Hoe je het ook wendt of keert, de wortels van de themaparken zoals we die nu kennen liggen in Denemarken, in en rond Kopenhagen.

Bakken: Het Oudste Pretpark Ter Wereld

Onmiskenbaar is Bakken ‘s werelds oudste pretpark. Bakken staat te boek als het oudste amusementspark ter wereld; het stamt uit 1583. De geschiedenis van Bakken start al in 1583 als Kirsten Piil in de bossen aan de rand van Kopenhagen een bron ontdekt. Massaal komen de inwoners van de Deense hoofdstad naar de randgemeente Klampenborg om het water te drinken en in te slaan.

De waterbron ligt op een heuvel (‘bakke’ in het Deens) in het bosgebied Dyrehavs, waardoor het park de naam Dyrehavsbakken krijgt, door de lokale bevolking al snel afgekort tot Bakken. Een slimme ondernemer maakt voor het bronwater speciale kruiken, die ook nog eens de geneeskracht van het water zouden versterken. Op kannen die misvormd uit de oven komen mogen kinderen tegen een kleine vergoeding met stenen gooien.

Om de wildstand te beschermen tegen de grote stroom bezoekers sloot de koninklijke familie het bosgebied van 1670 tot 1756 af voor het publiek. Koning Frederick V opende Bakken opnieuw voor gasten en onmiddellijk stroomden ondernemers en entertainers toe om de inwoners van Kopenhagen te vermaken.

Vooral in de negentiende eeuw groeide de populariteit van Bakken, mede dankzij de verbeterde vervoersmogelijkheden. Tegenwoordig reizen bezoekers in een kwartiertje van Kopenhagen naar Bakken. Ze vinden er tientallen kermisattracties - waaronder de uit 1932 stammende houten achtbaan Rutschebanen - en eettentjes, allemaal gerund door zelfstandige ondernemers.

Bakken: Een Permanente Kermis

Bakken is een permanente kermis die drommen mensen trekt. Dat is al eeuwen zo: het park dateert uit 1583. Handige ondernemers en entertainers springen snel in op de bezoekersstroom en bieden vermaak en eten aan. Zo ontstaat het eerste amusementspark ter wereld.

Naar Bakken kwamen vooral de ambachtslieden, de werksters, de dienstmeisjes en de loonarbeiders. Ze genoten een dag lang van goochelaars en waarzegsters, draaimolens en schommelschuitjes, bier en braadworstjes. Of ze kwamen luisteren naar zangeres Amalie Hullström, beter bekend als Malle Knallerup.

Het attractieaanbod van Bakken kan zomaar veranderen. De attracties worden - net zoals de eetgelegenheden - uitgebaat door zelfstandige ondernemers, die vaak ook werkzaam zijn in de kermiswereld. De exploitanten zorgen door de onderlinge concurrentie ook voor een goede kwaliteit van hun nering en voor een originele uitstraling. Je kunt er bijvoorbeeld een drankje nuttigen pal voor een Londense dubbeldekker, vanaf een wc-pot schieten op een badkuip of ballen gooien op de slaapbank van een medewerker.

Eén van de oudste attracties in Bakken is de uit 1932 stammende houten achtbaan Rutschebanen; hij draait nog steeds zijn rondjes. Achtbaanliefhebbers moeten niet rekenen op echte thrill rides met loopings en kurkentrekkers, maar kunnen zich wel verheugen op banen als de bochtige Vilde Mus en de draaiende, deels donkere achtbaan Tornadoen.

Bakken heeft zo’n vijftig verkoopstands met eten en meer dan twintig restaurants, bijna allemaal met een eigen terras.

Praktische informatie over Bakken

  • Bakken, Dyrehavevej 62, 2930 Klampenborg, Denemarken, telefoon +45 (0) 39 63 35 44
  • Bakken ligt in Klampenborg, met de auto tien minuten ten noorden van Kopenhagen. Neem Motorring 3 (snelweg E47) richting Helsingør, afrit 16 (Lungby C)
  • Openbaar vervoer: neem vanaf het centraal station van Kopenhagen de trein of S-baan (lijn C) naar Klampenborg.
  • Bakken is open van 11 april tot en met 19 oktober 2025. Dagelijks open van 1 mei tot en met 24 augustus. Ook elke dag open van 11 tot en met 21 april en van 10 tot en met 19 oktober 2025. In de overige periodes in de weekenden en op sommige werkdagen open
  • Attracties en eetgelegenheden open vanaf 11.00, 12.00 of 14.00 uur.
  • De toegang tot Bakken is gratis. Een armband (Turbånd) voor toegang tot de attracties (maximaal tien per dag) kost 329 DKK (circa € 44,00). Mini Turbånd voor de kinderattracties: 229 DKK (circa € 30,50).

Tivoli: Een Themapark met Impact

Bakken mag dan het oudste attractiepark zijn, Tivoli heeft de grootste impact gehad op de hedendaagse pretparken. Al meteen na de opening in 1843 ontwikkelde Tivoli zich tot een echt themapark, met mooi aangelegde tuinen, entertainment en een achtbaanritje dat echter slechts zeven seconden duurde.

Tivoli had zelfs een jaarkaart zodat bezoekers het park zo vaak konden bezoeken als ze wilden. Het idee voor het park stamde van Georg Carstensen.

Tivoli ontwikkelde zich gestaag - in 1844 kreeg het park de beroemde Boys Guard, in 1874 het bekende Pantomime Theater en in 1914 de nog steeds rijdende houten achtbaan - en ook Kopenhagen groeide. Binnen enkele decennia was het park volledig omsloten door de stad: aan de ene kant ligt het raadhuis, aan de andere zijde opende in 1911 het centraal station.

Walt Disney en Tivoli

In de beginjaren vijftig van de vorige eeuw bracht Walt Disney driemaal een bezoek aan Tivoli. Hij was op zoek naar ideeën voor een nieuw themapark met zijn naam en hij vond inspiratie in Tivoli. Het idee van kwalitatief hoogstaand amusement voor jong én oud, attracties en entertainment in een schone, groene omgeving en volop mogelijkheden om wat te drinken en een hapje te eten in sfeervolle restaurants en bars ontkiemde in Tivoli.

Het stadspark heeft Smøgen, een heuvelachtig straatje vol winkeltjes, spelletjes en eettentjes. Walt Disney deed in Tivoli ook een van zijn bekendste uitspraken op: “Disneyland will never be completed. It will continue to grow as long as there is imagination left in the world.”

De constatering dat een themapark nooit af is, maar altijd zal blijven groeien en zich ontwikkelen kwam van de grondlegger van Tivoli, Georg Carstensen. “En daar handelen we ook naar”, vertelt Simon Verheij van Tivoli. Het verleden wordt gekoesterd, ook bij het nemen van hedendaagse beslissingen.

“Carstensen en zijn navolgers bepaalden dat er in Tivoli altijd rustige plekken zouden zijn waar gasten heerlijk kunnen ontspannen. Lichtjes zijn heel belangrijk in ons park; bij avond is Tivoli op z’n mooist. Vroeger kon men - vanwege de hoge kosten - de lampjes niet elke avond laten branden. Nu kan dat wel en we zullen dat ook altijd doen. Het draagt in hoge mate bij aan de magische atmosfeer in ons park.”

Verlichting in Tivoli

Beroemde Deense designers ontwierpen verlichting speciaal voor Tivoli. Ontwerper Poul Henningsen werd begin vorige eeuw wereldberoemd met zijn niet-verblindende lampen. In 2017 mocht een andere bekende Deense designer lampen ontwerpen voor Tivoli: Olafur Eliasson bedacht speciaal voor de tuinen van het park de lampenserie Light Swarm.

“De ontelbare lampjes in Tivoli, dat zit in ons DNA”, vertelt Verheij. “Net zoals muziek en cultuur in onze genen zit. We hebben een eigen pantomimegroep, een symfonieorkest, een jazzband, een eigen balletschool en natuurlijk de Youth Guard, die tegenwoordig bestaat uit honderd jongens én meisjes. Altid som aldrig for.”

Het is de slagzin van Tivoli: Altijd als nooit tevoren. Tivoli is er al ruim 170 jaar, maar is toch steeds anders. Eén ding is in al die jaren gebleven: Tivoli is er voor iedereen.

“Het park is er voor jong en oud. En het is voor iedereen betaalbaar. Ouders en grootouders nemen hun kinderen en kleinkinderen mee en delen met hen herinneringen. Toen we merkten dat we de jongvolwassenen van 20 tot 35 jaar te weinig bereikten, bedachten we in 1997 Friday Rock, vrijdagavondconcerten met bekende artiesten op ons open air-podium Plænen. De concerten zijn inbegrepen in onze jaarkaarten. Zo’n seizoenskaart geeft toegang tot het park en kost slechts veertig euro. Wie in de attracties wil, koopt losse tickets of een armband die de hele dag geldig is voor alle belevenissen.

Kopenhagen: Een Kindvriendelijke Stad

Als Denemarken het meest kindvriendelijke vakantieland is, dan moet je in Kopenhagen de meest kindvriendelijke stedentrip kunnen maken. Eerste voorwaarde voor een kindvriendelijke stad is dat het centrum beloopbaar moet zijn. En daar voldoet Kopenhagen zeker aan. De afstanden in het centrum zijn niet groot, er zijn genoeg wegen waar geen auto's rijden, en veel bezienswaardigheden die leuk zijn voor kinderen.

Er zijn mooie gebouwen om te bewonderen, torens om te beklimmen, musea met kinderafdelingen, en leuke winkels om te shoppen (vooral de Lego-winkel natuurlijk). En als klap op de vuurpijl is er gewoon een pretpark in de stad!

Activiteiten in Kopenhagen

De grachten hebben ook wel iets weg van Amsterdam. Geen wonder, want Nederlanders hebben geholpen om ze te graven. De meest bekende plek om een terrasje aan het water te pakken is Nyhavn. Met prachtige gekleurde huizen en mooie schepen voor de deur is dit zeker een plaatje. De Nyhavn is ook de plek waar de meeste rondvaarten starten. En zo'n rondvaart is zeker een aanrader. Die brengt je op een relaxte manier langs vele hoogtepunten in de stad. Zo ook langs de kleine zeemeermin, die inderdaad niet zo groot is.

Je kan Kopenhagen ook heel goed te voet verkennen, of per fiets als je veel op één dag wilt zien. Je komt dan langs vele mooie gebouwen. Zoals het paleis Amelienborg, vlakbij de Nyhavn. Hier vindt iedere dag om 12 uur de wisseling van de wacht plaats, altijd leuk om te zien. Nog leuker, en mooier, is het kasteel Rosenborg Slot even verderop. Als je bent uitgekeken aan de buitenkant, kan je je in het kasteel vergapen aan de kroonjuwelen. Voor kinderen is er in het park om het kasteel nog een speeltuin, dus wat wil je nog meer?

En dan is er ook nog Christiansborg Slot. Dit paleis wordt zowel door het Deense parlement als door het koningshuis gebruikt. Van dat uitzicht kan je ook genieten als je de beroemde Rundetårn beklimt. Inderdaad, een ronde toren met in plaats van treden een wentelpad omhoog. Dus ook goed met een kinderwagen te beklimmen!

In Denemarken wordt overal rekening gehouden met de kinderen. En dus zeker ook in de musea. Kopenhagen heeft een aantal hele leuke. Zo is er het Tycho Brahe Planetarium waar de kinderen de ruimte en planeten kunnen ontdekken. En in het Post & Tele museum leren de kinderen op een interactieve manier alles over de geschiedenis van post en telecommunicatie. Maar het allerleukste is wel het Experimentarium. Deze zat tijdelijk in het centrum, maar ligt nu weer in Hellerup, zo'n 6 kilometer uit het centrum vandaan.

Pretparken in en rond Kopenhagen

Als je in de stad verblijft, kan je simpelweg niet om Tivoli heen. Als je in de buurt van het Centraal station bent dan zie je de achtbanen er al bovenuit steken. Tivoli bestaat al sinds 1843, en de oudste achtbaan komt uit 1914. Die is trouwens nog steeds heel erg leuk. Uiteraard zijn er ook nieuwe attracties, die ook geweldig zijn. Maar Tivoli is meer dan het pretpark. Het is ook een prachtig groot park met mooie tuinen, en diverse speeltuinen.

Pretpark Bakken ligt dus niet in de binnenstad, maar een stukje erbuiten. Het ligt bovendien in Jaegersborg Dyrehave, een prachtig groot natuurgebied. Hier kun je heerlijk wandelen, op zoek naar de vele hertjes en ander wild. Ook een stukje buiten de stad, in Frederiksberg, ligt de dierentuin Copenhagen Zoo. Een grote dierentuin, met alle dieren die je daarbij verwacht. Maar ook met een kindergedeelte, waar kinderen in contact kunnen komen met kleinere dieren, erg leuk.

Tivoli vs. Bakken: Welke Kies Je?

Je gaat naar Kopenhagen en wil een pretpark bezoeken. Kies je dan voor Tivoli of Bakken? Deze keuze zal per persoon verschillen. Bakken is voordeliger en minder druk met kortere afstanden. Tivoli is duurder en drukker, maar biedt een unieke sfeer en een breed scala aan attracties.

Tabel: Vergelijking van Tivoli en Bakken

Kenmerk Tivoli Bakken
Locatie Centrum van Kopenhagen Net buiten Kopenhagen (Klampenborg)
Toegangsprijs Betaald Gratis
Drukte Druk Minder druk
Sfeer Thematisch, sfeervol Ontspannen, bosrijk

labels: #Bakken

Zie ook: