Bijwerkingencentrum Lareb constateert een toename van meldingen van bijwerkingen na gebruik van rode gist rijst supplementen. Sinds het vorige overzicht uit juli 2017 is het aantal meldingen gestegen van 16 naar 74. Er zijn ook ernstige bijwerkingen gemeld. Maar hoe veilig is het om te gebruiken? Wat is rode gist rijst en hoe werkt het precies? Dit artikel geeft een overzicht van de werking, bijwerkingen en veiligheidsaspecten van rode gist rijst.

Wat is Rode Gist Rijst?

Rode gist rijst is een traditioneel Chinees voedingsmiddel dat wordt verkregen door de fermentatie van rijst en de schimmel Monascus purpureus. In Nederland wordt het verkocht als voedingssupplement.

Rode gist rijst (red yeast rice, red mold rice, anka, rode koji, xuezhikang, hong qu, chi qu) maakt tot de dag van vandaag deel uit van de dagelijkse voeding (als smaakmaker, conserveringsmiddel en natuurlijke kleurstof). Rode gist rijst is binnen de traditionele Chinese geneeskunde een beproefd middel voor verbetering van spijsvertering en bloedcirculatie en versterking van het hart.

Tijdens dit proces wordt de stof Monacoline K gevormd. Een andere naam voor Monacoline K is lovastatine. Deze statine is verkrijgbaar als geneesmiddel in een groot aantal landen, maar niet in Nederland. Statines werken cholesterolverlagend. In Nederland wordt rode gist rijst verkocht als voedingssupplement.

Samenstelling van Rode Gist Rijst

Om het gewenste effect te bereiken, werd een dagelijkse inname van 10 mg Monacoline K aanbevolen. Echter, door een wetswijziging mogen sinds juni 2022 alleen rode gist rijst supplementen worden verkocht die niet meer dan 3 mg monacolinen per dagdosis bevatten.

Rode gist rijst bevat belangrijke bioactieve stoffen zoals monacolines (waarvan het merendeel monacoline K), sterolen, saponinen en isoflavonen en krijgt de rijst haar dieprode kleur.

Werkt Rode Gist Rijst Cholesterolverlagend?

Rode gist rijst bevat monacoline K, een natuurlijke statine. Statines zijn cholesterolverlagende medicijnen, vandaar dat deze werking ook aan rode gist rijst wordt toegeschreven. Rode gist rijst verlaagt vooral de LDL- en totaalcholesterolspiegel.

Het is het bekendste natuurlijke alternatief voor mensen die geen statines (HMG-CoA reductaseremmers) willen of kunnen gebruiken. Rode gist rijst is niet hetzelfde als een statine, alhoewel het monacolines bevat met hetzelfde werkingsmechanisme als statines.

Verlaging van bloedlipiden die hart- en vaatziekten bevorderen (LDL-cholesterol, triglyceriden, lipoproteïne A) en verhoging van het gunstige HDL-cholesterol is het resultaat van de gezamenlijke (synergetische) effecten van monacolines en andere bioactieve stoffen in rode gist rijst.

Andere inhoudsstoffen in rode gist rijst zoals fytosterolen, isoflavonen en pigmenten (waaronder monascine en ankaflavine) en enkelvoudig onverzadigde vetzuren dragen ook significant bij aan verbetering van de bloedlipidenspiegels.

Klinische studies laten zien dat rode gist rijst de LDL-cholesterolspiegel met 10-36% kan verlagen en de triglyceridenspiegel met 13-44%. In 2011 concludeerde de EFSA (European Food Safety Authority) dat rode gist rijst zorgt voor significante verlaging van de totaalcholesterol- en LDL-cholesterolspiegel bij een dagdosis rode gist rijst met 10 mg monacoline K.

Langdurige suppletie met rode gist rijst zorgde voor significante verlaging van de kans op een nieuwe ‘majeure cardiovasculaire event’ (niet-fataal hartinfarct, niet-fatale beroerte, cardiovasculaire sterfte) met 45%. De LDL-spiegel daalde door gebruik van rode gist rijst met gemiddeld 20% en de triglyceridenspiegel met 15%, terwijl de HDL-spiegel steeg met 5%. Het aantal noodzakelijke bypassoperaties nam door suppletie met rode gist rijst met 33% af, vergeleken met placebo.

De onderzoekers stelden vast dat suppletie met rode gist rijst, vergeleken met placebo, zorgt voor significante verlaging van de kans op hartinfarct (-61%), bypassoperatie (-33%), cardiovasculaire sterfte (-31%) en sterfte door alle oorzaken (-33%). Rode gist rijst is hierbij even effectief als simvastatine.

Twee in-vitro studies met (humane) endotheelcellen en gladde spiercellen uit de aorta laten zien dat rode gist rijst de negatieve effecten tegengaat van het ontstekingsbevorderende, pro-atherogene cytokine TNF-α (tumornecrosisfactor-alfa).

Preklinisch onderzoek suggereert dat rode gist rijst verwijding van de aorta in de buik (abdominale aorta-aneurysma) tegengaat.

Suppletie met rode gist rijst verbetert de prognose bij mensen met kransvatziekte, die een hartinfarct hebben doorgemaakt.

Er zijn aanwijzingen dat rode gist rijst obesitas-gerelateerde ontsteking remt en toename van de vetmassa tegengaat door het remmen van de proliferatie en differentiatie van pre-adipocyten en stimuleren van lipolyse in adipocyten.

Bijwerkingen van Rode Gist Rijst

Rode gist rijst kan ernstige bijwerkingen hebben. De klachten komen overeen met de bekenden bijwerkingen van statines. Gemeld zijn spierpijn, maag- en darmklachten. Maar ook ontregeling van stollingstijd, verminderd geheugen, spierafbraak, alvleesklierontsteking en ernstige lever problemen met geelzucht zijn gemeld.

Tot en met december 2023 heeft Lareb in totaal 160 meldingen van klachten bij het gebruik van rode gist rijst ontvangen. De meeste meldingen betreffen bekende bijwerkingen zoals spierpijn en maag- en darmklachten. Bij enkelen betrof het ernstige bekende bijwerkingen zoals lever en alvleesklierontsteking. Lareb heeft ook één melding van iemand die overleden is met een alvleesklierontsteking na gebruik van rode gist.

Omdat de hoeveelheid monacoline K in verschillende preparaten kan variëren weet je niet precies hoeveel je binnenkrijgt. “Bovendien kunnen deze producten door het gistingsproces ook de giftige stof citrinine bevatten. Citrinine kan lever- en niertoxiciteit geven.”

Is het Slikken van Rode Gist Rijst Veilig?

Op zich hebben deze producten dezelfde bijwerkingen als statines (cholesterolverlagende medicijnen). Rode gist rijst is veilig in de geadviseerde dosering (zie gebruiksadviezen), ook bij langdurig gebruik.

Echter, raden zij het supplement af voor vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven, kinderen jonger dan 18 jaar en mensen ouder dan 70 jaar. Vandaar dat het Voedingscentrum adviseert om het gebruik van rode gist rijst altijd te overleggen met je arts of apotheker.

Rode gist rijst wordt al meer dan 2000 jaar in China geconsumeerd zonder nadelige gevolgen voor de gezondheid. Een (ernstig) vitamine D-tekort kan theoretisch leiden tot bijwerkingen van rode gist rijst.

Bestel geen supplementen op internet. Kijk uit met het kopen van dit soort producten, zeker via internet.

Wisselwerkingen

Monacoline K wordt omgezet door het CYP3A4-enzym in de lever. Rode gist rijst kan een wisselwerking hebben met medicijnen die ook worden gemetaboliseerd door CYP3A4, zoals onder andere ciclosporine, fusidinezuur, macrolide antibiotica, antimycotische azoolderivaten en HIV-proteaseremmers.

Rode gist rijst kan de werking van bepaalde anticoagulantia (coumarinederivaten zoals acenocoumarol) mogelijk licht versterken.

Aanbevelingen

Hierbij is het van belang dat het monacolinegehalte per dagdosis hoog genoeg is en de andere werkzame bestanddelen ook ruim vertegenwoordigd zijn. Helaas is in de meeste voedingssupplementen met rode gist rijst alleen het gehalte monacoline K gemeten.

Het is belangrijk gebruik te maken van een rode gist rijst supplement van constante, hoge (niet-genetisch gemodificeerde, bij voorkeur biologische) kwaliteit. Het gehalte aan, en de werkzaamheid van overige medicinale inhoudsstoffen is onbekend. Dit betekent dat onduidelijk is welke effecten een supplement met rode gistrijst precies heeft naast verbetering van dyslipidemie.

labels:

Zie ook: