Waar denk je aan bij het woord 'zouten'? Misschien aan de zoute zee of het zout dat je over je ei strooit. Maar als we zouten op een scheikundige manier bekijken, zit er meer achter dan je op het eerste gezicht zou denken.

Wat zijn Zouten?

Zouten zijn chemische verbindingen tussen positieve en negatieve ionen. Ze bestaan uit ionen en zijn een samenstelling van een metaal en een niet-metaal. In de binding van zouten zijn de metalen vaak positief geladen en de niet-metalen vaak negatief geladen.

Ionrooster

In vaste zouten zitten deze ionen in een bepaalde structuur, genaamd het ionrooster. Het rooster zorgt voor een sterke binding tussen de ionen, waardoor ze op hun plek blijven zitten. Omdat deze ionbindingen sterk zijn, hebben zouten over het algemeen een hoog smeltpunt.

Geleiding van Stroom

Daarnaast zou je verwachten dat zouten stroom kunnen geleiden, aangezien we te maken hebben met geladen deeltjes. Echter is het geleiden van stroom in vaste zouten niet mogelijk, omdat de ionen vast op hun plek zitten. Opmerkelijk is dat er wel stroom doorheen kan lopen als zouten worden opgelost.

Het verschil met vaste zouten is dat zodra je een vast zout oplost in een vloeistof (bijvoorbeeld water), de ionen los van elkaar in de vloeistof zweven. Nu de ionen zich los kunnen verplaatsen, kan de lading zich via de ionen verplaatsen. Dit maakt stroomgeleiding mogelijk. Ook is te zien dat de watermoleculen om de ionen gaan zitten. Dit voorkomt dat de ionen weer een binding aangaan.

Ionen in Zouten

Je kunt de losse ionen waaruit zouten bestaan vinden in Binas tabel 45A. Aan de linkerkant staan de positieve ionen en aan de bovenkant de negatieve ionen. De niet-metalen kunnen ook als samengestelde ionen voorkomen. Een voorbeeld is NO3-. Het samenstellen van de molecuulformule gaat op dezelfde manier als bij enkelvoudige ionen.

Oplosbaarheid van Zouten

Zouten kunnen goed of slecht oplossen in water. Een goed oplosbaar zout zal van een vaste vorm opsplitsen in losse ionen. Dat komt doordat de waterdeeltjes dus om de losse ionen heen gaan zitten.

Een zout kan dus ook slecht oplossen in water. Hierbij zullen de ionen niet omringd worden door een dekentje van water en kunnen ze in het water bij elkaar komen. Hierdoor zal er een vaste stof worden gevormd, genaamd neerslag. De reactie noem je dan ook een neerslagreactie.

Zouten in het Dagelijks Leven

Zouten zijn essentieel voor de mens. Het zit in je bloed, in je eten en in je drinken. Het zout dat wordt gebruikt in de keuken is keukenzout (NaCl). Dit is het meest voorkomende zout. Ook zitten er verschillende zouten in je bloed. Dit moet in balans worden gehouden om gezond te blijven.

Als je bijvoorbeeld te veel zout eet, kan je hartslag verhogen. De zouten die hier vooral verantwoordelijk voor zijn, zijn natrium (Na+) en kalium (K+). Ze worden in balans gehouden door natrium/kalium pompen.

Strooizout

Als het gesneeuwd heeft in de winter, kan het ijs voor gladde wegen zorgen. Om wegen ijsvrij te maken, wordt er gebruik gemaakt van enorme hoeveelheden zout. Dit zout noemt men strooizout. Het strooizout bestaat uit zouten die goed oplossen in water.

Aangezien ijs eigenlijk een vorm van bevroren water is, zal het strooizout in het ijs oplossen. Er is nu eigenlijk een nieuwe samenstelling van water en zouten ontstaan, waardoor het vriespunt van het ijs daalt. Het ijs zal hierdoor smelten.

Natriumchloride (NaCl)

Natriumchloride bestaat uit twee delen. De chemische naam is NaCl, wat een verbinding is van de elementen natrium (Na) en chloride (Cl). Deze stof komt van nature voor in zeewater en in ondergrondse zoutlagen. In de meeste huishoudens wordt natriumchloride gebruikt als smaakmaker in voedsel. Maar de toepassingen reiken veel verder dan de keuken.

Het wordt gebruikt als strooizout om wegen ijsvrij te maken, maar ook voor de productie van chemicaliën als chloor en je vindt het zelfs in schoonmaakmiddelen en cosmetica. Natriumion (Na⁺) en één chloride-ion (Cl⁻) verbinden zich namelijk om samen een neutraal zoutkristal te vormen. Natrium is een zacht, zilverachtig metaal wat het een bijzonder reactief maakt dat normaal gesproken niet in zuivere vorm wordt gevonden in de natuur. Bij chloride is dat een ander verhaal. Dit is een negatief geladen ion welke giftig is in zijn zuivere vorm. Natriumchloride is dus op zich geen gevaarlijke formule.

Daarbij is het een essentieel element in ons lichaam. Hoewel we allemaal zout nodig hebben, om verschillende redenen, is het wel belangrijk dat je op de hoogte bent van gevaren die gepaard gaan met een overmatig gebruik van NaCI of onzorgvuldig gebruik van de stof. Natriumchloride komt ook in de vorm ‘voedingszout’ en is een belangrijk element voor het regelen van de vochtbalans in ons lichaam en die van dieren. Het zorgt ervoor dat spieren en zenuwen optimaal kunnen functioneren.

Het is belangrijk om te beseffen dat een te hoge zoutinname voor ernstige gezondheidsproblemen kan zorgen. De gezondheidsproblemen kunnen zich uiten in een te hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. Ook een beschadiging aan de nieren is een gevolg van te veel zout.

Gevaren van Strooizout

Strooizout is een onmisbaar product welke overal ter wereld wordt gebruikt. Wegen, straten en stoepen worden erg glad in de winter en strooizout is noodzakelijk om de wegen ijsvrij te maken. Hoewel het effectief is in het smelten van ijs, kan overmatig gebruik van strooizout schadelijke gevolgen hebben voor het milieu.

Wanneer het smeltwater dat verzadigd is met zout in rivieren en meren terechtkomt, kan dit leiden tot verzilting van waterbronnen en schade aan het ecosysteem. Corrosie aan auto-onderdelen en de infrastructuur is ook een gevaar dat strooizout kan veroorzaken.

Natriumchloride Gevaren in de Industrie

Voor de productie van chloor en natronloog wordt natriumchloride gebruikt. Dit zijn uiteraard bekende en essentiële stoffen in de schoonmaakindustrie. Om chloor te produceren moeten er serieuze veiligheidsprotocollen nageleefd worden om schade en risico’s te voorkomen.

Het gebruik van natriumchloride is in de meeste situaties veilig. Maar, het is wel essentieel om je bewust te zijn van hoe je het gebruikt en wat de juiste formule is. Vermijd volop bewerkte voedingsmiddelen en gebruik zout spaarzaam bij het koken.

Zout Water

Zout water is een oplossing van zouten in water. Meestal wordt hieronder een fysiologische zoutoplossing van 0,9% onder verstaan, maar in de Angelsaksische wereld wordt er een zoutgehalte van meer dan 1,8% mee bedoeld. Water met een lagere saliniteit (zoutgehalte), bijvoorbeeld bij de uitmonding van rivieren in de zee, wordt in aflopende volgorde van zoutgehalte zilt water of brak water genoemd. Water met een zoutgehalte van minder dan 0,1% wordt zoetwater genoemd.

Op de Aarde heeft het zeewater van de oceanen het hoogste zoutgehalte en tegelijkertijd ook de grootste wateromvang. Het gemiddelde zoutgehalte van de zeeën ligt rond 3,5%. In de Botnische Golf daalt het zoutgehalte naar het noorden toe tot slechts 0,2%. De saliniteit van het Techirghiolmeer (Roemenië) is 8%. Het water van de Dode Zee bevat 33% zout. In het Assalmeer (Djibouti) en in Garabogazköl (Turkmenistan) zit gemiddeld 35% zout. De hoogste zoutconcentratie (40%) bevindt zich echter in het water van het Don Juanmeer in Antarctica.

Een verzadigde zoutoplossing heeft een bevriezingspunt van -21°C, een kookpunt van 109°C en bevat 356 g NaCl per liter bij een temperatuur van 0°C (359 g/l bij 25°C). Zout water heeft een lagere soortelijke warmtecapaciteit dan zoetwater, maar een elektrische geleidbaarheid die enkele ordes van grootte hoger ligt dan die van zoetwater.

labels: #Ei

Zie ook: