blijft het tot wel drie keer langer houdbaar dan wanneer je het in een bakje stopt. Vacuümzakken heb je in verschillende uitvoeringen. Zo kun je gebruikmaken van Krimpzakken, deze zakken worden niet met een vacumeermachine gevacumeerd, maar door middel van een bad met warm water.

Extra Tips voor Langere Bewaring

Naast het verpakken in vacuümzakken, kun je ook andere kleine dingetjes veranderen om ervoor te zorgen dat het voedsel langer mooi blijft. Zo geven mensen als tip, om de appels niet bij het andere fruit te leggen, omdat dit het andere fruit sneller laat bederven. Bewaar je appels daarom in plastic in de koelkast. Wel kun je een appel bijvoorbeeld bij je aardappelen leggen. Appels vertragen namelijk de groei van uitlopers bij de aardappelen.

Als je slappe sla hebt, dan kun je deze voor vijf tot twintig minuten in een ijsbad stoppen, waarna ze er weer zo goed als nieuw uit zullen zien.

Overzicht van Bewaartijden in de Vriezer

Hieronder een overzicht van hoe lang je verschillende soorten voedsel in de vriezer kunt bewaren zonder kwaliteitsverlies:

Product Bewaartijd in de Vriezer
Brood 1 maand
Rauw rundvlees en magere vis 6 maanden
Geblancheerde groenten en zacht fruit Tot 1 jaar
Kliekjes (gekookte maaltijden) 3 maanden

labels:

Zie ook: