Poffertjes. Goddelijke goudkleurige ronde schijfjes. Wie heeft ze niet gegeten toen hij klein was? En wat een grappige pan gebruikte je moeder om ze te maken, eentje met dichte gaatjes. Ik eet ze vrijwel nooit, maar wat ben ik er gek op. Dan heb ik het natuurlijk over poffertjes. Thuis bakte mijn moeder in de (school)vakanties nog wel eens poffertjes waar ik vervolgens een hele berg van kon opeten tijdens de lunch.

Poffertjes worden vaak gepresenteerd als typisch Nederlands. Van oorsprong komen ze echter uit Frankrijk. In een bepaalde periode in de 18e was er een groot tekort aan tarwebloem. In een kloster in Frankrijk experimenteerden de nonnen met het gebruik van boekweitmeel voor het bakken van de hosties. Zo zijn de poffertjes ontstaan. Daarna zijn er Franse markskramers meegetrokken met de legers van Napoleon richting ons kikkerlandje. Zij verkochten op markten en kermissen de door ons zo geliefde poffertjes. Ze lijken overigens ook veel op Æbleskiver uit Denemarken, Munkarna uit Zweden en Munkar uit Noorwegen.

Wat maakt poffertjes speciaal?

Voordat ik dit recept ontdekte dacht ik dat poffertjes en pannenkoeken ongeveer hetzelfde waren, alleen een andere uitingsvorm hadden. Maar poffertjes zijn echt wezenlijk anders dan pannenkoeken. In tegenstelling tot Hollands pannenkoekenbeslag wordt er een rijsmiddel toegevoegd aan beslag voor poffertjes. Bij traditionele, Oud-Hollandse poffertjes recepten is dit vaak gist. Maar ook met bakpoeder kun je hele lekkere en mooie poffertjes bakken en dat laat ik in dit recept zien. Ook is pannenkoekenbeslag iets dunner dan het beslag voor poffertjes.

Benodigdheden voor het bakken van poffertjes

Het enige wat je nodig hebt is een poffertjespan, wat tips & tricks en een lekker recept. Je kunt natuurlijk poffertjes maken van een pak Koopmans poffertjesmix.

De juiste poffertjespan

Wil je de beste poffertjes maken dan moet je zeker een gietijzeren poffertjespan kopen. Dit geeft een veel beter resultaat dan een alumium poffertjespan of een pan met anti-aanbaklaag. Een gietijzeren pan moet wat langer opwarmen maar bakt veel fijner dan zijn aluminium broertjes.

Tegenwoordig bestaan poffertjespannen in alle soorten en maten, voor alle warmtebronnen. Ook voor inductie dus. Je hebt ze zowel met één lang handvat als met twee handvaten aan beide kanten. Dat werkt allebei, het is maar net wat je zelf prettig vindt. Een elektrische pan wordt ook wel een poffertjesmaker genoemd. Ik vind het fijn dat je bij een poffertjesmaker de temperatuur goed kunt regelen en stabiel kunt houden. Je poffertjes worden zo mooi en gelijkmatig gebakken.

Heb je geen poffertjespan, maar wil je wel poffertjes bakken? Je kunt ook poffertjes maken zonder poffertjespan. Je kunt dan aan de slag met een gewone koekenpan en een doseerfles, gevuld met het beslag. Spuit kleine hoopjes beslag in de koekenpan en bak de poffertjes op deze manier. In principe kun je ze prima bakken in een koekenpan, de smaak wordt er niet minder om.

Ingrediënten voor het beslag

Het lekkerste poffertjesbeslag maak je met 50% bloem en 50% boekweitmeel. Boekweitmeel geeft een heerlijke nootachtige smaak: typisch voor poffertjes. Geen boekweitmeel in huis? Geen probleem.

Weeg 125 gram boekweitmeel en 125 gram tarwebloem af en zeef dit boven een kom. Doe de bloem, het boekweitmeel, het bakpoeder, de suiker en het zout in een kom en meng deze ingrediënten door elkaar.

Boekweit lijkt een graan maar het is het niet. Boekweit bevat dus ook geen gluten. Als je poffertjes wilt maken zonder gluten hoef je alleen de tarwebloem te vervangen door glutenvrij meel. Dit glutenvrij meel kun je meestal wel kopen bij een biologische supermarkt. De melk kun je eenvoudig vervangen door sojamelk.

Het beslag maken

Maak een kuiltje in het meel en giet daarin de gesmolten boter. Strooi de gist gelijkmatig uit over het beslag. Breek het ei en voeg het bij je meel. Voeg de 2 eieren en ⅓ van de melk toe en klop het geheel tot een glad beslag, zonder klontjes. Voeg geleidelijk aan de rest van de melk toe en blijf kloppen.

Giet het grootste deel van de melk erbij en roer dit met een mixer tot een beslag. We willen een redelijk dik beslag, denk aan karnemelk-dik. Dus voeg zoveel melk toe als nodig, het hoeft niet allemaal op.

In poffertjes beslag zit een rijsmiddel dat de poffertjes luchtig maakt. Je kunt hiervoor zowel (droge) gist als bakpoeder gebruiken. Gist geeft die typische gistsmaak, dat is extra lekker. Het nadeel aan gist is dat het beslag een uurtje moet rijzen. Het voordeel van een poffertjes recept met bakpoeder is dat je het beslag niet hoeft te laten rijzen. Wil je wel poffertjes met gist maken? Vervang het bakpoeder dan door 7 gram droge gist.

Kan ik het poffertjesbeslag bewaren? Nee, dat zou ik niet doen (gezien de werking van het bakpoeder).

Tips voor het bakken

  • Gebruik een kwastje, dat kan ook gewoon een schilderskwastje zijn, om de poffertjespan in te vetten iedere keer voor je er beslag in doet. Met een kwastje kun je de olie of boter goed verdelen, waardoor je poffertjes niet te vet worden én niet aan de pan blijven plakken. Ik heb zelf een gietijzeren poffertjespan in huis, dat vind ik het prettigst werken. Ik gebruik een klont boter, deze prik ik op een vork en vet daar de plaat bij elke ronde opnieuw mee in. Je kunt ook een een bakkwast en gesmolten boter gebruiken, maar kijk dan wel goed of de kwast bestand tegen deze hitte.
  • Zet de poffertjespan op het vuur, doe een klontje boter in de pan en smeer dit, als het smelt, met een kwastje over alle kuiltjes.
  • Giet je beslag in een spuitfles. Het is niet noodzakelijk om een spuitfles te gebruiken, wel handig. Je kunt het beslag vanuit een schenkkan in de pan gieten, maar het is nog handiger om het in een spuitfles te doen en de holletjes van de pan gericht te vullen met een spuitfles. Het beslag is namelijk heel vloeibaar en zo kun je gericht de juiste hoeveelheid beslag doseren. Spuit poffertjes in een bepaald patroon. Bijvoorbeeld met de klok mee van buiten naar binnen. Het makkelijkste om het poffertjes beslag mee te verdelen is een knijpfles. Er zijn speciale knijpflessen voor poffertjes verkrijgbaar.
  • Vul de kuiltjes van de poffertjespan met beslag. Doe dit met een lepel of schenk het beslag eerst in een fles, dan is het gemakkelijk te gieten. Spuit de gaatjes voor driekwart vol.
  • Wanneer je dat doet? Dat zie je aan de bovenkant van je poffertjes. Zodra die nét gestold zijn, keer je ze om. Dat doe je het handigst door met een vork aan de rand te dippen, zodat het poffertje bijna automatisch omkiepert. Makkelijk en ook nog eens een leuk werkje. Draai de poffertjes op tijd om. Het beslag moet nog een beetje nat zijn aan de bovenkant van je poffertje. Wacht met het omdraaien van de poffertjes tot het beslag gestold is. Voor het omdraaien van de volkoren poffertjes kun je gebruik maken van een sateprikker.
  • Het is mogelijk dat je ze te lang hebt gebakken, daar drogen poffertjes van uit. Worden de poffertjes niet droog van binnen? Probeer het beslag wat te verdikken met wat meer mix. OF - gebruikt u wellicht een poffertjesplaat met een antiaanbaklaag? Gebruik dan wat minder olie of vet.
  • Let er goed op dat je pan niet te heet staat. Wanneer je pan te warm is kunnen de poffertjes te donker worden terwijl ze nog niet bijna droog zijn.

En zoals met veel recepten: oefening baart kunst. Nodig dus je neefjes, nichtjes, vrienden met kinderen of de buurtkinderen uit om je poffertjes-skills perfect te maken.

Serveren en bewaren

Als er een lading poffertjes klaar is, verdeel je deze over de borden, je doet een klein beetje boter op het bord en bestrooit de poffertjes royaal met poedersuiker. Serveer ze dan met poedersuiker en een klontje boter. Is er iemand die bestand is tegen de charme van poffertjes? Er gaat geen kermis, markt of Koningsdag voorbij waarop we ons en masse tegoed doen aan deze Nederlandse delicatesse.

Wij adviseren overigens de poffertjes direct uit de pan op een bord te leggen en te laten opeten. Dan zijn ze het lekkerste. Wil je toch eerst een hele batch poffertjes bakken dan kun je de pannenkoeken truc gebruiken om ze warm te houden: Zet een pan met water op het vuur en leg een bord bovenop de pan als een soort deksel. Leg de poffertjes op het bord en leg er daarna een bord ondersteboven op. Dan blijven ze lekker warm.

Tja, uiteindelijk maakt het veel uit of je gasten veel honger hebben en of het je lukt om de lekkerste poffertjes te bakken. Wij rekenen op ongeveer 15 poffertjes per persoon. Meestal maken we teveel, je kunt ze namelijk ook invriezen, dus beter te veel dan te weinig.

Omdat er gist in het beslag zit kun je het poffertjesbeslag maximaal twee uur bewaren. Ja, poffertjes kun je heel goed invriezen. Je kunt ze daarna in een grillpan weer opwarmen. Als je teveel poffertjes hebt gemaakt (beter te veel dan te weinig) dan kun je ze eenvoudig bewaren. In de koelkast kun je ze 2 dagen bewaren. Je kunt ze ook invriezen en dan kun je ze wel 2 maanden bewaren. Je kunt poffertjes eenvoudig opwarmen. In de magnetron is het een fluitje van een cent. Ze worden dan wel iets slap. Je kunt ze ook in de oven opwarmen of opbakken in een koekenpan of grillpan.

Variaties op poffertjes

Niet zo'n zoetekauw? Je kunt poffertjes ook verwerken in hartige gerechten. Hou het basisrecept voor poffertjes aan. Voeg géén extra lepel suiker toe en verkruimel er een klein beetje van een groentebouillontablet in. Bak de hartige poffertjes verder volgens het recept.

En hoewel toeristen weglopen met onze ’typical Dutch treat’, zijn er ook in andere landen versies van te vinden. Verdiep je bijvoorbeeld eens in de Deense variant die aebleskiver heet: een ronde, bollere variant die vaak wordt gevuld met appel. Ook totaal anders dan de poffers van de Oud-Hollandse kraam zijn Thaise khanom krok: krokante poffertjes met kokos. Welke het lekkerst zijn?

labels: #Bakken

Zie ook: