Het "plakken van de longen," medisch bekend als pleurodese, is een procedure die wordt gebruikt om een aandoening te behandelen waarbij er een ongewenste ruimte tussen de long en de borstwand ontstaat. Deze ruimte, gevuld met lucht of vocht, kan leiden tot een klaplong (pneumothorax) of een ophoping van vocht (pleurale effusie). Om de complexiteit van deze procedure volledig te begrijpen, is het essentieel om de anatomie van de longen, de oorzaken van de aandoeningen die pleurodese noodzakelijk maken, en de verschillende methoden die gebruikt worden, te onderzoeken. Deze gids is bedoeld om een gedetailleerd overzicht te bieden, zowel voor mensen zonder medische achtergrond als voor professionals.

De Anatomie van de Longen en de Pleura

Om het principe van pleurodese te begrijpen, is het cruciaal om de basisanatomie van de longen en de omliggende structuren te kennen. Elke long is omgeven door twee vliezen, de pleura genaamd. Het binnenste vlies, het longvlies (pleura visceralis), bedekt direct het longweefsel. Het buitenste vlies, het borstvlies (pleura parietalis), bekleedt de binnenkant van de borstkas. Tussen deze twee vliezen bevindt zich een dunne ruimte, de pleurale ruimte, die gevuld is met een kleine hoeveelheid vocht. Dit vocht fungeert als een smeermiddel, waardoor de longen soepel kunnen bewegen tijdens de ademhaling. De pleurale ruimte heeft een negatieve druk, wat helpt om de longen tegen de borstwand aan te houden, waardoor ze kunnen expanderen en samentrekken tijdens het ademhalingsproces.

Wat is Pleurodese?

Pleurodese is een medische procedure waarbij de twee pleurabladen, het longvlies en het borstvlies, aan elkaar worden "geplakt". Dit wordt bereikt door een ontsteking in de pleurale ruimte te veroorzaken, wat leidt tot littekenvorming en uiteindelijk verkleving van de vliezen. Het doel van pleurodese is om de pleurale ruimte permanent te elimineren, waardoor de long gedwongen wordt tegen de borstwand aan te liggen. Dit voorkomt dat lucht of vocht zich opnieuw kan ophopen in de ruimte tussen de long en de borstkas, wat de onderliggende aandoening behandelt.

Wanneer is Pleurodese Nodig?

Pleurodese wordt meestal overwogen in de volgende situaties:

  • Recidiverende Pneumothorax (Terugkerende Klaplong): Een klaplong ontstaat wanneer lucht in de pleurale ruimte terechtkomt, waardoor de long (gedeeltelijk) inklapt. Als een klaplong herhaaldelijk terugkeert, ondanks eerdere behandelingen zoals draineren, kan pleurodese worden aanbevolen om de pleurale ruimte permanent te sluiten en toekomstige klaplongen te voorkomen. Spontane klaplongen, vooral bij lange, slanke mannen of bij mensen met bepaalde longziekten zoals COPD, kunnen in aanmerking komen voor pleurodese.
  • Maligne Pleurale Effusie (Kwaadaardige Vochtophoping in de Pleurale Ruimte): Kanker kan leiden tot de ophoping van vocht in de pleurale ruimte, wat ademhalingsproblemen en andere symptomen veroorzaakt. Dit staat bekend als een maligne pleurale effusie. Pleurodese kan worden gebruikt om de vochtophoping te controleren en de symptomen te verlichten, vooral wanneer andere behandelingen, zoals drainage, niet effectief zijn of herhaaldelijk moeten worden uitgevoerd. Longkanker, borstkanker en lymfoom zijn veel voorkomende oorzaken van maligne pleurale effusies.
  • Chylothorax: Dit is een zeldzame aandoening waarbij lymfevocht (chylus) in de pleurale ruimte lekt. Dit kan het gevolg zijn van een trauma, een operatie of een tumor. Pleurodese kan worden gebruikt om de lekkage te stoppen en de ophoping van chylus te voorkomen.
  • Refractaire Pleurale Effusie (Hardnekkige Vochtophoping): In sommige gevallen kan een pleurale effusie niet reageren op conventionele behandelingen zoals drainage met een thoraxdrain. Dit kan het gevolg zijn van verschillende oorzaken, waaronder infecties, hartfalen of nierfalen. Pleurodese kan dan een optie zijn om de vochtophoping te beheersen en de symptomen te verbeteren.

Oorzaken van Aandoeningen die Pleurodese Vereisen

De oorzaken van de aandoeningen die pleurodese noodzakelijk maken, zijn divers en variëren afhankelijk van de specifieke aandoening:

  • Pneumothorax:
    • Spontane Pneumothorax: Dit type klaplong treedt op zonder duidelijke oorzaak. Het kan worden veroorzaakt door de ruptuur van kleine blaasjes (blebs) op het longoppervlak, vooral bij lange, slanke mannen. Primaire spontane pneumothorax treedt op bij mensen zonder bekende longziekte, terwijl secundaire spontane pneumothorax optreedt bij mensen met onderliggende longziekten zoals COPD, cystische fibrose of astma.
    • Traumatische Pneumothorax: Dit type klaplong wordt veroorzaakt door een trauma aan de borstkas, zoals een ribfractuur, een steekwond of een verkeersongeval.
    • Iatrogene Pneumothorax: Dit type klaplong is het gevolg van een medische procedure, zoals een longbiopsie, het inbrengen van een centrale lijn of beademing.
  • Pleurale Effusie:
    • Kanker: Maligne pleurale effusies worden vaak veroorzaakt door metastasen van longkanker, borstkanker, lymfoom of andere vormen van kanker naar de pleura.
    • Hartfalen: Hartfalen kan leiden tot een verhoogde druk in de bloedvaten van de longen, waardoor vocht in de pleurale ruimte lekt.
    • Longontsteking: Een infectie van de longen kan leiden tot een ontsteking van de pleura en de ophoping van vocht.
    • Nierfalen: Nierfalen kan leiden tot een ophoping van vocht in het lichaam, waaronder de pleurale ruimte.
    • Levercirrose: Levercirrose kan leiden tot een verlaagd albuminegehalte in het bloed, wat de vochtbalans kan verstoren en leiden tot pleurale effusie.
    • Auto-immuunziekten: Sommige auto-immuunziekten, zoals reumatoïde artritis en lupus, kunnen leiden tot pleurale ontsteking en effusie.

Methoden van Pleurodese

Er zijn verschillende methoden om pleurodese uit te voeren, die grofweg kunnen worden onderverdeeld in chemische pleurodese en chirurgische pleurodese:

Chemische Pleurodese

Chemische pleurodese is de meest voorkomende methode. Het omvat het inbrengen van een chemische stof in de pleurale ruimte via een thoraxdrain. Deze stof irriteert de pleura, waardoor een ontsteking ontstaat die uiteindelijk leidt tot verkleving van de pleurabladen. De meest gebruikte chemische stof is talk (talkpoeder). Andere stoffen die soms worden gebruikt, zijn doxycycline, bleomycine en stikstofmosterd, maar talk wordt over het algemeen beschouwd als de meest effectieve en veilige optie.

Procedure:

  1. Plaatsing van een Thoraxdrain: Eerst wordt een thoraxdrain ingebracht om eventuele aanwezige lucht of vocht uit de pleurale ruimte te verwijderen. Dit zorgt ervoor dat de long volledig kan expanderen tegen de borstwand.
  2. Instillatie van het Chemische Middel: Nadat de drainage is voltooid en de long volledig is ontplooid, wordt het chemische middel (meestal talk) via de thoraxdrain in de pleurale ruimte gebracht. De talk wordt meestal opgelost in een vloeistof, zoals een zoutoplossing.
  3. Rotatie en Positie Verandering: Om ervoor te zorgen dat het chemische middel zich gelijkmatig over de pleurale oppervlakken verspreidt, wordt de patiënt gevraagd om gedurende een bepaalde periode regelmatig van positie te veranderen (bijvoorbeeld, om de 15-30 minuten rollen van de rug naar de zij en naar de buik).
  4. Klemmen van de Thoraxdrain: Na een bepaalde tijd (meestal 1-2 uur) wordt de thoraxdrain geklemd om het chemische middel de tijd te geven om in contact te komen met de pleura en een ontsteking te veroorzaken.
  5. Verwijderen van de Klem en Drainage: Na de klemperiode wordt de klem verwijderd en wordt de thoraxdrain weer aangesloten op het drainagesysteem om eventueel resterend vocht of lucht te verwijderen.
  6. Verwijderen van de Thoraxdrain: De thoraxdrain wordt verwijderd wanneer de drainage minimaal is en de long stabiel blijft ontplooid.

Chirurgische Pleurodese

Chirurgische pleurodese omvat een operatie om de pleurabladen direct te irriteren of te verwijderen. Er zijn verschillende chirurgische technieken beschikbaar:

  • Video-Assisted Thoracoscopic Surgery (VATS) Pleurodese: Dit is de meest voorkomende chirurgische benadering. Via kleine incisies in de borstkas wordt een videocamera (thoracoscoop) en chirurgische instrumenten ingebracht. De chirurg kan vervolgens de pleura visualiseren, verklevingen losmaken en de pleura irriteren door middel van mechanische schuring (pleurale schuring) of door het aanbrengen van talkpoeder (talkpoudrage). In sommige gevallen kan een gedeeltelijke pleurectomie (verwijdering van een deel van de pleura) worden uitgevoerd.
  • Open Pleurectomie: Dit is een meer invasieve procedure waarbij een grotere incisie in de borstkas wordt gemaakt om toegang te krijgen tot de pleura. De chirurg kan de pleura direct visualiseren en een meer uitgebreide pleurectomie uitvoeren. Open pleurectomie wordt meestal gereserveerd voor complexe gevallen of wanneer VATS niet mogelijk is.

Risico's en Complicaties van Pleurodese

Zoals bij elke medische procedure, zijn er risico's en mogelijke complicaties verbonden aan pleurodese:

  • Pijn: Pijn is een veel voorkomende complicatie na pleurodese, vooral na chirurgische pleurodese. Pijnstillers kunnen worden voorgeschreven om de pijn te beheersen.
  • Infectie: Infectie van de pleurale ruimte (empyeem) is een zeldzame maar ernstige complicatie. Antibiotica zijn nodig om de infectie te behandelen.
  • Bloeding: Bloeding kan optreden tijdens of na de procedure. In de meeste gevallen is de bloeding minimaal en stopt vanzelf, maar in zeldzame gevallen kan een bloedtransfusie of een operatie nodig zijn.
  • Ademhalingsproblemen: Pleurodese kan in sommige gevallen leiden tot ademhalingsproblemen, zoals kortademigheid of verminderde longfunctie. Dit kan het gevolg zijn van littekenvorming in de longen of stijfheid van de borstwand.
  • Koorts: Koorts kan optreden als reactie op de ontsteking die door de pleurodese wordt veroorzaakt.
  • Empyeem: Een empyeem is een ophoping van pus in de pleurale ruimte. Dit is een ernstige complicatie die antibiotica en drainage vereist.
  • Acute Respiratory Distress Syndrome (ARDS): In zeldzame gevallen kan talkpleurodese leiden tot ARDS, een ernstige longaandoening die wordt gekenmerkt door een ontsteking en vochtophoping in de longen.
  • Chronische Pijn: Sommige patiënten kunnen chronische pijn ontwikkelen na pleurodese.

Herstel na Pleurodese

Het herstel na pleurodese varieert afhankelijk van de gebruikte methode en de algemene gezondheid van de patiënt. Na chemische pleurodese kunnen patiënten enkele dagen tot een week in het ziekenhuis blijven. Na chirurgische pleurodese kan de verblijfsduur in het ziekenhuis langer zijn. Patiënten kunnen pijnstillers nodig hebben om de pijn te beheersen. Fysiotherapie kan worden aanbevolen om de longfunctie te verbeteren en stijfheid van de borstwand te verminderen. Het is belangrijk om de instructies van de arts op te volgen en regelmatig op controle te komen.

Alternatieven voor Pleurodese

Er zijn alternatieven voor pleurodese, afhankelijk van de specifieke aandoening en de individuele situatie van de patiënt:

  • Thoraxdrainage: Een thoraxdrain kan worden gebruikt om lucht of vocht uit de pleurale ruimte te verwijderen. Dit is een tijdelijke oplossing, maar kan effectief zijn voor de behandeling van een eenmalige klaplong of pleurale effusie.
  • Pleuraal Catheter (PleurX): Een pleuraal catheter is een dunne, flexibele slang die in de pleurale ruimte wordt ingebracht en permanent op zijn plaats blijft. De patiënt of een verzorger kan de catheter periodiek gebruiken om vocht uit de pleurale ruimte te verwijderen. Dit is een optie voor patiënten met recidiverende pleurale effusies die niet in aanmerking komen voor pleurodese of andere behandelingen.
  • Medicamenteuze Behandeling: In sommige gevallen kan medicamenteuze behandeling de onderliggende oorzaak van de klaplong of pleurale effusie aanpakken. Bijvoorbeeld, antibiotica kunnen worden gebruikt om een longontsteking te behandelen die leidt tot pleurale effusie.

Conclusie

Pleurodese is een belangrijke procedure voor de behandeling van recidiverende pneumothorax en maligne pleurale effusies. Het is belangrijk dat u, in overleg met uw arts, alle behandelingsopties bespreekt om te bepalen wat het beste is voor uw specifieke situatie. Het begrijpen van de procedure, de risico's en de voordelen kan u helpen een weloverwogen beslissing te nemen.

labels:

Zie ook: