Het idee van rijst verbouwen in Nederland, ook wel bekend als polderrijst, klinkt misschien verrassend, maar het is een serieuze mogelijkheid die potentieel een oplossing kan bieden voor verschillende problemen in de Nederlandse landbouw. Onderzoekers van Wageningen University & Research (WUR) en de Universiteit Leiden onderzoeken deze mogelijkheid en hebben recentelijk een mini-rijstveld aangeplant om te experimenteren met rijstteelt op Nederlandse veengrond.

Waarom Rijst Verbouwen in Nederland?

Rijst zou een interessant gewas kunnen zijn voor Nederland, omdat het goed groeit op onder water gelopen land. Dit biedt verschillende voordelen:

  • Beperking van veenmineralisatie en bodemdaling: Door het waterpeil hoger te zetten, wordt de afbraak van veen voorkomen, waardoor de bodem niet langer daalt en er geen CO2 meer vrijkomt.
  • Beperking van zeewaterindringing en verzilting: Hogere grondwaterstanden kunnen problemen met zeewaterindringing en verzilting tegengaan.
  • Buffergebieden voor zoet water: Rijstvelden kunnen fungeren als buffergebieden voor de opslag van zoet water.
  • Verbetering van de circulariteit van het voedselsysteem: Door rijst lokaal te verbouwen, kan de import van rijst uit Zuid-Europa of Azië verminderd worden.
  • Habitat voor moerassoorten: Rijstvelden kunnen een waardevolle habitat vormen voor moerassoorten zoals amfibieën en libellen.

Het Experiment in het Polderlab

In mei startte een proef waarbij onderzoekers van Wageningen University & Research (WUR) en Universiteit Leiden zo’n 3.000 rijstplanten plantten in het Polderlab bij Leiden. Voor dit experiment namen de onderzoekers een rijstsoort die onlangs met succes was geïntroduceerd in Noord-Zwitserland en die in theorie geschikt zou moeten zijn voor het Nederlandse klimaat.

Een koudegolf tijdens de bloei veroorzaakte echter steriliteit van de rijstbloemen, waardoor slechts ongeveer 1 procent van de rijstkorrels zich ontwikkelde. Julian Helfenstein, onderzoeker bij de Bodemgeografie en Landschap groep: “Hoewel er dit eerste jaar nauwelijks rijstoogst is, was het pilotexperiment toch een succes. We hebben veel geleerd over wat we kunnen verbeteren en we hebben al veel ideeën om volgend jaar te testen.”

Tom Schut, onderzoeker bij de Plantaardige Productiesystemen groep, voegt hieraan toe: “Dit jaar was weer een voorbeeld van het snel veranderende klimaat in Europa, ondanks de korte iets koudere periode in augustus hier in Nederland. Het is duidelijk dat we emissies moeten beperken, maar ons ook moeten aanpassen aan klimaatverandering in de landbouw met nieuwe gewassen.”

Ondanks de tegenvallende resultaten van de eerste oogst, worden er nieuwe experimenten uitgevoerd met meer koude-tolerante rijstvariëteiten. Zo plantten wetenschappers in het voorjaar van 2023 in een veengebied nabij Leiden 3000 kleine rijstplantjes. Momenteel worden door wetenschappers namelijk opnieuw rijstplanten in de Hollandse polder geplant. “Dit jaar planten we 32 rijst-variëteiten,” vertelt onderzoeker Maarten Schrama. “Onder andere uit Japan, Rusland, Oezbekistan, Italië en Zweden.

De Rol van Vissen in de Rijstteelt

Een ander deel van het toekomstige experiment betreft vissen. Aart van der Linden, onderzoeker bij de Dierlijke Productiesystemen groep, legt uit: “Rijst werd tijdens het experiment onder water gekweekt. We zien daarom mogelijkheden om rijst en vis tegelijkertijd te telen in de rijstvelden.”

De onderzoekers gaan er binnenkort ook vissen uitzetten, bijvoorbeeld de Afrikaanse meerval. De poep van deze vis vormt een natuurlijke bemesting voor de rijstplantjes en de vis beschermt de rijstplantjes door onkruid en beestjes te eten. Als de rijst geoogst is, zet ook de vis koers richting het bord.

Uitdagingen en Open Vragen

Hoewel rijstteelt in Nederland veel potentieel biedt, zijn er ook uitdagingen en open vragen:

  • Klimaat: Hoewel rijst al in Europa wordt verbouwd, is het Nederlandse klimaat met meer instraling van de zon een uitdaging. Er moet gezocht worden naar de beste plekken om rijst te verbouwen en naar een antwoord op de vraag hoe je rijst kunt oogsten terwijl de velden onder water blijven staan.
  • Duurzaamheid: Er moet onderzocht worden of het verbouwen van rijst écht een duurzaam alternatief kan zijn voor koeien op veengrond. Hoewel er minder CO2 vrijkomt uit veengrond, komt er bij de natte rijstteelt wel methaan vrij.
  • Economische haalbaarheid: Er moet nagegaan worden of het verbouwen van rijst economisch gezien aantrekkelijk is. Is het rendabel om één hectare grasland in te ruilen voor rijst?

De Toekomst van Polderrijst

Ondanks de uitdagingen zijn de onderzoekers vastbesloten om uit te zoeken of en hoe ze het potentieel van polderrijst kunnen verzilveren. Julian Helfenstein (WUR): ‘Afgelopen jaar begonnen we te testen met rijst. Je moet het meer zien als een hobbyproject met één soort rijst afkomstig uit Noord-Italië. De plant groeide wel, maar de oogst was minimaal. Dit jaar gaan we aan de slag met 32 verschillende soorten rijst. Deze soorten zijn geselecteerd uit 19000 rijstsoort door GRIN-Global Plant Germplasm uit de VS. We kozen deze rijst omdat deze naar alle waarschijnlijkheid het meest geschikt is voor het klimaat in Nederland. De soorten komen, van Japan tot Oezbekistan, tot China en dragen interessante namen als Tomohikari (‘shining together’, Japans) en Sputnik. Deze zomer gaan we dus kijken hoe ze het in Nederland doen.’

Ook biodiversiteitsonderzoek en natuurlijk ook onderzoek naar de economische haalbaarheid van polderrijst staat nog op de planning. En er zijn zelfs antropologen en sociale wetenschappers bij het experiment betrokken. De eerste resultaten van het experiment dat nu nabij Leiden wordt uitgevoerd, worden in september verwacht.

labels:

Zie ook: