Rode gist rijst is een populair supplement voor veel mensen. Het wordt in Nederland verkocht als voedingssupplement.

Wat is Rode Gist Rijst?

Rode gist rijst (xuezhikang of rode koji) is rijst die is gefermenteerd door de gist Monascus purpureus. Rode Gist Rijst & Q10 bevat twee gefermenteerde ingrediënten: namelijk rode gist rijst en zwarte knoflook. Fermentatie is een proces waarbij micro-organismen stoffen in voedsel omzetten, wat kan resulteren in betere houdbaarheid en unieke eigenschappen.

Hierbij worden belangrijke bioactieve stoffen gevormd zoals monacolines (waarvan het merendeel monacoline K), sterolen, saponinen en isoflavonen en krijgt de rijst haar dieprode kleur. Rode gist rijst ontstaat wanneer witte rijst fermenteert met de schimmel Monascus purpureus. Dit resulteert in een rode of paarse rijst die een specifieke stof genaamd monacoline K bevat.

Van oudsher wordt rode gist rijst in Aziatische landen gegeten en gebruikt als natuurlijke kleurstof en geneesmiddel. Zwarte knoflook is gewone knoflook die onder hoge temperatuur en vochtigheid is gefermenteerd. Dit geeft de knoflook een zwarte kleur, zachte textuur en zoete smaak. Zwarte knoflook staat bekend om zijn anti-oxidatieve eigenschappen en wordt vaak gezien als een 'superfood'. Het bevat de bioactieve stof S-Allyl cysteïne.

In Nederland wordt rode gist rijst hoofdzakelijk als voedingssupplement gebruikt voor het verlagen van de totaal- en LDL-cholesterolspiegel. Het is het bekendste natuurlijke alternatief voor mensen die geen statines willen of kunnen gebruiken.

Samenstelling en Werking

Tijdens dit proces wordt de stof Monacoline K gevormd. Andere naam voor Monacoline K is lovastatine. Deze statine is verkrijgbaar als geneesmiddel in een groot aantal landen, maar niet in Nederland. Statines werken cholesterolverlagend.

Rode gist rijst is niet hetzelfde als een statine, alhoewel het monacolines bevat met hetzelfde werkingsmechanisme als statines. Statines bevatten één stof in een hoge dosering, terwijl rode gist rijst een combinatie van werkzame stoffen in (veilige) lagere doseringen bevat. Hierdoor verlaagt rode gist rijst met 5-10 mg monacoline K per dag de LDL-spiegel even goed als 20- 40 mg lovastatine per dag.

Het synthetische lovastatine wordt aangeboden in de lactonvorm, die in de lever nog moet worden omgezet in de actieve, zure vorm, terwijl het natuurlijke monacoline K al voor een belangrijk deel (40-60%) bestaat uit de (actieve) zure vorm. Verlaging van bloedlipiden die hart- en vaatziekten bevorderen (LDL-cholesterol, triglyceriden, lipoproteïne A) en verhoging van het gunstige HDL-cholesterol is het resultaat van de gezamenlijke (synergetische) effecten van monacolines en andere bioactieve stoffen in rode gist rijst.

Monacolines remmen (net als statines) HMG-CoA reductase (3-hydroxy-3-methylglutaryl co-enzym A-reductase), het snelheidsbeperkende enzym bij de cholesterolbiosynthese in de lever. Monacolines verlagen vooral de LDL- en totaalcholesterolspiegel. Andere inhoudsstoffen in rode gist rijst zoals fytosterolen, isoflavonen en pigmenten (waaronder monascine en ankaflavine) en enkelvoudig onverzadigde vetzuren dragen ook significant bij aan verbetering van de bloedlipidenspiegels.

Wetenschappelijk Bewijs

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat rode gist rijst de cholesterolspiegel net zo goed verlaagt als statines, maar veel beter wordt verdragen. Een dosis rode gist rijst met 5-6 mg monacoline K zorgt voor een even grote cholesteroldaling als 20 mg lovastatine, mede door het enzym HMG-CoA reductase (3-hydroxy-3-methylglutaryl co-enzym A reductase), en daarmee de cholesterolsynthese, te remmen.

Minder bekend is dat rode gist rijst tevens zorgt voor verlaging van de spiegels van triglyceriden, lipoproteïne(a) en CRP (C-reactive protein), drie andere risicofactoren voor hart- en vaatziekten, en daarnaast zorgt voor verhoging van het gunstige HDL-cholesterol en adiponectine. Ook is vastgesteld dat rode gist rijst antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen bezit, de endotheelfunctie verbetert, atherosclerose remt en beschermt tegen leververvetting.

Net zoals statines zorgt rode gist rijst voor significante verlaging van de kans op een bypassoperatie, hartinfarct of sterfte door kransvatziekte bij mensen met kransvatziekte en dislipidemie. Dit is de conclusie van een review van meer dan twintig klinische studies met rode gist rijst.

Klinische studies laten zien dat rode gist rijst de LDL-cholesterolspiegel met 10- 36% kan verlagen en de triglyceridenspiegel met 13-44%. De totaalcholesterolspiegel daalde met gemiddeld 0,91 mmol/l (35 mg/dl), de LDL-cholesterolspiegel met 0,73 mmol/L (28 mg/ dl), terwijl de HDL-cholesterolspiegel met 0,15 mmol/L (5,8 mg/dl) toenam. Tevens daalde de triglyceridenspiegel met gemiddeld 0,41 mmol/l (36,5 mg/dl).

Nieuwe Wetgeving

Op 22 juni 2022 trad een nieuwe EU-richtlijn in werking die de hoeveelheid monacoline K in rode gist rijst supplementen beperkt. Er mogen nu geen rode gist rijst producten meer verkocht worden met meer dan 3 mg monacoline K. Dit maakt het voor bedrijven lastig om informatie te verstrekken, aangezien de enige goedgekeurde gezondheidsclaim specifiek geldt voor een dosis van 10 mg monacoline K.

De Europese Commissie heeft deze richtlijn uit voorzorg aangepast, gebaseerd op individuele meldingen van bijwerkingen zoals spierpijn en maag-darmklachten, die lijken op de bijwerkingen van statines, cholesterolverlagende medicijnen. Deze nieuwe wetgeving staat in contrast met de resultaten uit 53 gerandomiseerde klinische studies, waarin supplementen met rode gist rijst, zelfs in doseringen hoger dan 3 mg monacoline K, als veilig en goed verdraagbaar werden beschouwd.

Bijwerkingen en Risico's

Het slikken van rode gist rijst kan ernstige bijwerkingen geven. Bijwerkingencentrum Lareb ziet een toename van meldingen van bijwerkingen na gebruik van rode gist rijst supplementen. Sinds het vorige overzicht uit juli 2017 is het aantal meldingen gestegen van 16 naar 74. Er zijn ook ernstige bijwerkingen gemeld.

Klachten die je kunt krijgen van rode gist rijst lijken op de bekende bijwerkingen van statines. Gemeld zijn spierpijn, maag- en darmklachten. Maar ook ontregeling van stollingstijd, verminderd geheugen, spierafbraak, alvleesklierontsteking en ernstige leverproblemen met geelzucht zijn gemeld.

De klachten komen overeen met de bekenden bijwerkingen van statines. Gemeld zijn spierpijn, maag- en darmklachten. Maar ook ontregeling van stollingstijd, verminderd geheugen, spierafbraak, alvleesklierontsteking en ernstige lever problemen met geelzucht zijn gemeld.

Rode gist rijst wordt over het algemeen goed verdragen, maar kan bij sommige gebruikers bijwerkingen veroorzaken. Veelvoorkomende rode gist rijst bijwerkingen zijn maagklachten, hoofdpijn en spierpijn, vergelijkbaar met de bijwerkingen van statines. Ernstige bijwerkingen kunnen spierschade (myopathie) en in zeldzame gevallen leverproblemen zijn.

Speciale Waarschuwingen

  • Gebruik rode gist rijst niet tijdens zwangerschap of wanneer je borstvoeding geeft.
  • We zijn genoodzaakt om een waarschuwing op de verpakking te zetten dat het niet geschikt is boven de 70 jaar. Verder mag het niet worden gebruikt door kinderen onder de 18 jaar en zwangeren. Ook als je al cholesterolverlagende medicijnen gebruikt, is dit product niet aan te raden.
  • Mensen die gevoelig zijn voor statines of al bijwerkingen hebben ervaren van statine-medicatie, moeten voorzichtig zijn met het gebruik van rode gist rijst.
  • Er is bezorgdheid over het gebruik van rode gist rijst door ouderen, vooral degenen boven de 70 jaar. Oudere mensen zijn vaak gevoeliger voor bijwerkingen omdat hun lever- en nierfunctie verminderd is waardoor medicijnen langzamer worden afgebroken en uitgescheiden.
  • Personen met een schildklieraandoening of een verhoogd risico daarop moeten voorzichtig zijn met rode gist rijst en overwegen om eerst medisch advies in te winnen.
  • Naast de schildklier moeten mensen met immuunsuppressie, perifere neuropathie of mensen die antistollingsmedicatie gebruiken heel voorzichtig zijn met rode gist rijst.

Interacties met Medicijnen

Rode gist rijst verlaagt de synthese van co-enzym Q10 en vitamine D. Rode gist rijst kan daarom een wisselwerking hebben met medicijnen die invloed hebben op het CYP3A4-enzym, zoals onder andere ciclosporine, fusidinezuur, macrolide antibiotica, antimycotische azoolderivaten en HIV-proteaseremmers. Rode gist rijst kan de werking van bepaalde anticoagulantia (coumarinederivaten zoals acenocoumarol) mogelijk licht versterken.

Rode gist rijst kan interacties hebben met medicijnen en supplementen, vooral die de lever beïnvloeden. Dit zijn onder andere cholesterolverlagende medicijnen, bloedverdunners en sommige antibiotica. Door mogelijke rode gist rijst-interacties kunnen bijwerkingen toenemen, waardoor het belangrijk is om een arts te raadplegen voordat je rode gist rijst gebruikt in combinatie met andere middelen.

Dosering en Gebruik

Om het gewenst effect te bereiken wordt een dagelijkse inname van 10 mg Monacoline K aanbevolen. Uit analyse die Lareb heeft laten uitvoeren blijkt dat de hoeveelheid Monacoline K in verschillende preparaten sterk varieert. Bovendien kunnen deze producten ook de giftige stof citrinine bevatten. Citrinine ontstaat tijdens gisting van rijst.

Voor rode gist rijst wordt doorgaans een veilige dagelijkse dosering van 1200 mg tot 2400 mg aangeraden, afhankelijk van de hoeveelheid monacoline K. De aanbevolen dagelijkse dosering monacoline K mag niet meer dan 3 mg zijn. Hogere doses kunnen het risico op bijwerkingen aanzienlijk verhogen, waaronder spierpijn, leverproblemen en maagklachten.

Belangrijk Advies

De meeste mensen hebben voedingssupplementen of kruidenpreparaten niet nodig. Slik je medicijnen en wil je rode gist rijst of een ander voedingssupplement of kruidenpreparaat gebruiken? Overleg dit dan altijd met je arts of apotheker. Statines in combinatie met andere medicijnen kunnen namelijk ongewenste bijwerkingen geven.

Bij het gebruik van rode rijst gist is het belangrijk om rekening te houden met mogelijke bijwerkingen en interacties, vooral bij specifieke gezondheidsproblemen of medicatiegebruik. Raadpleeg altijd je arts voordat je nieuwe supplementen aan je routine toevoegt. Dit is vooral belangrijk voor ouderen en mensen met aandoeningen aan de lever, nieren of schildklier, omdat zij mogelijk extra risico lopen. Een arts kan je adviseren over de juiste dosering en veilig gebruik, zodat je met vertrouwen en kennis van de juiste informatie kunt profiteren van de voordelen van rode gist rijst zonder onnodige risico’s.

labels:

Zie ook: