Tientallen jaren geleden werd roomboter als ongezond gezien omdat het veel verzadigde vetten bevat. Tegenwoordig zien we het tegenovergestelde. Roomboter wordt aangeprezen als een erg gezond voedingsmiddel. Dit vanwege de unieke vetten en voedingstoffen in roomboter.

Wat is Roomboter?

Roomboter wordt gemaakt van melk. De eerste stap om roomboter te maken is om de room van de melk te scheiden. Het proces om roomboter te maken wordt karnen genoemd. Nadat de karnemelk is afgetapt, wordt de boter verder gekarnd totdat je alleen het room gedeelte overhoudt. Roomboter bestaat voornamelijk uit de vetten van melk. Om deze reden is boter calorierijk.

Roomboter bevat met name vitamine A en verschillende soorten vetten, zoals verzadigde vetten, onverzadigde vetten en natuurlijke transvetten. Roomboter bevat met name vetoplosbare vitaminen, zoals vitamine A,D,E en K2. De hoeveelheden van vitamine D, E en K2 zijn erg beperkt.

Om de meeste voedingsstoffen binnen te krijgen gaat de voorkeur uit naar roomboter van grasgevoerde koeien. Boter van van grasgevoerde koeien is voedzamer dan boter van graangevoerde koeien. Het bevat namelijk meer geconjugeerde linolzuur (CLA), butyraat en omega-3 vetten.

Bovendien is het gehalte aan vetoplosbare vitaminen en antioxidanten aanzienlijk hoger in zuivelproducten van grasgevoerde koeien.

De Vetten in Roomboter

Roomboter wordt voornamelijk gezond of ongezond verklaard vanwege de vetten. Wat roomboter uniek maakt, is dat het meer dan 400 verschillende soorten vetzuren bevat. Verzadigde vetten lijken verband te hebben met het verhogen van je cholesterol en hiermee het risico te vergroten op hart- en vaatziekten.

De vetzuren in roomboter omvatten:

  • Palmitinezuur: palmitinezuur is een van de meest voorkomende verzadigde vetzuren. De verzadigde vetten in roomboter bestaan voor het grootste gedeelte uit palmitinezuur. Deze lijken het cholesterol iets te verhogen of een neutraal effect te hebben.
  • Stearinezuur: stearinezuur is ook een verzadigde vetzuur dat veel voorkomt in roomboter. Ten opzichte van andere verzadigde vetten, lijkt stearinezuur een positieve werking te hebben op het cholesterol.
  • Oliezuur: oliezuur is een onverzadigde vetzuur dat zowel in dieren als planten voorkomen. Boter bestaat voor ongeveer 22% uit oliezuur.
  • Boterzuur: 11% van de verzadigde vetten in boter komen van korte keten vetten. De meest voorkomende hiervan is boterzuur. Korte keten vetzuren worden geproduceerd door goede bacteriën in je darmen. Boterzuur is een uniek bestandsdeel dat uit melkvet komt.
  • Geconjugeerd linolzuur (CLA): geconjugeerde linolzuur (CLA) is een natuurlijke transvet dat voornamelijk in roomboter voorkomt.
  • Vacceenzuur: vacceenzuur is ook een natuurlijke transvet dat veel in roomboter voorkomt.

De Gezondheidseffecten van Roomboter

Om te beginnen bevat roomboter in verhouding veel verzadigde vetten. Het probleem is dat we tot nu toe gemengde resultaten zien. In deze review is er naar 19 meta-analyses gekeken (uitslag van meerdere onderzoeken). Er is zowel gebruik gemaakt van observationele onderzoeken en gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken.

Als we specifiek inzoom op roomboter zijn de effecten heel erg beperkt tot neutraal m.b.t. Er is dus geen bewijs dat roomboter het risico verhoogd op hart- en vaatziekten.

Wel is het zo dat roomboter relatief veel cholesterol bevat. Toch zijn er mensen met een aanleg voor een hoog cholesterol. Zij maken in de darmwand meer cholesterol aan wanneer ze cholesterolrijke voedingsmiddelen binnenkrijgen.

Toch zijn er mensen met een aanleg voor een hoog cholesterol. Zij maken in de darmwand meer cholesterol aan wanneer ze cholesterolrijke voedingsmiddelen binnenkrijgen.

Het is wel zo dat boter over het algemeen in kleine hoeveelheden wordt geconsumeerd. En ja, als je teveel boter neemt, dan krijg je veel calorieën binnen. Dit omdat roomboter een hoge caloriedichtheid heeft. Dat maakt roomboter dan weer ongezond, omdat het makkelijker bijdraagt aan gewichtstoename.

De gezondheidseffecten van boter hangen grotendeels af van wat de koeien eten en waar ze vandaan komen.

Roomboter versus Margarine

Ten slotte is het interessant om te kijken naar de gezondheidseffecten tussen roomboter en margarine. Het is zo ontworpen dat het op boter lijkt. Hoewel er in margarine meer onverzadigde zitten die helpen met het cholesterol omlaag brengen, ontstaan er door het bewerkingsproces (hydrogeneren) kunstmatige transvetten.

Dit gebeurt wanneer boter naar een vaste kamertemperatuur wordt gebracht. Kunstmatige transvetten zorgen voor flink wat gezondheidsproblemen. Om deze reden worden nieuwe margarine soorten anders geproduceerd, waarbij de onverzadigde vetten worden vervangen voor verzadigde vetten. Dit proces wordt vet interesterificatie genoemd.

Andere zorgen over margarine is dat ze in verhouding veel omega-6 vetten bevatten. Er zijn theorieën dat een hoog omega-6 gehalte voor ontstekingen zorgt, maar het bewijs is niet sterk. Wanneer je voldoende omega-3 vetten binnenkrijgt, door 1-2x per week vette vis te eten of uit andere bronnen je omega-3 vetten haalt, dan hoef je je sowieso minder druk te maken om je omega-6 tot omega-3 ratio.

Ten slotte bevat margarine (toegevoegde) platensterolen. Plantensterolen zouden ervoor moeten zorgen dat het LDL cholesterol wordt verlaagd, maar de resultaten hiervan zijn gemengd. Sommige onderzoeken laten zien dat toegevoegde plantensterolen zorgen voor atheromatose. Dit houdt in dat vetachtige stoffen in de wand van de aders worden opgebouwd. Al met al nog veel onduidelijkheden.

Conclusie

Je kunt over elk voedingsmiddel moeilijk zeggen of iets gezond of ongezond is. Dit is namelijk erg afhankelijk van de dosis (hoeveel je ervan neemt). Roomboter is met mate gezond, maar neem je er teveel van dan wordt het ongezond.

Het bewijs is niet overtuigend dat roomboter nou echt gezond is of ongezond. Ook vallen de gezondheidseffecten van roomboter erg mee. Dit omdat roomboter een hoge caloriedichtheid heeft. Door er teveel van te nemen, krijg je simpelweg veel calorieën binnen en in verhouding weinig voedingstoffen. Hetzelfde geldt voor margarine.

Roomboter is niet per se gezonder dan margarine. Roomboter is niet per se gezonder dan margarine. Margarine bevat meer onverzadigde vetten, maar er kunnen ook transvetten in zitten. Neem je roomboter en/of margarine met mate, dan past dat prima binnen een gezond voedingspatroon.

labels: #Brood

Zie ook: