Voedselvergiftiging wordt veroorzaakt door het consumeren van eten of drinken die schadelijke bacteriën, virussen of parasieten bevatten. Het komt heel vaak voor, ongeveer 9,4 miljoen Amerikanen worden er jaarlijks door geveld. Ondanks de soms heftige symptomen is behandeling vaak niet nodig.

Bij een voedselvergiftiging maakt een giftige stof in het eten je ziek. Deze giftige stoffen worden geproduceerd door bacteriën of schimmels. Dit kan gebeuren wanneer je eten verkeerd bewaart, bijvoorbeeld voor langere tijd bij kamertemperatuur. Het eten van voeding met giftige toxines kan ook voedselvergiftiging veroorzaken. Deze toxines kunnen van nature voorkomen in voeding, zoals in sommige paddenstoelensoorten, of komen door bacteriën op bedorven voedsel terecht.

Bovendien kan de tijd tussen de vergiftiging en het optreden van de verschijnselen variëren van een aantal uren tot een aantal dagen, waardoor het lastig kan zijn om aan te wijzen welk voedingsmiddel de boosdoener is geweest. Sommige voeding vormt een groter risico voor voedselvergiftiging dan andere. Dit kunnen vlees en vis, eieren, rauwe zuivel, schaaldieren en ongewassen groenten en fruit zijn.

Omdat er veel verschillende soorten organismen zijn die voedselvergiftiging veroorzaken kunnen de symptomen en ernst ervan variëren. Hieronder worden tien symptomen van voedselvergiftiging besproken en wat je moet doen als je denkt dat je het hebt.

Veelvoorkomende symptomen van voedselvergiftiging

1. Buikpijn

Buikpijn voel je rond de romp van je lichaam, of het gedeelte onder je ribben en boven je bekken. Bij een voedselvergiftiging produceren schadelijke organismen gifstoffen die de maag- en darmwand aantasten. Dit kan zorgen voor een pijnlijke ontsteking in je maag, wat voor buikpijn kan zorgen. Mensen met een voedselvergiftiging kunnen ook kramp krijgen doordat de buikspieren samentrekken om de natuurlijke darmbeweging te versnellen en de schadelijke organismen zo snel mogelijk te verwijderen.

2. Diarree

Diarree wordt gekenmerkt door waterige, dunne ontlasting die drie of meer keren binnen 24 uur plaatsvindt. Het is een typisch symptoom van voedselvergiftiging. Het ontstaat door een ontsteking die er voor zorgt dat je darmen minder goed de spijsverteringsvloeistoffen heropnemen. Diarree kan ook gepaard gaan met andere symptomen, zoals de aandrang om naar het toilet te gaan, een opgeblazen gevoel en buikkramp.

Omdat je meer vloeistoffen verliest dan normaal bestaat het risico op uitdroging. Het is daarom belangrijk om goed te drinken. Naast water kunnen vloeistoffen zoals bouillon en soep uitdroging voorkomen en je een beetje energie geven als je geen vast voedsel kunt hebben. Let op de kleur van je urine om te controleren of je uitgedroogd bent. Deze zou lichtgeel of helder moeten zijn.

3. Hoofdpijn

Hoofdpijn komt heel vaak voor. Mensen kunnen hier om allerlei redenen last van hebben, zoals stress, te veel alcohol, uitdroging en vermoeidheid. Omdat een voedselvergiftiging zorgt voor vermoeidheid en uitdroging kan het ook leiden tot hoofdpijn. Howel de exacte oorzaak niet volledig wordt begrepen wordt gesteld dat uitdroging direct je hersenen beïnvloedt, waardoor ze vloeistoffen verliezen en tijdelijk krimpen. Je kunt vooral vatbaar zijn voor hoofdpijn als je moet overgeven en diarree hebt, die beide het risico op uitdroging verhogen.

4. Overgeven

Het is een natuurlijke reactie om bij een voedselvergiftiging over te geven. Dit gebeurt wanneer de buikspieren en middenrif zo sterk samentrekken en je ongewild forceren om de maaginhoud via je mond naar buiten te brengen. Het is een beschermend mechanisme dat zich voordoet wanneer je lichaam zich van gevaarlijke organismen of toxines wil ontdoen. Een voedselvergiftiging zorgt vaak dat je hevig moet overgeven. Bij sommigen gaat dit weer over, terwijl het bij anderen aanhoudt.

5. Verlies van eetlust

Mensen met een voedselvergiftiging verliezen vaak hun eetlust en hebben andere symptomen die opduiken bij ziekte, zoals vermoeidheid. Dit gebeurt wanneer het immuunsysteem aan de slag gaat om de infectie die je lichaam is binnengedrongen eruit te werken. Hierbij worden chemische boodschappers afgegeven, genaamd cytokines. Cytokines hebben veel verschillende rollen, maar een belangrijke is het reguleren van de respons van je lichaam op een infectie. Dit doen ze door je immuuncellen te vertellen waar ze naartoe moeten en hoe te reageren. Daarnaast sturen cytokines signalen naar de hersenen die veel van de symptomen veroorzaken die we linken aan ziek zijn, zoals het verliezen van de eetlust, vermoeidheid en pijn.

6. Koorts

Je hebt koorts wanneer je lichaamstemperatuur hoger is dan normaal, wat tussen de 36-37°C is. Koorts duikt op bij veel ziektes als onderdeel van het natuurlijke afweersysteem tegen een infectie. Pyrogenen, stoffen die koorts produceren, triggeren de temperatuurstijging. Ze worden afgegeven door je immuunsysteem of de bacteriën die je lichaam zijn binnengekomen. Ze veroorzaken koorts door signalen te sturen waardoor je hersenen denken dat je lichaam kouder is dan het echt is.

7. Rillingen

Rillingen kunnen ontstaan wanneer je lichaam de temperatuur wil verhogen. Het is een resultaat van het heel snel samentrekken en ontspannen van je spieren, wat warmte genereert. Het gaat vaak samen met koorts, door pyrogenen die je lichaam laten denken dat het koud is en moet opwarmen. Koorts kan bij veel verschillende ziektes optreden, zo ook bij voedselvergiftiging, waardoor rillingen vaak ontstaan.

8. Slapte en vermoeidheid

Slapte en vermoeidheid zijn andere symptomen van voedselvergiftiging. Deze symptomen treden op door de afgifte van de chemische boodschappers genaamd cytokines. Daarbij kun je je moe voelen doordat je door je gebrek aan eetlust minder eet. Zowel slapte als vermoeidheid zijn symptomen van ziekte en helpen je lichaam rusten, waarmee het herstel op de eerste plaats komt te staan. Ze kunnen ook bij veel andere ziektes optreden.

9. Misselijkheid

Misselijkheid geeft je het vervelende gevoel dat je moet overgeven. Alhoewel het normaal is dat je je misselijk voelt bij een voedselvergiftiging kan misselijkheid ook om andere redenen ontstaan, zoals bij migraine, wagenziekte en overeten. Misselijkheid door een voedselvergiftiging treedt meestal op tussen één en acht uur na een maaltijd. Het is een waarschuwingssignaal dat je mogelijk iets schadelijks hebt gegeten. Het kan worden verergerd door het vertragen van de darmbeweging, wat gebeurt als je lichaam de toxines uit je maag wil beperken.

10. Spierpijn

Je spieren kunnen zeer doen als je een infectie zoals voedselvergiftiging te pakken hebt. Dit komt omdat je immuunsysteem is geactiveerd, waardoor ontsteking ontstaat. Tijdens dit proces geeft je lichaam histamine af, een chemische stof die de bloedvaten helpt verwijden, zodat meer witte bloedcellen er door kunnen om de infectie te bestrijden. Histamine helpt de bloedtoevoer naar de geïnfecteerde lichaamsdelen verhogen. Net als andere stoffen betrokken bij de immuunrespons, zoals cytokines, kan histamine bij andere lichaamsdelen komen en pijnreceptoren triggeren.

Wat te doen bij vermoeden van voedselvergiftiging

Als je merkt dat je een aantal van de bovenstaande symptomen hebt en vermoedt dat je voedselvergiftiging hebt probeer dan te rusten en goed te drinken. Je kunt je ook laten adviseren door de apotheker, aangezien je hier bepaalde medicijnen kunt krijgen om de symptomen te verlichten. Sommige vormen van voedselvergiftiging kunnen echter ernstig zijn.

In eten en drinken kunnen bacteriën, virussen, schimmels of parasieten zitten die je ziek kunnen maken. Van de meeste heb je geen last. Door besmet eten en drinken kun je deze klachten krijgen:

  • meestal eerst buikpijn of buikkrampen
  • misselijk en overgeven
  • diarree
  • duizelig zijn

Sommige bacteriën geven hoofdpijn, spierpijn en koorts. Door sommige bacteriën kun je bloed in je poep krijgen.

Oorzaken van voedselvergiftiging

Meestal ben je ziek door bacteriën op eten, bijvoorbeeld deze:

  • Salmonella: komt voor op rauwe kip, rauw kalfsvlees of rauw varkensvlees. Soms zitten ze in eieren en melk, en op groente en fruit.
  • Campylobacter: zit vooral op rauwe kip.
  • Listeria: zit soms op rauw vlees, rauwe vis (sushi, oesters) en in kaas van rauwe melk.
  • E-coli: kan op rauw vlees (gehakt, hamburger) zitten en op rauwe groente.

Zulke bacteriën komen in je maag en darm en gaan daar groeien. Zo worden het er steeds meer. Ze zorgen voor een ontsteking van de binnenkant van de maag en darmen. Sommige bacteriën en schimmels maken gifstoffen waar je ziek van kunt worden.

Zo kunnen de bacteriën bijvoorbeeld in je maag en darm komen:

  • Je snijdt rauwe kip en bakt die gaar. Op dezelfde snijplank snijd je daarna tomaten voor een salade. De bacteriën van de rauwe kip komen nu op de tomaten en je eet tomaten met deze bacteriën erop.
  • Je koopt sushi bij de supermarkt en laat dit buiten de koelkast staan. Bacteriën krijgen zo de tijd om te groeien en door de warmte kunnen ze sneller groeien.
  • Je koopt biologische sla. Op de sla zitten E-coli bacteriën uit biologische mest. Je wast de sla niet goed. Daardoor blijven er wat bacteriën op de sla zitten.
  • Je barbecuet en er liggen wat kipsatés in de zon. De bacteriën die erop zitten kunnen goed groeien in de warmte. De kipsaté gril je daarna niet lang genoeg en je eet een halfgare saté op.
  • Je geeft iemand een hand. Die persoon is net naar de wc geweest en heeft de handen niet goed gewassen. De bacteriën uit zijn poep komen dan op jouw handen.

Wat te doen bij diarree en overgeven

Drinken

Bij diarree en overgeven is het belangrijk dat je extra vaak drinkt (2 of 3 liter per dag). Hoe meer diarree of overgeven, hoe meer je moet drinken om niet uit te drogen. Drink bijvoorbeeld elke keer een glas water, thee of bouillon nadat je diarree had. Drink kleine beetjes tegelijk als je overgeeft. Bijvoorbeeld elke 5 tot 10 minuten 1 of 2 slokken. Zo hou je toch wat vocht binnen. Als je je wat beter voelt, kun je langzaam weer wat meer in 1 keer gaan drinken. Als je ook koorts hebt, is drinken nog belangrijker.

Drink geen zoete dranken als de diarree langer dan 1 week duurt of steeds terugkomt. Dus geen appelsap, melk, energie-dranken, frisdranken en light-dranken (zoals cola light). Soms kunnen de darmen tijdelijk minder goed tegen deze drank als je diarree hebt (gehad).

Eten

Een paar dagen niet of minder eten is niet erg. Je hoeft jezelf niet te dwingen om te eten. Als je weer trek hebt, kun je weer eten waar je zin in hebt. Begin met kleine beetjes. Als je kunt eten, voel je je meestal meteen wat beter. Helemaal niet eten of een speciaal dieet is niet nodig. Bij buikkrampen kun je het beste kleine beetjes eten en drinken.

Voorkom dat je anderen ziek maakt

Was je handen met water en zeep. Droog daarna je handen goed af met een schone handdoek of papieren doekjes. Gooi de doekjes meteen weg. Was en droog je handen elke keer als je naar de wc bent geweest. En voordat je eten of drinken klaarmaakt. Was gebruikte glazen, borden en bestek goed af. Leg uit aan de mensen om je heen dat ze dezelfde adviezen moeten volgen.

Meestal zijn er geen medicijnen nodig. Er zijn 2 medicijnen die je soms kunt gebruiken. ORS is een drankje met speciale suikers en zouten. Je koopt het als drankje of poeder waarmee je zelf het drankje maakt. Lees eerst de bijsluiter. Meng ORS met water, niet met eten of ander drinken. Neem ORS als je meer kans hebt op uitdroging of al uitgedroogd bent. Bijvoorbeeld:

  • als je minstens 6 keer per dag poep hebt zo dun als water
  • als je meer dan 4 keer per dag moet overgeven
  • als je door koorts veel zweet en je te weinig drinkt of veel dorst houdt
  • als je ouder bent dan 70 jaar

Medicijn om minder vaak te poepen

Ben je op reis? Of moet je lang doorwerken zonder naar de wc te moeten? gebruiken. Het zorgt ervoor dat je minder vaak moet poepen. Je wordt er niet sneller beter door. Een bijwerking is verstopping. Slik het niet langer dan 2 dagen.

Gebruik loperamide niet:

  • als je koorts hebt
  • als je bloed bij je diarree hebt
  • als je zwanger bent of borstvoeding geeft
  • bij kinderen jonger dan 8 jaar

Medicijnen tegen bacteriën zijn bijna nooit nodig. De huisarts zal je geen medicijn tegen overgeven geven. Je wordt namelijk niet sneller beter door dit medicijn. Kijk voor meer informatie op Apotheek.nl.

Sommige medicijnen kunnen door de diarree minder goed of helemaal niet werken. Gebruik je de anticonceptie-pil en heb je last van overgeven of diarree? Lees wat je moet doen om zwangerschap te voorkomen bij de gewone pil en de minipil.

Heb je een kind met diarree of overgeven? Kijk voor meer informatie op Apotheek.nl.

Salmonella infectie

De salmonellabacterie komt veelvuldig voor bij dieren. Besmetting kan ontstaan door het eten van dierlijke producten en in zeldzame gevallen door contact met dieren. Een salmonellabesmetting kan zowel in Nederland als in het buitenland opgelopen worden. In sommige landen, met mindere hygiënische omstandigheden, is de kans op infectie veel groter dan in Nederland.

De salmonellabacterie komt vooral voor in rauw vlees (met name varkensvlees en kip), eieren, rauwe melk en melkproducten, vis en garnalen. Normaal gesproken veroorzaakt het eten van besmet vlees niet direct een infectie. Pas wanneer de bacteriën zich op het voedsel hebben kunnen vermeerderen, ontstaat infectiegevaar. Dit is het geval wanneer producten niet voldoende gekoeld bewaard zijn of wanneer producten niet goed verhit worden. De salmonellabacterie wordt gedood wanneer een product geheel (dus ook aan de binnenkant) tot 70 °C verhit wordt. Invriezen en koelen van producten doodt de bacterie niet maar gaat wel vermeerdering tegen.

Ouderen, zuigelingen en mensen met een verzwakt immuunsysteem zijn een risicogroep voor een salmonella infectie.

Het duurt ongeveer 6 tot 48 uur voordat een salmonellabesmetting klachten veroorzaakt. Deze periode wordt de incubatietijd genoemd. Klachten die kunnen ontstaan zijn: misselijkheid, overgeven, diarree (soms met slijm en bloed), buikkrampen, koorts en hoofdpijn. Met name bij een infectie met de Salmonella typhi en de Salmonella paratyphi bacterie kunnen de klachten heel hevig zijn. De infectie die ontstaat door deze bacteriën wordt ook wel buiktyfus of paratyfus genoemd. Deze aandoeningen kunnen, wanneer ze niet behandeld worden, dodelijk zijn.

Een klein aantal mensen dat een salmonellabesmetting heeft opgelopen, kan blijvende (chronische) klachten houden. Dit kunnen buikklachten zijn, zoals buikkrampen of diarree, maar ook gewrichtsklachten kunnen ontstaan als de salmonellabacteriën in de bloedbaan zijn doorgedrongen. De kans dat dit gebeurt is groter bij mensen met een (ernstig) verzwakt immuunsysteem.

Door middel van ontlastingsonderzoek kan de diagnose gesteld worden. Bij de meeste infecties is geen behandeling nodig. De infectie moet ‘uitgeziekt’ worden. Het is, zo mogelijk, beter dat een infectie door het eigen immuunsysteem opgeruimd wordt.

Het is belangrijk om voldoende te drinken, omdat je door diarree, overgeven en koorts veel vocht verliest. Om uitdroging te voorkomen, moet dit vocht aangevuld worden. Bij de drogist en apotheek is ORS verkrijgbaar. Dat is een poeder dat je oplost in water. Hiermee vul je niet alleen vocht aan, maar ook zouten en suikers. In principe kun je normaal eten, dus probeer gewoon te eten waar je zin in hebt.

Bij aanhoudende of ernstige klachten zoals hoge koorts kan een behandeling nodig zijn. Wanneer de koorts na drie dagen niet verminderd is, is het raadzaam een arts te raadplegen.

Preventie van een salmonella infectie

  • Pas op met rauwe dierlijke producten.
  • Let er in restaurants (in Nederland, maar vooral in het buitenland) goed op dat vlees- en visproducten voldoende gegaard zijn.
  • Was keukenmateriaal, zoals messen en snijplanken, goed met heet water en afwasmiddel na contact met rauw vlees.
  • Als u veel vocht verliest, door diarree, overgeven en koorts, is het belangrijk dat dit vocht weer aangevuld wordt. Bij drogist en apotheek is ORS poeder verkrijgbaar. Dit poeder kun je oplossen in water en vervolgens opdrinken.
  • Bij een salmonella infectie mag je in principe gewoon alles eten. Het advies om alleen thee en beschuit te nemen is inmiddels achterhaald. Het is juist goed om zoveel mogelijk normaal te eten. Op die manier sterk je snel weer aan en verbetert je conditie. Bruin brood of volkorenbrood is beter dan wit brood omdat het veel meer vezels bevat. Vezels werken als een soort spons en ze dikken de ontlasting in.
  • Wanneer je naar minder hygiënische landen in Azië, Zuid-Amerika, Midden-Amerika en Afrika reist, kan een vaccinatie tegen buiktyfus nodig zijn. Je kunt deze vaccinatie bij de plaatselijke GGD of Travelclinic halen. De vaccinatie beschermt niet volledig maar de kans om een besmetting met Salmonella typhi of Salmonella paratyphi op te lopen, vermindert met zo’n 70%.

labels: #Vlees

Zie ook: