Rode Gist Rijst is een door gist gefermenteerde rijstsoort (niet te verwarren met de rode rijst die je geserveerd krijgt in een Thais restaurant). Het is de gist die de rijst haar rode kleur geeft; door gewone rijst te laten fermenteren met de Monascus purpureus gist worden de rijstkorrels donkerrood. Rode gist rijst (xuezhikang of rode koji) is rijst die is gefermenteerd door de gist Monascus purpureus. Hierbij worden belangrijke bioactieve stoffen gevormd zoals monacolines (waarvan het merendeel monacoline K), sterolen, saponinen en isoflavonen en krijgt de rijst haar dieprode kleur.
Al vele eeuwen gebruikt men in de traditionele Chinese keuken "Red Yeast Rice" of "Ang kak" of gefermenteerde rode rijst. Deze smaakmaker en natuurlijk kleurmiddel ontstaat door rijst te laten fermenteren door de gist Monascus purpureus, waarbij roodgekleurde rijstkorrels ontstaan. Rode gist rijst wordt al duizenden jaren gegeten in Aziatische landen en gebruikt als natuurlijke kleurstof, smaakmaker en ingezet ter ondersteuning van de gezondheid. In veel Aziatische landen wordt gefermenteerde rode rijst gebruikt om visschotels, gepekelde groenten, etc. op smaak te brengen en om rijstwijn te maken.
De Samenstelling en Werking
Tijdens het fermentatieproces ontwikkelen er specifieke stoffen die kenmerkend zijn voor de rode gist rijst. De gefermenteerde rijst bevat onder andere monacolines. In rode gist rijst zit monacoline K. Dit is een natuurlijk statine. Statines zijn cholesterolverlagende medicijnen. Rode gist rijst wordt in Nederland verkocht als voedingssupplement. Het wordt aanbevolen voor “de instandhouding van normale cholesterolgehalte in het bloed” en als alternatief voor mensen die geen statines willen innemen of ze niet verdragen.
Om het gewenste effect te bereiken wordt een dagelijkse inname van 10 mg Monacoline K aanbevolen. De European Food Safety Authority heeft vastgesteld dat een dagdosis rode gist rijst met (minimaal) 10 mg monacoline K vereist is voor een significante cholesterolverlaging.
Een dosis rode gist rijst met 5-6 mg monacoline K zorgt voor een even grote cholesteroldaling als 20 mg lovastatine, mede door het enzym HMG-CoA reductase (3-hydroxy-3-methylglutaryl co-enzym A reductase), en daarmee de cholesterolsynthese, te remmen. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat rode gist rijst de cholesterolspiegel net zo goed verlaagt als statines, maar veel beter wordt verdragen. Het is het bekendste natuurlijke alternatief voor mensen die geen statines willen of kunnen gebruiken. De (synergetische) combinatie van bioactieve stoffen is verantwoordelijk voor de klinische effecten van rode gist rijst.
Minder bekend is dat rode gist rijst tevens zorgt voor verlaging van de spiegels van triglyceriden, lipoproteïne(a) en CRP (C-reactive protein), drie andere risicofactoren voor hart- en vaatziekten, en daarnaast zorgt voor verhoging van het gunstige HDL-cholesterol en adiponectine. Ook is vastgesteld dat rode gist rijst antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen bezit, de endotheelfunctie verbetert, atherosclerose remt en beschermt tegen leververvetting.
Tevens zijn er aanwijzingen dat rode gist rijst de insulinegevoeligheid verbetert, een bloeddrukverlagend effect heeft en de nieren beschermt bij hyperlipidemie. Net zoals statines zorgt rode gist rijst voor significante verlaging van de kans op een bypassoperatie, hartinfarct of sterfte door kransvatziekte bij mensen met kransvatziekte en dislipidemie. Dit is de conclusie van een review van meer dan twintig klinische studies met rode gist rijst.
Aanvullende Supplementen
Wanneer je kiest voor Rode gist rijst suppletie, is het belangrijk om daarnaast Q10 en vitamine D3 bij te slikken. Het is namelijk bekend dat monacoline K de aanmaak van beide stoffen in het lichaam verlaagt.
Mogelijke Bijwerkingen en Risico's
Het slikken van rode gist rijst kan ernstige bijwerkingen geven. In rode gist rijst kan steeds een andere hoeveelheid monacoline K zitten. Je weet dus nooit precies hoeveel je van die stof binnenkrijgt. Klachten die je kunt krijgen van rode gist rijst lijken op de bekende bijwerkingen van statines. Bijwerkingencentrum Lareb ontving zestien meldingen van bijwerkingen na gebruik van rode gist rijst. De klachten komen overeen met de bijwerkingen van statines.
Gemeld zijn spierpijn, maag- en darmklachten. Spierpijn, maag- en darmklachten staan op de voorgrond. Maar ook ontregeling van stollingstijd, verminderd geheugen, spierafbraak, alvleesklierontsteking en ernstige leverproblemen met geelzucht zijn gemeld. Maar ook ernstige klachten, zoals spierafbraak, alvleesklierontsteking en ontregeling van de stollingstijd zijn gemeld. Bijwerkingencentrum Lareb ziet een toename van meldingen van bijwerkingen na gebruik van rode gist rijst supplementen. Rode gist rijst bevat Monacoline K, een natuurlijke statine. Meer weten over de mogelijke bijwerkingen van rode gist rijst?
Rode gist rijst verlaagt de synthese van co-enzym Q10 en vitamine D. Monacoline K wordt omgezet door het CYP3A4-enzym in de lever. Rode gist rijst kan daarom een wisselwerking hebben met medicijnen die invloed hebben op het CYP3A4-enzym, zoals onder andere ciclosporine, fusidinezuur, macrolide antibiotica, antimycotische azoolderivaten en HIV-proteaseremmers. Rode gist rijst kan de werking van bepaalde anticoagulantia (coumarinederivaten zoals acenocoumarol) mogelijk licht versterken.
Supplementen op basis van gefermenteerde rode rijst zijn echter niet gestandaardiseerd. De hoeveelheid Monacoline K in verschillende preparaten kan variëren. Bovendien kunnen deze producten door het gistingsproces ook de giftige stof citrinine bevatten.
Belangrijk Advies
Rode gist rijst wordt in Nederland verkocht als voedingssupplement. De meeste mensen hebben voedingssupplementen of kruidenpreparaten niet nodig. Slik je medicijnen en wil je rode gist rijst of een ander voedingssupplement of kruidenpreparaat gebruiken? Overleg dit dan altijd met je arts of apotheker. Statines in combinatie met andere medicijnen kunnen namelijk ongewenste bijwerkingen geven. Gebruik rode gist rijst niet tijdens zwangerschap of wanneer je borstvoeding geeft.
Patiënten die RGR willen gebruiken, dienen het advies te krijgen alleen producten van gerenommeerde farmaceutische bedrijven in te nemen. De apotheker kan hierover adviseren. De gebruiker van RGR dient gewezen te worden op de potentiële geneesmiddelinteracties en ernstige risico’s bij gebruik tijdens de zwangerschap.
Voedingsadviezen voor een Gezond Cholesterolgehalte
Op voedingsgebied kan ook veel gedaan worden om het cholesterolgehalte te verlagen. In de eerste plaats meer groenten, fruit en volle granen eten, want de vezels erin verminderen de opname van cholestérol in de darm. Verder zorgen voor meer noten (vooral amandelen en hazelnoten), zaden (vooral sesamzaad en lijnzaad), uien, knoflook en koolsoorten op het menu.
Veiligheid
Rode gist rijst is veilig in de geadviseerde dosering (zie gebruiksadviezen), ook bij langdurig gebruik.
LET OP: Dit product is NIET geschikt voor zwangere of lacterende vrouwen, kinderen en adolescenten, personen ouder dan 70 jaar, personen met lever-, nier of musculaire problemen, personen die geneesmiddelen gebruiken die interacties kunnen geven (bijv. cholesterolverlagers), personen die intolerant zijn voor statines. Ingeval van twijfel, raadpleeg uw arts of apotheker. Het product mag niet worden geconsumeerd als u al andere producten neemt die rode gist rijst bevatten.
Referenties
- Verhoeven V et al. Red yeast rice lowers cholesterol in physicians - a double blind, placebo controlled randomized trial. BMC Complement Altern Med.
- Verhoeven V et al. Can red yeast rice and olive extract improve lipid profile and cardiovascular risk in metabolic syndrome? A double blind, placebo controlled randomized trial. BMC Complement Altern Med.
- Li Y et al. A meta-analysis of red yeast rice: an effective and relatively safe alternative approach for dyslipidemia. PLoS One.
- Fujimoto M et al. Study of the effects of monacolin k and other constituents of red yeast rice on obesity, insulin-resistance, hyperlipidemia, and nonalcoholic steatohepatitis using a mouse model of metabolic syndrome. Evid Based Complement Alternat Med.
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA); Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to monacolin K from red yeast rice and maintenance of normal blood LDL-cholesterol concentrations (ID 1648, 1700) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006.
- Shang Q, Liu Z, Chen K et al. A systematic review of xuezhikang, an extract from red yeast rice, for coronary heart disease complicated by dyslipidemia. Evid Based Complement Alternat Med.
- J.R.B.J. Jeanine E. Angela H.E.M. Ned Tijdschr Geneeskd. ‘Rode gist rijst’ (rode gefermenteerde rijst, RGR) wordt in de lekenpers aanbevolen als middel om de cholesterolwaarde te verlagen. Dit voedingssupplement bevat van nature een statine, monacoline K.
labels:
