Cholesterol is een vetachtige bouwstof die in ons lichaam voorkomt en essentieel is voor de aanmaak van cellen, hormonen en gal. Hoewel cholesterol vaak als iets 'slechts' wordt gezien, is het noodzakelijk voor een goede werking van ons lichaam. Het lichaam maakt de meeste cholesterol zelf aan in de lever, maar een deel komt ook via de voeding binnen.

Meestal helpt een gezond gewicht en een gezonde levensstijl het cholesterolgehalte in evenwicht te houden. Vezelrijke en suikerarme voeding kunnen de lever bijzonder goed ondersteunen bij het in balans houden van het totaal cholesterol. Probeer overgewicht te voorkomen (met name buikvet). Beweeg elke dag minimaal een half uur. Wees matig met alcohol en rook niet.

Van nature schommelt het cholesterolgehalte, dat is normaal. Er zijn twee soorten cholesterol:

  • HDL staat bekend als het ‘goede cholesterol’. HDL helpt het lichaam om een teveel aan LDL cholesterol, via de lever weer af te breken.
  • LDL wordt gezien als het ‘slechte’ cholesterol. Bij een teveel aan LDL hopen deeltjes cholesterol zich op in de bloedvaten.

Een (te) hoog cholesterolgehalte voel je niet. Het is verstandig om je cholesterol geregeld te laten meten door middel van een bloedonderzoek.

Wat is Rode Gist Rijst?

Rode gist rijst (red yeast rice, red mold rice, anka, rode koji, xuezhikang, hong qu, chi qu) is rijst die is gefermenteerd door de gist Monascus purpureus. Tijdens dit fermentatieproces waarbij de rijst zijn rode kleur krijgt, wordt de stof Monacoline K gevormd. Hierbij worden belangrijke bioactieve stoffen gevormd zoals monacolines (waarvan het merendeel monacoline K), sterolen, saponinen en isoflavonen en krijgt de rijst haar dieprode kleur.

Rode gist rijst wordt van oudsher in Aziatische landen gegeten en gebruikt als natuurlijke kleurstof en geneesmiddel. In Nederland wordt rode gist rijst hoofdzakelijk als voedingssupplement gebruikt voor het verlagen van de totaal- en LDL-cholesterolspiegel. Het is het bekendste natuurlijke alternatief voor mensen die geen statines willen of kunnen gebruiken.

Werking en Effectiviteit

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat rode gist rijst de cholesterolspiegel net zo goed verlaagt als statines, maar veel beter wordt verdragen. De (synergetische) combinatie van bioactieve stoffen is verantwoordelijk voor de klinische effecten van rode gist rijst. Een dosis rode gist rijst met 5-6 mg monacoline K zorgt voor een even grote cholesteroldaling als 20 mg lovastatine, mede door het enzym HMG-CoA reductase (3-hydroxy-3-methylglutaryl co-enzym A reductase), en daarmee de cholesterolsynthese, te remmen.

De European Food Safety Authority heeft vastgesteld dat een dagdosis rode gist rijst met (minimaal) 10 mg monacoline K vereist is voor een significante cholesterolverlaging. Echter, door een wetswijziging mogen sinds juni 2022 alleen rode gist rijst supplementen worden verkocht die niet meer dan 3 mg monacolinen per dagdosis bevatten.

Minder bekend is dat rode gist rijst tevens zorgt voor verlaging van de spiegels van triglyceriden, lipoproteïne(a) en CRP (C-reactive protein), drie andere risicofactoren voor hart- en vaatziekten, en daarnaast zorgt voor verhoging van het gunstige HDL-cholesterol en adiponectine. Ook is vastgesteld dat rode gist rijst antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen bezit, de endotheelfunctie verbetert, atherosclerose remt en beschermt tegen leververvetting.

Tevens zijn er aanwijzingen dat rode gist rijst de insulinegevoeligheid verbetert, een bloeddrukverlagend effect heeft en de nieren beschermt bij hyperlipidemie. Net zoals statines zorgt rode gist rijst voor significante verlaging van de kans op een bypassoperatie, hartinfarct of sterfte door kransvatziekte bij mensen met kransvatziekte en dislipidemie. Dit is de conclusie van een review van meer dan twintig klinische studies met rode gist rijst.

Klinische studies laten zien dat rode gist rijst de LDL-cholesterolspiegel met 10- 36% kan verlagen en de triglyceridenspiegel met 13-44%. De eerste belangrijke meta-analyse over rode gist rijst dateert uit 2006. Uit de meer dan 50 beschreven klinische studies blijkt dat rode gist rijst na 8-12 weken zorgt voor significante verlaging van de cholesterolspiegel, vergeleken met placebo.

Twee in-vitro studies met (humane) endotheelcellen en gladde spiercellen uit de aorta laten zien dat rode gist rijst de negatieve effecten tegengaat van het ontstekingsbevorderende, pro-atherogene cytokine TNF-α (tumornecrosisfactor-alfa). In een placebogecontroleerde studie met 36 proefpersonen met coronaire microvasculaire ziekte (waarbij de doorbloeding van de hartspier is verminderd door vernauwing van de kleine bloedvaten) en inspanningsgeïnduceerde angina pectoris leidde suppletie met rode gist rijst tot een betere conditie van de bloedvaten en afname van inspanningsgeïnduceerde ischemie.

Langdurige suppletie met rode gist rijst zorgde voor significante verlaging van de kans op een nieuwe ‘majeure cardiovasculaire event’ (niet-fataal hartinfarct, niet-fatale beroerte, cardiovasculaire sterfte) met 45%. Het aantal noodzakelijke bypassoperaties nam door suppletie met rode gist rijst met 33% af, vergeleken met placebo.

De onderzoekers stelden vast dat suppletie met rode gist rijst, vergeleken met placebo, zorgt voor significante verlaging van de kans op hartinfarct (-61%), bypassoperatie (-33%), cardiovasculaire sterfte (-31%) en sterfte door alle oorzaken (-33%). Rode gist rijst is hierbij even effectief als simvastatine.

Aanvullende ingrediënten in cholesterol supplementen

Sommige supplementen bevatten naast rode gist rijst ook andere ingrediënten die een positieve invloed kunnen hebben op het cholesterolgehalte:

  • Plantensterolen: Dit is een natuurlijk, plantaardige stof die qua structuur overeenkomt met cholesterol. In wetenschappelijke onderzoeken is aangetoond dat het gebruik van voedingsmiddelen met plantensterolen het cholesterolgehalte in evenwicht kan houden.
  • Zwarte Knoflook: Tijdens dit fermentatieproces krijgt de zwarte knoflook een verhoogde bioactiviteit en ontstaat er S-Allyl cysteïne (SAC). Dit is een belangrijke zwavelverbinding, die onder andere bijdraagt aan de anti-oxidatieve eigenschappen van zwarte knoflook.
  • Vitamine B1: Vitamine B1, ook wel thiamine genoemd, is een in wateroplosbare vitamine welke onmisbaar is voor de energievoorziening van het lichaam. Het levert een positieve bijdrage aan de normale werking van het hart en zorgt mede voor het goed functioneren van het zenuwstelsel.
  • Co-enzym Q10: Co-enzym Q10, ook wel ubiquinon genoemd, is een in vet oplosbare, vitamine-achtige stof die van nature in alle lichaamscellen voorkomt.

Risico's en Bijwerkingen

Net zoals statines zorgt rode gist rijst voor significante verlaging van de kans op een bypassoperatie, hartinfarct of sterfte door kransvatziekte bij mensen met kransvatziekte en dislipidemie. Rode gist rijst verlaagt de synthese van co-enzym Q10 en vitamine D.

Bijwerkingencentrum Lareb ziet een toename van meldingen van bijwerkingen na gebruik van rode gist rijst supplementen. De klachten komen overeen met de bijwerkingen van statines. Spierpijn, maag- en darmklachten staan op de voorgrond. Maar ook ernstige klachten, zoals spierafbraak, alvleesklierontsteking en ontregeling van de stollingstijd zijn gemeld.

Monacoline K wordt omgezet door het CYP3A4-enzym in de lever. Rode gist rijst kan daarom een wisselwerking hebben met medicijnen die invloed hebben op het CYP3A4-enzym, zoals onder andere ciclosporine, fusidinezuur, macrolide antibiotica, antimycotische azoolderivaten en HIV-proteaseremmers.

Rode gist rijst kan de werking van bepaalde anticoagulantia (coumarinederivaten zoals acenocoumarol) mogelijk licht versterken. Een (ernstig) vitamine D-tekort kan theoretisch leiden tot bijwerkingen van rode gist rijst. Het gebruik van rode gist rijst wordt afgeraden bij zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven. Niet te gebruiken door kinderen jonger dan 18 jaar en volwassenen ouder dan 70 jaar.

Belangrijke Overwegingen

Patiënten die RGR willen gebruiken, dienen het advies te krijgen alleen producten van gerenommeerde farmaceutische bedrijven in te nemen. De apotheker kan hierover adviseren. De gebruiker van RGR dient gewezen te worden op de potentiële geneesmiddelinteracties en ernstige risico’s bij gebruik tijdens de zwangerschap.

Het is belangrijk gebruik te maken van een rode gist rijst supplement van constante, hoge (niet-genetisch gemodificeerde, bij voorkeur biologische) kwaliteit. Hierbij is het van belang dat het monacolinegehalte per dagdosis hoog genoeg is en de andere werkzame bestanddelen ook ruim vertegenwoordigd zijn.

Helaas is in de meeste voedingssupplementen met rode gist rijst alleen het gehalte monacoline K gemeten. Het gehalte aan, en de werkzaamheid van overige medicinale inhoudsstoffen is onbekend. Dit betekent dat onduidelijk is welke effecten een supplement met rode gistrijst precies heeft naast verbetering van dyslipidemie.

Houdt u zich aan de aanbevolen dagelijkse dosering. Dit supplement is niet bedoeld voor mensen die hun bloedcholesterolgehalte niet onder controle moeten houden. Vermijd consumptie van meer dan 3 gram toegevoegde plantensterolen/-stanolen per dag. Bij gebruik van dit supplement met rode gist rijst extract, dient het gebruik van grapfruit(sap) vermeden te worden.

Win advies in bij een arts over de consumptie van dit product als u gezondheidsproblemen ondervindt. Niet consumeren wanneer u cholesterolverlagende geneesmiddelen en andere producten met rode gist rijst neemt.

Leefstijl adviezen bij een te hoog cholesterol

  • Vezelrijke en suikerarme voeding kunnen de lever bijzonder goed ondersteunen bij het in balans houden van het totaal cholesterol.
  • Probeer overgewicht te voorkomen (met name buikvet).
  • Beweeg elke dag minimaal een half uur.
  • Wees matig met alcohol en rook niet.

Samenvatting

Rode gist rijst is een traditioneel Chinees voedingsmiddel dat ontstaat door fermentatie van rijst en wordt gebruikt als voedingssupplement om het cholesterolgehalte te verlagen. Het bevat monacoline K, een natuurlijke statine, en kan effectief zijn bij het verlagen van LDL-cholesterol en triglyceriden. Echter, het is belangrijk om op de hoogte te zijn van de mogelijke bijwerkingen en interacties met andere medicijnen. Raadpleeg altijd een arts voordat u rode gist rijst gebruikt, vooral als u al medicijnen gebruikt of gezondheidsproblemen heeft.

labels:

Zie ook: