Roze Himalayazout is tegenwoordig erg populair. Als je een echte foodie bent, heb je waarschijnlijk wel zo'n roze zoutmolen in huis om al jouw overheerlijke gerechten mee te sieren. Er wordt beweerd dat dit type zout een stuk gezonder is dan gewoon keukenzout, maar klopt dat wel?

Wat is Himalayazout?

Himalayazout is een soort zout dat van nature roze van kleur is en wordt gewonnen in de Khewra zoutmijn, in de buurt van de Himalaya in Pakistan. Net als elk ander soort zout, wordt het op grote schaal gewonnen. Mijnwerkers bikken het zout uit de mijn en vervolgens wordt het in de fabriek verwerkt. Niet veel anders dus dan bij gewoon zout.

Verschil in mineralen

Toch is er wel degelijk een verschil tussen Himalayazout en keukenzout. Het zit hem in de verwerking van het zout. Keuken- of tafelzout gaat naar fabrieken, waar het zout wordt gefilterd. Het zout komt helemaal schoon en in kleine stukjes vandaan. Het enige waar het zout dan nog uit bestaat is natrium.

Himalayazout wordt niet gefilterd in een fabriek. Dit betekent dat het ook de overige mineralen en spoorelementen bevat, zoals calcium en magnesium. Dit gaat om 0,5 tot 3 procent van het zout, de rest is allemaal natrium. Hierdoor beweren veel mensen dat dit speciale zout ongelooflijke gezondheidsvoordelen biedt.

Te veel zout op een dag

Meer mineralen is meer voedingsstoffen, dus het is een gezonder soort zout. Dat klinkt logisch. Toch zit het helaas niet zo simpel in elkaar. De meeste beweringen over de gezondheidsvoordelen van Himalayazout hebben geen onderzoek om dit te ondersteunen.

Aangezien je per dag zo'n 950 microgram calcium en 300 microgram magnesium binnen moet krijgen, heb je niets aan dat zout. Natuurlijk, alle kleine beetjes helpen. Maar het is niet verstandig om dan veel zout te eten. Bovendien zit 80 procent van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid al verwerkt in de producten die we kopen.

Met deze hoeveelheid zout is het verschil in mineralen dus bijna verwaarloosbaar. Je zou ruim een kilo zout moeten eten om ook maar een beetje gezondheidsvoordelen te halen uit de hoeveelheid mineralen. Maar té veel zout is niet goed voor je gezondheid. Dit geldt, net als bij suiker, voor alle soorten zout, dus ook Himalayazout of Keltisch zeezout. De nadelige effecten op de gezondheid worden vooral veroorzaakt door het natrium dat in zout zit. En hoe je het ook wendt of keert, Himalaya bestaat ook hoofdzakelijk uit natrium.

Onthoud wel dat tafelzout een belangrijke voedingsbron van jodium is, dus als je roze Himalayazout gebruikt, moet je jodium wél uit ander voedsel halen. Dat kan door producten zoals zeewier, zuivel of vis te eten om zo een jodiumtekort te helpen voorkomen.

Toch een verkooptruc?

Het is dus niet gelogen dat Himalayzout meer mineralen bevat dan gewoon zout, maar omdat de verschillen zo klein zijn is het meer een verkooptruc. Voor een potje Himalayazout betaal je namelijk wel vier meer dan voor tafelzout.

Wil je voldoende magnesium en calcium binnenkrijgen? Dan kun je beter voor brood, melk en melkproducten of groenten en noten gaan. Himalayazout is en blijft dus gewoon zout en daarvoor geldt: eet het met mate. Je lichaam kan namelijk 6 gram zout per dag goed tolereren, maar de gemiddelde Nederlander eet ruim 1,5 keer zoveel. Hierdoor kunnen er gezondheidsrisico’s ontstaan.

Natrium is dan de boosdoener, want die verhoogt je bloeddruk, wat kan leiden tot hersen-, nier-, hart- en vaataandoeningen. Hoe dan ook: de gezondste keuze qua zout is altijd minder. Wist je dat natrium en kalium een wisselwerking hebben? Kalium werkt - in tegenstelling tot natrium - bloeddrukverlagend. Zo haal je meer voordeel uit je kaliuminname.

Himalaya Zoutlampen

De himalaya zoutlamp staat in menig huis te shinen. Zoutlampen zijn grote brokken roze himalaya zout waarin een lampje of kaars wordt geplaatst. Deze met de hand gemaakte objecten koop je echter niet alleen omdat ze zo sfeervol zijn. Want er wordt veel gedeeld over de gezondheidsvoordelen van een zoutlamp. Dat klinkt mooi toch?

Een Himalaya zoutlamp in huis zou meerdere gezondheidsvoordelen met zich meebrengen. Wetenschappelijk onderzoek is op dit gebied nog schaars, dus keiharde bewijzen hiervoor zijn nog niet gevonden. Toch zweren steeds meer mensen bij de effecten van een zoutlamp.

Allereerst zou het warme, zachte licht van de lamp stress verminderen en ervoor zorgen dat je daardoor makkelijker in slaap valt. Daarnaast zouden zoutlampen negatieve ionen afgeven. Ionen zijn elektrisch geladen moleculen die overal en continu om ons heen zijn.

Elektronische apparaten en smartphones geven positieve ionen af die, ondanks hun naam, juist een negatieve impact kunnen hebben op jouw stressniveau en vermoeidheidsklachten. Ook zou de klomp zout verontreinigende deeltjes uit de lucht aantrekken, waardoor de luchtkwaliteit in je huis wat zou kunnen verbeteren. Of één zoutlamp sterk genoeg is voor al dit helende werk, is weer een tweede.

De zoutlamp dient dus als een natuurlijke luchtreiniger. Dit komt omdat negatieve ionen, die ontstaan door natuurverschijnselen, de lucht zuiveren van positieve ionen die ontstaan door elektronische apparatuur en roken. Het is niet bewezen dat een brok zout uit het Himalayagebergte stress vermindert, toch zweren gebruikers bij de sfeerverhogende effecten van het zachtroze licht.

Wanneer je eenmaal een himalaya zoutlamp hebt aangeschaft, weet je dat het erg fijn licht is om bij weg te dommelen. De lamp is stukken minder fel dan een leeslampje bijvoorbeeld. Zelf had ik veel baat bij de zoutlamp in mijn kraamtijd gedurende de nachtvoedingen.

Waar moet je op letten bij de aanschaf?

  • Er zijn veel neplampen. Deze doen natuurlijk he-le-maal niks.
  • Er zijn verschillende soorten en maten. Je kunt een organische, natuurlijke vorm kiezen of juist een geometrische vorm zoals een pyramide.
  • Je kunt de lamp het beste plaatsen op een plek waar je veel tijd doorbrengt, denk aan de slaapkamer. Ook de woonkamer is geschikt omdat je daar voor het slapengaan de meeste tijd doorbrengt.
  • Het kan zijn dat je zoutkringen krijgt omdat de lamp kan zweten. Daarom is het verstandig om een onderzetter te gebruiken of de lamp ergens neer te zetten waar het geen kwaad kan!
  • Hoe vaker je je zoutlamp laat branden, hoe groter het effect zal zijn. Wanneer je slaapt, is het verstandig om de lamp uit te zetten. Dit geldt natuurlijk al helemaal voor een kaars! Het voordeel van een lamp is dat je deze ook kunt laten branden als je niet in de buurt bent, bij een kaars is dit niet het geval.
  • De lampen zijn beschikbaar in verschillende maten. In een kleine ruimte is een kleine lamp voldoende. Een grote kamer vraagt om een grotere lamp. Mocht je een groot exemplaar niet mooi vinden?
  • Voor een kat of hond kan het verleidelijk zijn om aan een zoutlamp te likken, toch is het beter van niet!

Hoe werkt een zoutlamp (volgens de aanhangers)?

Een zoutlamp is een wondermiddeltje waarmee je je hele leven verbetert, zo stellen de verkooppraatjes. Het idee is dat de lamp door al het zout vocht uit de lucht aantrekt (net zoals bij silicagelzakjes), en dat zou allerlei voordelen met zich meebrengen.

Zo menen verkopers dat vervuilende stoffen die aan die vochtdeeltjes zitten ook aangetrokken worden tot de lamp, en zich binden aan het kristal. Op die manier zou de lamp de lucht van je kamer zuiveren. Daarnaast beweren zoutlampfans dat het kristal door al dat vocht meer negatieve ionen in de lucht brengt.

Ionen zijn elektrisch geladen deeltjes, positief en negatief. Die vind je altijd en overal wel in de lucht, maar ze zijn bijvoorbeeld buiten bij watervallen talrijker dan binnen in een gebouw. De door het zout aangetrokken waterdeeltjes zouden de negatieve chloride-ionen bevrijden uit het zout (dat bestaat uit natrium en chloride) en laten verdampen.

En al die rondvliegende negatieve ionen, zo is de claim, verbeteren je stemming, bevorderen een gezonde slaap, helpen tegen angst en depressie, en ga zo maar door.

De gezondheidsvoordelen van zoutlampen (volgens de wetenschap)

Eerst de eerste claim van zoutlampverkopers: zout zuivert de lucht doordat ze water en daarmee vieze deeltjes aantrekken. Dat de lampen vocht aantrekken klopt inderdaad, daarom ontstaat soms een vochtig laagje op de lampen en lijken ze te zweten. En van negatieve ionen is bekend dat ze aan vervuilende deeltjes binden, maar het is niet onderzocht of dat ook bij de ionen van deze zoutlampen het geval is.

Over het effect van negatieve ionen op je gezondheid is wel veel onderzoek gedaan. Maar de resultaten daarvan zijn niet erg consistent. Zo veegden wetenschappers van het wetenschappelijke Amerikaanse adviesbureau Exponent in 2013 alle onderzoeken over de luchtionen bij elkaar. Zij concludeerden dat negatieve ionen geen duidelijke invloed hebben op angst, stemming, slaap of ontspanning.

Wel zagen de onderzoekers een link tussen een hoge blootstelling aan negatieve ionen en verminderde depressieklachten. Maar ze benadrukten dat er te weinig van elkaar onafhankelijke studies zijn gedaan om te kunnen concluderen dat de ionen inderdaad depressies verminderen. En er is meer onderzoek nodig om te achterhalen of het überhaupt biologisch mogelijk is.

Zoutlampen produceren niet eens negatieve ionen...

En er is nog een probleem met de gezondheidsclaims van zoutlampen: het lijkt erop dat de lampen niet eens voor extra ionen in de lucht zorgen. Jack Beauchamp, hoogleraar chemie van het California Institute of Technology (VS) plaatste een zoutlamp voor een ionenmeter. Maar zelfs nadat de lamp een uur had aangestaan, ontdekte de meter geen enkel negatief ion in de lucht.

Volgens de scheikundige komt dit doordat de lamp niet heet genoeg wordt. Om de chloride-ionen te laten verdampen is namelijk veel meer energie nodig dan een gloeilamp kan geven. Een zoutlamp kan dus simpelweg geen negatieve ionen de lucht in sturen. Hier is alleen geen peer-reviewed onderzoek (gecheckt door andere onderzoekers) naar gedaan.

Heb je per se behoefte aan een hoop negatieve ionen? Dan kun je beter een ander apparaat, een luchtionisator, inzetten. Deze machines maken wel aantoonbaar negatieve ionen. Maar sommige van de apparaten produceren naast ionen ook ozon. En dat stofje is zeker niet gezond voor je.

Kan een zoutlamp ook gevaarlijk zijn voor je gezondheid?

Waarschijnlijk niet, tenzij je als nieuwe hobby de lamp niet bewondert, maar constant likt en hierdoor een overdosis zout binnenkrijgt. Vooral huisdieren laten zich daar geregeld toe verleiden.

Wat heb je dan aan die blokken zout?

Als de ionen dus geen voordelen opleveren, waar is een zoutlamp dan goed voor? Het is vooral een mooi decoratiestuk. Met zo'n brok lichtgevend zoutkristal ziet je woonkamer of yogastudio er bijvoorbeeld vrolijker uit en het zachte oranje-roze licht is even iets anders dan het witte of blauwe licht dat je vaak in gebouwen tegenkomt.

Je slaapkamer of balkon kun je prima opleuken met een zoutlamp of twee, maar verwacht geen medische wonderen. Deze zwetende stenen scheppen vooral een fijne sfeer.

Verschillende soorten zout

Er is tafelzout, kristalzout, steenzout, zeezout en roze Himalayazout. Maar wat is nou het verschil tussen al die soorten zout?

Tafelzout

Tafelzout, ook wel keukenzout genoemd, is het meest bewerkte zout van alle soorten; dat houdt in dat er niet veel mineralen meer over zijn gebleven. Jodium is een mineraal dat heel belangrijk is voor de productie van schildklierhormonen. Een tekort aan jodium leidt indirect tot onder andere problemen met de stofwisseling. Bij kinderen kan een tekort aan jodium zelfs leiden tot een groeiachterstand.

Zeezout

Zeezout lijkt (chemisch gezien) heel erg op tafelzout. Zeezout is echter vaak een stuk grover qua structuur. Het grootste verschil zit in de winning van zeezout, wat invloed heeft op de smaak. Afhankelijk van het gebied waar het zeezout gewonnen wordt, kan het (sporen van) kalium, ijzer en/of zink bevatten, maar ook sporen van zware metalen, zoals lood. De aanwezigheid van zware metalen komt voornamelijk door vervuiling van de zee.

Keltisch zeezout

Keltisch (zee)zout bevat het minste natrium van alle soorten zout over de hele wereld. Keltisch (zee)zout wordt gewonnen uit ondiepe ‘zure kleimoerassen’ in de Guérande-streek in Bretagne (Frankrijk), die via een heus kanalenstelsel gevuld worden met zeewater uit de Atlantische Oceaan. Voordat het zout handmatig gewonnen kan worden, gaat er een proces van neutralisatie (door de zure klei) en verdamping (door de zon) aan vooraf.

Mariette Wolthers, mineraloog, vertelt dat vroeger vanuit het omliggende land de zee is binnen gestroomd. 'Toen de zee indampte is dat met het zout opgeslagen.' Veel mensen kennen ijzeroxide waarschijnlijk beter als roest. 'Klopt, er zit een beetje roest in het zout. Zo is Keltisch zeezout niks meer dan zout met een beetje modder. 'Die grijze kleur komt van de klei. Er zitten hele kleine kleikorreltjes in,' aldus Wolthers. Hawaïaans zout is zwart omdat, je raadt het misschien wel, er in de fabriek een beetje houtskool aan is toegevoegd. En zo zijn er nog meerdere mineralen en elementen die je zout een stuk gezonder zouden maken.

Conclusie

Voor je gezondheid maakt het dus weinig uit of je keukenzout of Himalayazout gebruikt, maar de roze variant smaakt wel net wat anders dan een gewone zoutkorrel. 'Culinair gezien geeft het een andere smaakbeleving', zegt Geleijnse. 'Himalayazout bestaat uit grotere korrels. Als je die over je eten strooit, proef je de smaak sterker, en je ziet de korrels beter op het voedsel liggen. Hierdoor gebruik je misschien minder zout.'

labels:

Zie ook: