De kiwiteelt is een relatief recente ontwikkeling in de commerciële fruitteelt, die pas in de tweede helft van de vorige eeuw tot volle bloei is gekomen. Jarenlang werd deze teelt gedomineerd door de groene 'Hayward'-kiwi, een ras dat in Nieuw-Zeeland werd geselecteerd.

De Opkomst van Nieuwe Kiwi Soorten

Rond de eeuwwisseling kwam er een tweede soort kiwi op de markt, namelijk de gele kiwi 'Zespri Gold'. Sinds enkele jaren is er in Europa, en nu ook in Nederland, een nieuwe soort kiwi in de winkels te vinden: de rode kiwi.

De Groene 'Hayward' Kiwi: Een Wereldwijde Favoriet

Het kiwiras Actinidia deliciosa 'Hayward' werd in de jaren 1930 in Nieuw-Zeeland geselecteerd en vanaf 1950 gecommercialiseerd. Meer dan 20 landen hebben dit ras aangeplant, en het blijft het belangrijkste ras in de wereldwijde kiwiproductie. De teelt van één enkel ras brengt risico's met zich mee, met name wat betreft de gevoeligheid voor nieuwe ziekten en plagen.

China's Bijdrage aan de Kiwi Diversiteit

Ook in China, waar alle Actinidia soorten oorspronkelijk vandaan komen, is men sinds de jaren 1970 bezig met het kruisen en selecteren van nieuwe soorten en rassen. Duizenden nieuwe rassen zijn op verschillende proefvelden aangeplant om verder te evolueren.

De 'Hongyang' of 'Red Sun' Kiwi: Een Resultaat van Jarenlange Selectie

Een van deze nieuwe rassen is de 'Hongyang' of 'Red Sun' kiwi, die tot stand kwam na 25 jaar selectie- en evaluatiewerk. Deze 'Red Sun' kiwi, met de botanische naam Actinidia chinensis var. rufopulpa, is een bijzondere verschijning.

Het Selectieproces van de 'Hongyang' Kiwi

Om tot dit nieuwe ras te komen, werd in 1982 in de Chinese provincie 'Henan' een kilogram zaad verzameld van in het wild groeiende vruchten van de Actinidia chinensis var. rufopulpa. Van de meer dan 3000 planten die uit deze zaden voortkwamen, droegen 921 vrouwelijke planten na zeven jaar de eerste vruchten. Drie zaailingen bleken vruchten te dragen die gedeeltelijk rood vruchtvlees produceerden. Uit deze drie planten werd het interessantste exemplaar geselecteerd, namelijk dat met het grootste vruchtgewicht. Deze plant kreeg de naam 'Hongyang nr1'.

Kenmerken van de 'Hongyang' Kiwi

  • Zowel de bladeren als de vruchten van deze kiwi zijn zeer fijn behaard.
  • De schil is groen en het vruchtvlees is geelgroen, maar rond de centrale as van de vrucht bevindt zich een rode band van rood vruchtvlees.
  • De planten zijn zeer vruchtbaar en brengen enkele jaren na het aanplanten al een behoorlijke opbrengst voort.
  • De vruchten hebben een gemiddeld gewicht van 50 tot 60 gram, wat minder is dan de groene kiwi die gemakkelijk meer dan 100 gram weegt.
  • De vruchten zijn wel zoeter dan de groene kiwi en bevatten minder zuren.
  • De smaak doet denken aan tropische vruchten zoals papaja's.
  • Met een vitamine C-gehalte van 136 mg/100g is de 'Hongyang' kiwi een gezonde keuze.

Teelt en Beschikbaarheid

Vruchten van het 'Red Kiwifruit' 'Hongyang' kiwifruit wordt op dezelfde manier geteeld als de groene 'Hayward' kiwi. In China zijn er ondertussen al meer dan 3000 hectare aangeplant. Met deze 'Hongyang' kiwi zijn de Chinezen er voor het eerst in geslaagd om op grote schaal in hun land geteelde kiwi's op de Europese markt te brengen.

Voor amateurs zal het de eerste tientallen jaren onmogelijk zijn om aan planten van deze nieuwe kiwi te geraken. Op alle nieuwe kiwirassen zitten patenten (Plant Variety Rights) zodat ze niet vrij mogen vermenigvuldigd en geteeld worden. Wil je toch eens experimenteren met deze rode kiwi dan kan je enkele zaadjes uit een aangekochte kiwi halen, deze in het voorjaar uitzaaien en na een 7 tal jaar wachten komen de eerste bloemen en vruchten op de planten. En dan maar hopen dat er ook een bijzondere kiwi bij deze zaailingen zit.

De Rode Kiwi in Nederland

De kiwi red is een groenbruine vrucht met lichtgroen vruchtvlees met een rode kern. Bewaar kiwi red in de koelkast, onrijpe blijven daar 1 tot 2 weken goed. De kiwi zit vol vitamine C. Eén kiwi van 75 gram bevat maar liefst 79% van de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid van vitamine C. Vitamine C heeft een functie als antioxidant en helpt daardoor je lichaamscellen beschermen tegen schade. Verder is de vitamine belangrijk voor een goed functionerend zenuwstelsel en het in stand houden van je immuunsysteem. Kiwi’s bevatten ook vitamine K, folaat (vitamine B11) en kalium.

De herkomst van de kiwi ligt in China. Kiwi wordt daar al honderden jaren gegeten. Vanaf het begin van de twintigste eeuw werd de kiwi ook in Nieuw-Zeeland geteeld. Vanwege de herkomst kreeg de kiwi daar de naam Chinese kruisbes. De vrucht deed het erg goed op de Nieuw-Zeelandse bodem en werd steeds meer een exportproduct. De naam Chinese kruisbes was voor een product dat vanuit Nieuw-Zeeland werd geëxporteerd commercieel niet zo handig, dus er kwam een simpele oplossing.

De kiwi is ook in Nederland te kweken, maar zeker jonge planten moeten goed tegen strenge vorst beschermd worden. Kiwi is een sterk groeiende klimplant die in het voorjaar in de grond geplant kan worden. Bij het kweken van kiwi is het belangrijk om de kiwi goed te geleiden tijdens de groei, het is aan te raden draden op de muur te spannen waarlangs je de kiwi kan leiden. In verband met de sterke groei moeten meerdere exemplaren zeker zes meter uit elkaar worden gezet om de ontwikkeling van de kiwi plant niet te belemmeren.

Verzorging van de Kiwiplant

Net als veel andere vruchten dient de kiwi bevrucht te alvorens de vruchten zich gaan ontwikkelen. De kiwi dient op een warme zonnige plek in de tuin geplaatst te worden, als alternatief is het mogelijk om de kiwi in een kas te kweken. Aangezien de kiwi gevoelig is voor strenge vorst is het aan te raden de kiwi in de winter goed af te dekken, of vanaf het begin in de kas te kweken. De kiwi groeit zeer snel, om de plant ‘in toom te houden’ moet je de kiwi jaarlijks snoeien door de toppen van de horizontale en verticale scheuten te verwijderen. Dit bevorderd de groei van jonge scheuten waaraan zich nieuwe vruchten zullen ontwikkelen. Het kan drie tot vijf jaar na de aanplant duren voor de eerste vruchten zich vormen.

Kiwi's zijn een klimmende fruitsoort die groeit in gematigde tot subtropische klimaten. Ze vereisen goed doorlatende grond met een pH tussen 5,5 en 6,5. Kiwi's zijn tweehuizig, wat betekent dat er mannelijke en vrouwelijke planten zijn. Om vruchtzetting te garanderen, moet er minstens één mannelijke plant in de buurt van vrouwelijke planten worden geplant. Kiwi's hebben een lange vegetatieve periode van ongeveer 180 tot 220 dagen, afhankelijk van de variëteit. Het kweken van kiwi's vereist regelmatige bemesting, bewatering en snoei om de planten gezond te houden en de opbrengst te maximaliseren. Kiwi's zijn gevoelig voor bepaalde ziekten en plagen, zoals de kiwi-vruchtrot en de wortelknobbelaaltjes.

  • Water geven: Kiwi's hebben regelmatig water nodig, vooral tijdens droge periodes.
  • Bemesting: Geef de kiwi-planten regelmatig meststoffen om de groei te bevorderen en de opbrengst te maximaliseren.
  • Snoeien: Snoei de kiwi-planten regelmatig om de groei te bevorderen en de opbrengst te maximaliseren.
  • Ondersteuning: Kiwi's zijn klimmende planten en hebben ondersteuning nodig om te groeien.
  • Bescherming tegen ziekten en plagen: Kiwi's zijn gevoelig voor bepaalde ziekten en plagen, zoals de kiwi-vruchtrot en de wortelknobbelaaltjes.
  • Winterbescherming: Kiwi's zijn niet winterhard en hebben bescherming nodig tegen koude temperaturen en vorst.
  • Oogsten: Kiwi's moeten worden geoogst wanneer ze volledig rijp zijn om de beste smaak te garanderen.

De Verschillende Soorten Kiwi's

Er zijn veel verschillende soorten kiwi's, maar de meest voorkomende zijn de groene kiwi en de gele kiwi. De groene kiwi, ook bekend als de Hayward-kiwi, is de meest traditionele en populaire soort kiwi. De gele kiwi, ook bekend als de Zespri Gold-kiwi, heeft een zachtere textuur en zoetere smaak dan de groene kiwi. Andere soorten kiwi's zijn bijvoorbeeld de babykiwi, ook wel bekend als de kiwibes, en de Arctic kiwi, die kleiner is en een zoetere smaak heeft dan de traditionele kiwi.

Kiwi's in de Keuken

Kiwi’s zijn heerlijk uit de hand, maar ook verrassend lekker in gerechten. Wat dacht je van een kiwi-cheesecake zonder oven? Of een tropische kiwi-mojito voor een zwoele zomeravond? Ook in een simpel dessert met hangop komt de kiwi perfect tot z’n recht. Het schillen van een kiwi hoeft echt geen gedoe te zijn. Snijd de boven- en onderkant eraf, steek een lepel tussen de schil en het vruchtvlees en draai die rond. Zo ‘lepeltje-lepeltje’ haal je de schil er in één keer af.

Bewaren van Kiwi's

Bewaren? Onrijpe kiwi’s laat je best gewoon op de fruitschaal liggen. Zijn ze rijp, dan kunnen ze beter in de koelkast. De kiwi heeft ook nog een kleinere variant, dit is de kiwibes. Hij heeft de grootte van een druif en is lichtzuur. De bes is heerlijk om uit de hand te eten, maar doet het vooral goed als decoratie in salades en op gebak.

Zespri RubyRed Kiwi

Zespri is begonnen met een pre-commerciële proef met rode kiwi's in een beperkt aantal winkels in België. Zespri's nieuwste kiwivariëteit, RubyRed, is dit jaar aan zijn derde jaar van afzetseizoen toe. Het fruit wordt geteeld in Nieuw-Zeeland. Omdat RubyRed een kortere houdbaarheid heeft dan Zespri SunGold en Zespri Green, heeft Zespri tot nu toe voorrang gegeven aan de Aziatische markten vanwege de kortere transittijden vanuit Nieuw-Zeeland.

Steven Martina, Zespri's President Europa: "We weten dat er een sterke vraag is naar rode kiwi's in onze andere markten, ook in Europa, en we hebben hier teeltproeven gedaan met een beperkte oogst van rode kiwi's in Italië. We gaan nu de tweede fase van onze proef in en dit najaar zullen we pre-commerciële tests uitvoeren in België met de rode kiwi's die in Italië zijn geteeld om consumenteninzichten vast te leggen ter ondersteuning van de mogelijke introductie van Zespri Red in Europa. Gezien de beperkte hoeveelheid fruit hebben we gekozen voor een kleinschalige proef in een beperkt aantal winkels in België, waardoor onze teams de proef ook van dichtbij kunnen volgen."

De rode kiwi's zullen alleen beschikbaar zijn in een voorverpakking gedurende de maand oktober in een beperkt aantal winkels in België.

labels:

Zie ook: