Producten met weinig zout: Een gids voor een natriumbeperkt dieet

Uw arts of diëtist heeft u geadviseerd om een ‘zoutbeperkt dieet’ te volgen. Dit wordt ook wel een ‘natriumbeperkt dieet’ genoemd. Deze folder geeft u informatie over zoutarme en zoutrijke voedingsmiddelen.

Waarom een natriumbeperkt dieet?

Zout speelt een grote rol in de vochtbalans van uw lichaam. Hoe meer zout u binnenkrijgt, hoe meer vocht uw lichaam vasthoudt. Zout bestaat uit natrium en chloride (NaCl). Uw lichaam heeft maar een klein beetje zout nodig.

Er zijn verschillende redenen waarom u minder zout zou moeten eten. Bijvoorbeeld bij problemen met de nieren, hoge bloeddruk, vocht vasthouden, hartproblemen of tijdens de zwangerschap.

Wanneer zout onvoldoende wordt uitgescheiden, houdt het lichaam meer vocht vast. Dit verhoogt de bloeddruk. Door minder zout in de voeding te gebruiken zal het lichaam minder vocht vasthouden en kan de bloeddruk dalen. Daarnaast verlaagt een zoutbeperking het risico op een beroerte, hartaanval en chronische nierschade.

Wat is natrium en hoeveel hebben we nodig?

Natrium is een mineraal dat onderdeel is van zout. De chemische naam voor zout is natriumchloride (NaCl). Natrium komt van nature in het menselijk lichaam voor en is onmisbaar.

Een van de functies van natrium is het regelen van de waterhuishouding van het lichaam. Het menselijk lichaam heeft slechts 1 tot 3 gram zout per dag nodig. In Nederland eten we gemiddeld ongeveer negen gram zout per dag. Dat is dus veel meer dan nodig.

Uw lichaam kan het natrium uit voeding niet goed verwerken. Dit kan leiden tot een hoge bloeddruk en het vasthouden van vocht. Hierdoor kan uw hart overbelast raken. Daarom is het nodig dat u minder natrium gaat gebruiken.

Waar zit zout in?

Alle voedingsmiddelen bevatten van nature kleine hoeveelheden natrium. Daarnaast zit natrium in het zout dat vrijwel iedereen gebruikt om voedsel op smaak te brengen. Ook voedselproducenten voegen zout (en daarmee dus ook natrium) toe aan producten, om de smaak te verbeteren of om voedingsmiddelen langer houdbaar te maken. In plaats van zout wordt soms bouillonpoeder gebruikt.

80% van het zout dat we eten komt uit producten waar zout van nature in zit of waar het aan is toegevoegd door fabrikanten. De andere 20% van het zout dat we eten, voegen we zelf toe bij het koken of aan tafel, om het eten smaak te geven.

Veel voedingsmiddelen bevatten toegevoegd zout, zoals brood, kaas, vlees(waren), groente in blik, soepen, sauzen en hartige snacks. Onbewerkte producten zijn vaak minder zout.

Hoe herken je producten met weinig zout?

Op het etiket van voorverpakte producten staat hoeveel natrium (Na) erin zit. Door etiketten te vergelijken, kunt u het product kiezen met een laag natriumgehalte.

Als op het etiket staat dat het product zoutloos is, dan zit er ook werkelijk geen zout in. Dit is in Nederland wettelijk vastgelegd. Claims zijn beweringen die wettelijk zijn vastgelegd.

Als op het etiket staat ‘laag natriumgehalte’ of ‘laag zoutgehalte’, dan bevat het product minder dan veertig milligram natrium per honderd gram of per honderd milliliter. Er kunnen dan echter nog wel andere ingrediënten in het product zitten die zout bevatten, zoals bijvoorbeeld bouillonpoeder. In dat geval is het product niet geschikt voor het natriumbeperkte dieet.

Verse, onbewerkte voedingsmiddelen bevatten maar weinig zout. Onbewerkte groente, fruit, aardappelen, rijst, pasta, vlees, kip, kalkoen en vis kunt u prima gebruiken in uw dieet.

Zoutarme producten hebben vaak benamingen zoals: natriumarm, bestemd voor natriumbeperkt dieet, ongezouten, zonder toegevoegd zout of zoutarm.

Tips om minder zout te eten

U kunt het beste de smaak van zout afwennen. Gebruik bij het koken van aardappelen en groente zo weinig mogelijk water en kook ze kort. Veel vlees-, kip- en visgerechten kunt u klaarmaken onder de grill of in de oven. Gratineer een aardappel- of groentegerecht eens met zoutarme kaas.

Hier zijn enkele praktische tips om de voeding smakelijker te maken:

• Kies vers: Verse ingrediënten bevatten minder zout en meer smaak dan bewerkte producten.
• Breng op smaak zonder zout: Gebruik kruiden, azijn, specerijen, citroen of knoflook.
• Proef eerst: Voeg geen zout toe tijdens het koken; vaak is het niet nodig.
• Let op verborgen zout: Kies producten met minder zout en maak soepen en sauzen zelf.
• Wennen kost tijd: Begin met kleine stapjes (of begin met paar kruiden); kleine veranderingen zijn makkelijker vol te houden.

Alternatieven voor zout

Als u af en toe toch zout wilt gebruiken, neem dan zoutsoorten die minder natrium bevatten, zoals halvazout en dieetzout (bijvoorbeeld JoZoVitaal en Losalt). Het natrium in deze zouten is gedeeltelijk of helemaal vervangen door kalium. Deze zouten bevatten vijftig tot negentig procent minder natrium. Toch kunt u ook deze zouten het beste zo min mogelijk gebruiken.

Vlees, vis, kip of plantaardige alternatieven kunt u op smaak brengen door deze te kruiden, te marineren of verse of gedroogde kruiden of specerijen toe te voegen. Kruiden en specerijen geven kleur, geur en smaak aan het eten. Dat wordt extra belangrijk als er geen zout gebruikt wordt.

Gebruik geen producten zoals maggi, ketjap, sojasaus of bouillonblokjes. Bak in dieetmargarine, vloeibaar bak -en braadvet of olie.

Alternatieve zoutsoorten

Himalayazout, zeezout, Keltisch zout, het is allemaal gewoon zout. In alle soorten zit ongeveer evenveel natrium, een belangrijk bestanddeel van zout. Ook zit in deze alternatieve soorten zout geen jodium. Wie minder zout wil eten, gebruikt hiervan dus ook zo min mogelijk.

Wat te vermijden?

Vermijd zoveel mogelijk sterk gezouten vleeswaren, zoals rookvlees, rauwe ham, cervelaatworst, bacon en andere gezouten speksoorten, theeworst, salami en cornedbeef.

Eet geen sterk gezouten kaas. Voorbeelden hiervan zijn rookkaas, Roquefort en oude en belegen kaas.

Eet geen Cup-a-Soup of kant-en-klare soepen uit pak, blik of pot. Hier zit erg veel zout in. Gebruik geen juspoeders of -mixen, die bevatten veel zout. Vermijd het gebruik van onderstaande producten, tenzij anders met de diëtist is afgesproken:

• Bouillon, bouillonkorrels, -tabletten en -poeder
• Kant-en-klare soepen, sauzen en kruidenmixen
• Gezouten (gekruid, gemarineerd of gepaneerd) vlees, vis, wild en gevogelte
• Alle soorten kant en klaar gemarineerd en gepaneerd vlees en kant en klare vleessnacks zoals frikadel, kipnugget, kroket, saté.
• Gekochte gebakken vis, gestoomde of gerookte vis zoals ansjovis, bokking, paling, sardines, stokvis, garnalen, kreeft, krab, vis uit blik of glas, zoute / zure haring , vissticks en gepaneerde diepvriesvis.
• Zelfbereide sausen van aanbevolen ingrediënten (bijv. Juspoeder en (groente)sauspoeder uit pak.
• Aardappelen en aardappelgerechten met zout bereid, kant-en-klaar gekochte frites, aardappelkroketten, aardappelpureepoeder of vlokken.
• Kant en klare nasi goreng, bami goreng e.d.
• Kappertjes, mosterd, piccalilly, slamix, zout, selderijzout, zeezout, knoflookzout, uienzout, vetsin, ketjap, sambal, tabasco, aromat, tomatenketchup, tomatenpuree.

Geschikte keuzes

Vleeswaren die minder zout bevatten, zijn fricandeau, gekookte lever, kalkoenfilet, kipfilet, rollade, rosbief en tong. Kaas met minder zout (bijvoorbeeld 25% minder zout) is een goede optie.

Voorbeelden van kazen met minder zout: Maaslander kaas, Milner, Maasdammer, milde Weilander, IJsselkaas, Emmentaler, Gruyère, Mozzarella, Mon Chou, Hüttenkäse of ‘eigen merk’ kaas van de supermarkt.

Geschikt en vrij te gebruiken zijn: Kruidenmengsels zonder zout en kaliumzout (bijvoorbeeld de zoutarme kruidenmixen van Verstegen).

Jam, appelstroop, suiker, honing, hummus zonder zout, (zelfgemaakte) groentespread, pindakaas 100% en hagelslag bevatten weinig of geen zout. Alle soorten magere, halfvolle, volle kwark, pap, pudding, vla, yoghurt, appelmoes zijn toegestaan.

Hieronder een lijst van toegestane en af te raden producten:

Hulpmiddelen en extra informatie

• Voedingscentrum: www.voedingscentrum.nl - Daar vindt u uitgebreide en betrouwbare informatie over voeding. Zij bieden informatie in de vorm van ‘vraag en antwoord’, brochures, recepten en diëten.
• De Nierstichting: www.nierstichting.nl - Hier kan je ‘de kruidenwijzer’ bestellen.

labels: #Ei

Zie ook:

• Friese bakkerijproducten in Wijnjewoude: Ambachtelijk en heerlijk!
• Airfryer Producten in de Frituur: Kan Dat & Wat Zijn de Gevolgen?
• Bakkerij Vreugdenhil Producten: Ambachtelijk & Vers Gebakken
• Ontdek de Ultieme Umami: Verrukkelijke Recepten met Miso Pasta die je Moet Proberen!
• Recepten voor Warme Dagen: Licht, Fris & Snel Klaar!