Volgens mlds heeft bijna een kwart van de Nederlanders weleens last van pijn in de maag. Dit is vaak onverklaarbaar. Onverklaarbare maagkwalen worden functionele maagklachten genoemd. Dyspepsie is een aandoening waarbij patiënten last hebben van klachten in het bovenste deel van het maag-darmkanaal. Het kenmerkt zich door een breed scala aan symptomen, waaronder buikpijn, een opgeblazen gevoel, misselijkheid, boeren, brandend maagzuur en een gebrek aan eetlust.

Dyspepsie kan een chronische aandoening zijn die een aanzienlijke impact kan hebben op de kwaliteit van leven van patiënten. De behandeling van dyspepsie kan variëren afhankelijk van de oorzaak en ernst van de aandoening. In sommige gevallen kan de behandeling bestaan uit het vermijden van bepaalde voedingsmiddelen of het aanpassen van het dieet, het verminderen van stress of het nemen van medicijnen om de symptomen te verlichten. In sommige gevallen kan een endoscopie worden gebruikt om de oorzaak van dyspepsie te achterhalen.

Functionele Maagklachten: Overgevoelige en Luie Maag

Functionele maagklachten ontstaan vaak door twee veelvoorkomende oorzaken:

  • Een overgevoelige maag: Een overgevoelige maag betekent dat je maag snel van streek raakt door bepaalde voedingsmiddelen, dranken of stress. Mensen met een overgevoelige maag kunnen last krijgen van symptomen zoals buikpijn, misselijkheid, een opgeblazen gevoel en brandend maagzuur. Het is belangrijk om te herkennen welke voedingsmiddelen en situaties deze klachten veroorzaken, zodat je ze kunt vermijden en zo de klachten kunt verminderen.
  • Een luie maag: Een luie maag, ook wel bekend als gastroparese, betekent dat de maag langzamer dan normaal voedsel verteert. Dit kan leiden tot symptomen zoals een vol gevoel na een kleine maaltijd, een misselijk gevoel, braken en buikpijn. Mensen met een luie maag moeten vaak kleine, frequente maaltijden eten en vezelrijke of vette voedingsmiddelen vermijden.

Andere Oorzaken van Maagklachten

Naast functionele maagklachten, zijn er ook andere klachten die wel een duidelijke oorzaak hebben:

  1. Verkeerd eten: Dit is een van de meest voorkomende vormen van maagpijn en tegelijkertijd een van de minst gevaarlijke. De oorzaak van deze pijn zit hem namelijk in, je raadt het al, het eten wat je binnenkrijgt. Probeer in deze gevallen dus gevarieerd te eten en laat altijd nog wat ruimte over in je buik. Je zult merken dat je dan geen buikpijn meer hebt na het eten. Blijft de buikpijn aanhouden?
  2. Voedselvergiftiging: Maar in sommige gevallen kan het wat ernstiger zijn. Het kan namelijk zo zijn dat je bedorven voedsel hebt gegeten en dus een voedselvergiftiging hebt opgelopen. Meestal gaat een voedselvergiftiging binnen 1 tot 5 dagen vanzelf over maar in uitzonderlijke gevallen is de vergiftiging zo heftig dat je naar het ziekenhuis moet.
  3. Stress: Naast het feit dat stress mede verantwoordelijk is voor veel kwaaltjes (denk aan overgewicht, te hoog cholesterol etc.) is het ook één van de oorzaken van maagklachten. Je vraagt je waarschijnlijk af hoe dat kan. Stress zorgt ervoor dat je lichaam in de zogenaamde ''flight of fight'' status kan verkeren. Het voorkomen van maagklachten door stress is niet eenvoudig. Verschillende wetenschappelijke onderzoeken hebben uitgewezen dat magnesium stress kan verminderen. Door te bewegen maakt je lichaam endorfine aan en daar word je gelukkiger van. Je komt pas echt tot rust als je niet meer gestoord kunt worden door triggers van buitenaf. De komst van smartphones en tablets hebben ervoor gezorgd dat bijna iedereen 24/7 bereikbaar is en dat vergroot de kans op (langdurige) stress.
  4. Galstenen: Meestal geven galstenen weinig tot geen klachten. Pas als een galsteen klem komt te zitten tussen de galwegen kunnen er klachten optreden. Dat komt omdat de galstenen dan de doorstroming van galvloeistof verhinderen. De galblaas probeert vervolgens om de galstenen door de galwegen te laten stromen, door samen te trekken. Deze samentrekking van de galblaas heeft vaak veel pijn tot gevolg, met name in de rechterbovenbuik. Andere klachten zijn misselijkheid, overgeven en geelzucht.
  5. Alvleesklierontsteking: Een (acute) alvleesklierontsteking kenmerkt zich vaak in een acute en hevige pijn in de bovenbuik. Deze pijn kan in sommige gevallen uitstralen naar de schouders, de zij en de rug. Andere klachten van een acute alvleesklierontsteking zijn een misselijk gevoel, overgeven, koorts en een versnelde ademhaling. Karakteristiek aan alvleesklierontsteking is dat de maagpijn toeneemt na een maaltijd en dat je geneigd bent om voorovergebogen te gaan zitten met je knieën opgetrokken.
  6. Glutenallergie: Glutenallergie is één van de meest voorkomende allergieën in Nederland. Een van de symptomen van glutenintolerantie is maagpijn. Deze maagpijn doet zich, vanzelfsprekend, vooral voor wanneer diegene gluten heeft binnen gekregen. Typische soorten maagpijn bij glutenallergie zijn: krampen, een misselijk gevoel, overgeven en diarree. Niet aan de maag gerelateerde klachten zijn o.a. jeuk, irritatie rond de mond, huiduitslag en verstopping van de neus.
  7. Aneurysma: Een aneurysma is een verdikking of verwijding van de aorta. De aorta is de belangrijkste ader in je lichaam en deze loopt ook door je buik. Op het moment dat de verdikking of verwijding van de aorta zich daar voordoet, dan kan dit maagklachten tot gevolg hebben. Maar hoe herken je een aneurysma dan? Je herkent een aneurysma aan een kloppend gevoel onderin en middenin je buik. Het wordt ook wel gekenmerkt als een drukkend gevoel in je maag/middenrif. Ook kun je een pijnlijk gevoel in de rug en onderrug ervaren. Het gebeurt vaak dat je een aneurysma zelf niet opmerkt en dat je arts dit pas opmerkt bij een controle. Als er iemand in de familie al eens een aneurysma heeft gehad, dan is een gezonde leefstijl dus des te belangrijker. Verstopte aders, een hoge bloeddruk en een hoog cholesterol kunnen namelijk allemaal het gevolg zijn van ongezond eten en weinig beweging.
  8. Maagzweer: Als je last hebt van een maagzweer dan is de slijmvlieslaag van de twaalfvingerige darm of van de maag dusdanig beschadigd dat er een gat in zit. Hierdoor liggen de zenuwen in het bindweefsel helemaal open. Als vervolgens het zure maagsap met deze zenuwen in contact komt, dan heeft dit hevige pijn tot gevolg. De oorzaak van een maagzweer is vaak de bacterie genaamd Helicobacter Pylori. Een maagzweer kan vanzelf genezen maar kan eenvoudig weer terugkeren. Als de pijn terugkeert, dan kun je het beste naar de huisarts gaan. Die schrijft een medicijnkuur voor waardoor de maagwand zich volledig herstelt. In uitzonderlijke gevallen levert een maagzweer complicaties op, bijvoorbeeld bij een bloeding of perforatie van de buikwand.
  9. Geïrriteerd maagslijmvlies: Wanneer het maagslijmvlies dunner wordt, bijvoorbeeld door stelselmatig roken, vet eten of alcohol, neemt ook de beschermende werking van het maagslijmvlies af. Hierdoor dringt maagzuur makkelijker door het slijmvlies heen, waardoor het de maagwand plaatselijk kan irriteren. De slokdarm is sowieso al niet beschermd tegen maagzuur waardoor je het welbekende branderige gevoel van maagzuur achter het borstbeen ervaart. Deze klachten vinden vooral plaats net na een maaltijd.
  10. Functionele maagklachten: Als je regelmatig last hebt van een raar gevoel in de buik, een misselijk gevoel en/of een opgeblazen gevoel zonder direct aanwijsbare reden dan kun je bijvoorbeeld kiezen voor een gastroscopie of maagonderzoek. In dat geval heb je waarschijnlijk last van zogenaamde functionele maagklachten. Deze maagklachten hebben geen aanwijsbare oorzaak en zijn in veel gevallen, medisch gezien, niet ernstig. Dat neemt niet weg dat deze klachten pijnlijk en vervelend kunnen zijn. Het kan helpen om je eetgewoontes/drinkgewoontes dan eens te herzien.

Opgeblazen gevoel

Iedereen heeft wel eens last van een opgeblazen gevoel in de buik. Het is een onaangenaam gevoel dat vaak na de maaltijd ontstaat. Bij een opgeblazen buik is het maag-darmkanaal opgezwollen/opgezet door een verstoring van de spijsvertering of een hogere aanwezigheid van gas in het maag- en darmstelsel. Dat zorgt voor het opgeblazen gevoel in de buik. Je buik is dan erg vol, bijna alsof je zwanger bent.

Er is een bepaalde hoeveelheid gas aanwezig in de maag en darmen, maar als gevolg van lucht die je inslikt of gasvorming door darmbacteriën, kan er soms meer gas in je maag- en darmstelsel aanwezig zijn dan normaliter het geval is. Daarom kan een opgezette buik gepaard gaan met winderigheid of boeren. Ook bij mensen die hyperventileren of last hebben van longemfyseem kan een opgeblazen buik eerder voorkomen.

In veel gevallen is een opgeblazen buik niet direct reden tot paniek, omdat er doorgaans iets onschuldigs aan de hand is. Zorg er wel voor dat je het probleem aanpakt. Indien het opgeblazen buikgevoel samengaat met andere klachten is het raadzaam om contact te zoeken met je huisarts. Neem ook contact op met je huisarts als je je zorgen maakt of als je klachten voor je gevoel te lang aanhouden.

Wat kun je doen tegen een opgeblazen gevoel?

Er zijn verschillende dingen die je kunt doen om een opgeblazen of opgezwollen buik te voorkomen:

  1. Eet rustig en kauw goed: Door snel te eten of te drinken komt er gemiddeld meer lucht in de buik dan wanneer je rustig eet en goed kauwt. Verder is het raadzaam om geen maaltijden over te slaan. Lege darmen leiden namelijk tot gasvorming.
  2. Let op je vezelinname: Vezels zijn belangrijk voor een goede stoelgang en kunnen een opgeblazen buik voorkomen. Belangrijk: sommige producten geven extra gasvorming en kunnen bijdragen aan een opgeblazen gevoel. Je kunt overwegen inname van deze producten te matigen als je denkt dat deze het opgezette gevoel veroorzaken. Ook koolzuurhoudende dranken en scherpe kruiden kunnen een opgeblazen gevoel veroorzaken.
  3. Drink voldoende water: Als je voldoende water of thee drinkt, ben je altijd goed gehydrateerd en wordt er voldoende van het spijsverteringszuur aangemaakt, wat zorgt voor een goede spijsvertering. Dit kan een opgeblazen gevoel helpen voorkomen.
  4. Beweeg regelmatig: Probeer ten minste 20 minuten per dag actief bezig te zijn. Het liefst nog wat langer eigenlijk. Een goede tip is om na het avondeten een korte wandeling te maken buiten. Je onderbuik krijgt dan eigenlijk een soort massage, wat de spijsvertering en stoelgang bevordert.
  5. Beperk suiker en vet: Teveel suiker of vet kan resulteren in verschillende darmproblemen, zoals diarree, buikpijn of een opgezet gevoel. Probeer inname van voedingsmiddelen met veel suiker en/of vet daarom te vermijden of in elk geval te matigen.
  6. Vermijd cafeïne: Cafeïne kan ervoor zorgen dat voedsel de maag te snel verlaat. Dat kan zorgen dat je buik opgeblazen voelt. Ook heeft cafeïne de eigenschap om zogenaamde spasmen in de darmen te veroorzaken, wat het opgeblazen gevoel verder kan verergeren. Als je wel eens last hebt van een opgeblazen gevoel kan het dus helpen om minder koffie en cafeïne houdende drank te nuttigen. Sommige mensen hebben baat bij het drinken van munt- of kamillethee en het eten van knoflook.

Wat te doen bij aanhoudende maagklachten?

Als de bovenstaande aanpassingen van je eetgedrag en levensstijl niet helpen, of als je denkt dat het opgeblazen gevoel een andere oorzaak heeft, kun je contact opnemen met de huisarts. Ook een diëtist kan helpen bij het voorkomen of behandelen van een opgeblazen (gevoel in de) buik. Zoek naar een diëtist bij jou in de buurt. Diëtetiek wordt vergoed door je basisverzekering, maar alleen de eerste drie behandeluren. Zorg wel dat je een verwijzing hebt.

Overgevoelige maag

Mensen met een overgevoelige maag zijn overgevoelig voor prikkels uit het spijsverteringskanaal. Hoe dat komt, is niet duidelijk. Aan het slijmvlies van de maag is niets bijzonders te zien. Wanneer bij onderzoek geen zichtbare afwijkingen worden gevonden, maar de maagklachten toch aanhouden, wordt vaak de diagnose overgevoelige maag gesteld.

Een overgevoelige maag behoort tot de zogenoemde functionele maagdarmklachten. Dit wil zeggen dat de klachten veroorzaakt worden door een verstoorde functie van de maag, maar dat er geen zichtbare afwijking te vinden is. Functionele maagklachten komen veel voor. Het prikkelbare darm-syndroom (PDS) behoort ook tot de functionele maagdarmklachten. Bij deze aandoening staan darmklachten, zoals buikpijn, verstopping of diarree voorop. Naast deze darmklachten heeft 30% van de mensen met PDS ook last van maagklachten zoals maagpijn, misselijkheid, snel een vol gevoel of brandend maagzuur.

De oorzaak van een overgevoelige maag is niet helemaal duidelijk. Meestal wordt de diagnose gesteld op basis van het klachtenpatroon. Afhankelijk van de ernst van de klachten kan de huisarts je doorverwijzen voor verder onderzoek om andere aandoeningen uit te sluiten. De arts in het ziekenhuis zal dan waarschijnlijk een gastroscopie uitvoeren. Wereldwijd zijn door medisch specialisten criteria vastgesteld wanneer bij iemand de diagnose ‘functionele maagklachten’ kan worden gesteld. Om de diagnose ‘functionele maagklachten’ te kunnen stellen moeten de klachten minstens zes maanden geleden begonnen zijn.

Een overgevoelige maag is lastig te behandelen. Eventueel kan de huisarts iets voorschrijven tegen de pijn. Een lage dosering van een antidepressivum kan ervoor zorgen dat er minder (pijn)prikkels vanuit de maag aan de hersenen worden doorgegeven. Koffie, pepermunt, chocolade, koolzuurhoudende dranken, sterk gekruid eten en vet voedsel kunnen klachten veroorzaken. Stop met roken. Probeer stress zoveel mogelijk te vermijden en zorg voor voldoende ontspanning, bijvoorbeeld door sporten en andere lichaamsbeweging. Bij spanning en stress maakt je lichaam meer maagzuur aan.

Boeren

Boeren (ructus of opboeren) is het ‘ontluchten’ van de maag via de slokdarm en mond. We slikken (ongemerkt) de hele dag door lucht in. Dit gebeurt tijdens het eten, drinken of praten. Er ontstaat een opstapeling van lucht in de maag, wat leidt tot het uitzetten van de maag. Door het uitzetten van de maag gaat er vanuit de maagwand een seintje naar de hersenen. Dit seintje zorgt ervoor dat de sluitspier tussen de slokdarm en de maag zich gaat ontspannen. De maag heeft dus eigenlijk een soort ‘ontluchtingsmechanisme’.

Dit beschermt de maag tegen extreme uitzetting door luchtophoping. De lucht die we binnenkrijgen, stapelt zich op in de maag. Een kleine hoeveelheid lucht wordt met het voedsel doorgegeven aan de darm. Iedereen moet wel eens een boer laten, om lucht kwijt te raken. Dit is heel normaal, al wordt het niet altijd als gepast gezien.

Boeren kan voorkomen als klacht bij een maagaandoening of andere ziekte. Het kan ook een op zichzelf staande klacht zijn. Boeren kan een zeer vaak terugkerend en vervelend verschijnsel zijn.

Oorzaken van boeren

Boeren kan verschillende oorzaken hebben. Iedereen slikt kleine beetjes lucht in tijdens het eten, drinken of praten. Sommige mensen slikken heel veel lucht in. Dit inslikken van lucht wordt ook wel ‘aerofagie’ genoemd. Het inslikken van lucht kan verergeren door stress, kauwgom kauwen, roken of onrustig eten, drinken en praten.

Sommige voedingsmiddelen kunnen extra lucht in de maag veroorzaken. Dit zijn bijvoorbeeld koolzuurhoudende frisdranken, bier, ui, koolsoorten, prei, paprika, peulvruchten, knoflook, grote hoeveelheden (onrijp) fruit, grote hoeveelheden suiker en/of vet en scherpe kruiden of specerijen.

Boeren komt vaak voor in combinatie met brandend maagzuur (zuurbranden en oprispingen) of functionele maagklachten. Boeren kan daarnaast voorkomen door galstenen en maagzweren. In beide gevallen is boeren niet de meest voorkomende klacht bij galstenen of maagzweren.

Boeren komt ook vaker voor bij mensen die verkouden zijn of een aandoening hebben aan het strottenhoofd, de neus- of keelholte. Het inslikken van (veel) lucht kan op een opgeblazen gevoel en misselijkheid veroorzaken.

Boeren is een symptoom en geen aandoening, daarom wordt de diagnose ‘boeren’ niet gesteld. Wel kan op basis van de klachten gekeken worden naar een mogelijke oorzaak. Als het boeren een verschijnsel is bij een andere aandoening, dan moet deze aandoening behandeld worden.

Tips en adviezen tegen boeren

Voor ‘boeren’ als op zichzelf staande klacht, kunnen onderstaande tips en adviezen helpen. In sommige gevallen kan een logopedist helpen de klachten te verminderen.

  • Probeer stress en spanningen te vermijden.
  • Eet en drink rustig en kauw goed, met je mond gesloten. Het kan helpen om voordat je een hap of slok doorslikt, eerst de achterkant van je tong tegen je gehemelte aan te drukken.

Maagpijn

Als je last hebt van je maag, heb je meestal 1 of meer van deze dingen:

  • pijn bovenin je buik (maagpijn) Dit kan 's nachts erger worden. Na het eten kan het minder worden. Of juist erger.
  • pijn of een branderig gevoel achter je borstbeen (brandend maagzuur) Bijvoorbeeld als je bukt of gaat liggen na het eten.
  • zuur eten of drinken komt uit je maag in je keel of mond Bijvoorbeeld als je bukt of gaat liggen na het eten.

Je kunt last hebben van je maag door veel dingen:

  • Roken, alcohol en eten: Van roken, alcohol en frisdrank met prik kun je last krijgen van je maag. Je kunt ook meer last hebben als je vet of pittig hebt gegeten, of na het eten van ui, chocola, pepermunt of zuur fruit zoals sinaasappel.
  • Meer druk op je buik: Door meer druk op je buik kan eten makkelijker omhoog komen.
  • Maagzweer of maagkanker: Soms heb je last van je maag door een maagzweer. , of door de maagbacterie. Heel soms heb je last van je maag door maagkanker.
  • Andere oorzaken: Je kunt ook last hebben doordat je maag langzamer werkt. Of doordat de spier tussen je maag en slokdarm wat slapper is. Bij een middenrif-breuk kun je ook last hebben van je maag. De bovenkant van je maag steekt dan een beetje boven het middenrif uit.

Wat kun je zelf doen tegen maagpijn?

Dit kan helpen om minder last te krijgen van je maag:

  • Extra kussens in bed: Heb je vooral klachten als je in bed ligt? Het helpt als je hoofd hoger ligt. Leg bijvoorbeeld een extra kussen onder je hoofd, nek en schouders. Of zet het hoofdeinde van je bed een stukje hoger.
  • Eten, drinken en roken: Ben je te zwaar, probeer dan af te vallen. Dan kun je minder last krijgen van je maag. Eet gezonder en beweeg meer. Wil je hulp om gezonder te eten of af te vallen? Maak een afspraak bij een diëtist. Rook je, vraag dan hulp om te stoppen met roken van je huisarts, de praktijkondersteuner of een coach. Als je gestopt bent, heb je meestal minder last van je maag.

Ook kun je proberen of deze adviezen helpen:

  • Krijg je steeds last van je maag na bepaald eten of drinken? Bijvoorbeeld na vet eten of pittig eten? Eet dat dan een tijdje niet. Zo merk je of je minder last krijgt. Stop niet met het eten of drinken van verschillende dingen tegelijk. Je weet dan niet wat helpt om minder last te krijgen van je maag.
  • Drink geen frisdrank met prik.
  • Drink je alcohol? Je kunt proberen of het helpt als je geen of minder alcohol drinkt.

Wanneer moet je direct de huisarts bellen?

Bel direct de huisarts of huisartsen-spoedpost als je 1 of meer van deze dingen hebt:

  • Je poep is plakkerig en zwart (dus niet donkerbruin).
  • Je geeft bloed over.
  • Je blijft overgeven. De pijn gaat niet meer weg.
  • De pijn is zo erg dat je het niet meer volhoudt.
  • Je voelt je suf en valt steeds bijna flauw.
  • Je hebt heftige buikpijn en koorts.
  • Je hebt heftige buikpijn die erger wordt als je beweegt.
  • De pijn wordt erger als je je buik aanraakt of loslaat.
  • De pijn wordt erger als je hoest of lacht.

Wanneer moet je de huisarts bellen, maar is er geen haast?

Bel je huisarts op werkdagen of maak een afspraak als 1 of meer van deze dingen voor jou kloppen:

  • Je hebt de adviezen 3 weken geprobeerd, maar ze helpen niet.
  • Je hebt in je kindertijd gewoond in een gebied waar veel mensen de maagbacterie hebben. Zoals Azië, Afrika, Midden-Amerika, Zuid-Amerika en het zuiden en oosten van Europa.
  • Je klachten veranderen. Of je krijgt meer of steeds weer last van je maag.

labels:

Zie ook: