Rode gist rijst (red yeast rice, red mold rice, anka, rode koji, xuezhikang, hong qu, chi qu) is een traditioneel Chinees voedingsmiddel dat ontstaat door fermentatie van rijst. Het wordt al meer dan 2000 jaar in China geconsumeerd zonder nadelige gevolgen voor de gezondheid.
In Westerse landen wordt rode gist rijst vooral gebruikt als voedingssupplement. Het wordt aanbevolen voor “de instandhouding van normale cholesterolgehalte in het bloed” en als alternatief voor mensen die geen statines willen innemen of ze niet verdragen.
Oorsprong en Gebruik
Rode gist rijst komt uit China, waar men meer dan 2000 jaar geleden begonnen is met het fermenteren van witte rijst met de gist Monascus purpureus. Hierdoor kreeg de rijst een dieprode kleur. In verschillende provincies in het zuidoosten van China (waaronder Jiangsu, Fujian, Jiangxi, Zhejiang en Shanghai) zijn mensen meer dan 2000 jaar geleden begonnen met het fermenteren van witte rijst met de gist Monascus purpureus.
Tot de dag van vandaag maakt rode gist rijst deel uit van de dagelijkse voeding in Aziatische landen. Rode gist rijst is binnen de traditionele Chinese geneeskunde een beproefd middel voor verbetering van spijsvertering en bloedcirculatie en versterking van het hart. Rode gist rijst (red yeast rice, red mold rice, anka, rode koji, xuezhikang, hong qu, chi qu) maakt tot de dag van vandaag deel uit van de dagelijkse voeding (als smaakmaker, conserveringsmiddel en natuurlijke kleurstof) en het is opmerkelijk, dat juist deze provincies de laagste cardiovasculaire sterfte van heel China hebben.
Samenstelling en Werking
Monacolinen, waaronder Monacoline K, zijn bestanddelen van rood gefermenteerde rijst. Het is belangrijk gebruik te maken van een rode gist rijst supplement van constante, hoge (niet-genetisch gemodificeerde, bij voorkeur biologische) kwaliteit. De EFSA concludeert dat rode gist rijst zorgt voor significante verlaging van de totaalcholesterol- en LDL-cholesterolspiegel bij een dagdosis rode gist rijst met 10 mg monacoline K.
Andere inhoudsstoffen in rode gist rijst zoals fytosterolen, isoflavonen en pigmenten (waaronder monascine en ankaflavine) en enkelvoudig onverzadigde vetzuren dragen ook significant bij aan verbetering van de bloedlipidenspiegels. Monacolines remmen (net als statines) HMG-CoA reductase (3-hydroxy-3-methylglutaryl co-enzym A-reductase), het snelheidsbeperkende enzym bij de cholesterolbiosynthese in de lever. Monacolines verlagen vooral de LDL- en totaalcholesterolspiegel.
Verlaging van bloedlipiden die hart- en vaatziekten bevorderen (LDL-cholesterol, triglyceriden, lipoproteïne A) en verhoging van het gunstige HDL-cholesterol is het resultaat van de gezamenlijke (synergetische) effecten van monacolines en andere bioactieve stoffen in rode gist rijst.
De onderzoekers stelden vast dat suppletie met rode gist rijst, vergeleken met placebo, zorgt voor significante verlaging van de kans op hartinfarct (-61%), bypassoperatie (-33%), cardiovasculaire sterfte (-31%) en sterfte door alle oorzaken (-33%). Rode gist rijst is hierbij even effectief als simvastatine.
Voordelen van Rode Gist Rijst
- Verlaging van LDL-cholesterolspiegel
- Verlaging van triglyceridenspiegel
- Verhoging van HDL-cholesterolspiegel
- Antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen
- Verbetering van endotheelfunctie
- Remming van atherosclerose
- Bescherming tegen leververvetting
Klinische studies laten zien dat rode gist rijst de LDL-cholesterolspiegel met 10- 36% kan verlagen en de triglyceridenspiegel met 13-44%. De totaalcholesterolspiegel daalde met gemiddeld 0,91 mmol/l (35 mg/dl), de LDL-cholesterolspiegel met 0,73 mmol/L (28 mg/ dl), terwijl de HDL-cholesterolspiegel met 0,15 mmol/L (5,8 mg/dl) toenam.
Langdurige suppletie met rode gist rijst zorgde voor significante verlaging van de kans op een nieuwe ‘majeure cardiovasculaire event’ (niet-fataal hartinfarct, niet-fatale beroerte, cardiovasculaire sterfte) met 45%.
Mogelijke Bijwerkingen en Interacties
In sommige gevallen kunnen er bijwerkingen ontstaan door het gebruik van rodegistrijst supplementen, bijvoorbeeld spierpijn en maag- en darmklachten. Bijwerkingencentrum Lareb ontving zestien meldingen van bijwerkingen na gebruik van rode gist rijst. De klachten komen overeen met de bijwerkingen van statines. Rode gist rijst bevat Monacoline K, een natuurlijke statine. Bij het optreden van bijvoorbeeld spierpijn, kan het nuttig zijn de voeding aan te vullen met co-enzym Q10 en vitamine D supplementen.
Monacoline K wordt omgezet door het CYP3A4-enzym in de lever. Rode gist rijst kan daarom een wisselwerking hebben met medicijnen die invloed hebben op het CYP3A4-enzym, zoals onder andere ciclosporine, fusidinezuur, macrolide antibiotica, antimycotische azoolderivaten en HIV-proteaseremmers. Rode gist rijst kan de werking van bepaalde anticoagulantia (coumarinederivaten zoals acenocoumarol) mogelijk licht versterken.
Patiënten die RGR willen gebruiken, dienen het advies te krijgen alleen producten van gerenommeerde farmaceutische bedrijven in te nemen. De apotheker kan hierover adviseren. De gebruiker van RGR dient gewezen te worden op de potentiële geneesmiddelinteracties en ernstige risico’s bij gebruik tijdens de zwangerschap.
Aanbevelingen voor Gebruik
De European Food Safety Authority heeft vastgesteld dat een dagdosis rode gist rijst met (minimaal) 10 mg monacoline K vereist is voor een significante cholesterolverlaging. Echter, door een wetswijziging mogen sinds juni 2022 alleen rode gist rijst supplementen worden verkocht die niet meer dan 3 mg monacolinen per dagdosis bevatten. Een (ernstig) vitamine D-tekort kan theoretisch leiden tot bijwerkingen van rode gist rijst.
Bij gebruik van statines, voor je cholesterol, kun je het beste een aanvulling met rodegistrijst overleggen met je huisarts of apotheker. Bij gebruik van cholesterolverlagende medicatie, zoals statines, of andere rodegistrijst producten, is het niet verstandig om dit samen met rodegistrijst supplementen te gebruiken.
Het advies is om rodegistrijst niet te gebruiken wanneer je jonger dan 18 jaar of ouder dan 70 jaar bent. Er zijn onvoldoende gegevens bekend over de veiligheid van rodegistrijst tijdens zwangerschap en borstvoeding. Het advies is daarom om het niet te gebruiken tijdens zwangerschap of borstvoeding.
labels:
