In de complexe wereld van de zorg is het van cruciaal belang om gestructureerd en effectief te rapporteren. Om de juiste zorg te leveren, heb je duidelijke en betrouwbare verslagen nodig. Het stelt zorgprofessionals in staat om de zorgkwaliteit te evalueren, besluitvorming te ondersteunen en de algehele levenskwaliteit van bewoners te verbeteren.

Rapporteren volgens de SOAP-methode helpt je om gestructureerd verslag te leggen. Een SOAP rapportage is een rapportage die is gedaan met behulp van de SOAP methode. De SOEP-methodiek (Subjectief, Objectief, Evaluatie, Plan) is een veelgebruikt model voor rapportages, maar in de praktijk zien we dat deze methode regelmatig verwarring veroorzaakt.

Maar wat is SOEP rapporteren eigenlijk? En wat is eigenlijk het verschil met SOAP rapporteren?

Wat is SOEP Rapportage?

SOEP: Subjectief, Objectief, Evaluatie, Plan

  1. Subjectief: In de ouderenzorg omvat subjectiviteit de persoonlijke beleving van bewoners, hun familie en zorgverleners. Het gaat niet alleen om medische feiten, maar ook om individuele ervaringen en percepties.
  2. Objectief: Objectieve metingen, zoals vitale functies, medicatiebeheer en klinische tests, vormen de kern van SOEP-rapporten. Deze meetbare gegevens bieden een duidelijk beeld van de fysieke gezondheidstoestand van bewoners.
  3. Evaluatie: Bij de evaluatie is de centrale vraag: wat is er veranderd ten opzichte van de vorige keer. Dus bij wondzorg: is de wond bijvoorbeeld kleiner, minder rood of inmiddels droog?
  4. Plan: Hierin omschrijf je de eventuele vervolgstappen. Mag mevrouw de voet met wond weer voorzichtig gaan belasten. Of moet morgen toch de wondverpleegkundige gebeld omdat de wond nog steeds niet heelt.

Wat is SOAP Rapportage?

SOAP staat voor: Subjectief, Objectief, Analyse en Plan. Met deze volgorde breng je structuur in je zorgrapportage aan, beschrijf je de situatie vanuit verschillende oogpunten en noteer je meteen vervolgstappen.

SOAP: Subjectief, Objectief, Analyse, Plan

Terwijl SOEP zich richt op evaluatie, wordt SOAP, waarbij SOAP staat voor Subjectief, Objectief, Analyse, Plan, gekenmerkt door een diepere analytische benadering.

  1. Subjectief: SOAP erkent het belang van subjectieve informatie, vergelijkbaar met SOEP. Het omvat de persoonlijke ervaringen en observaties van zorgverleners en bewoners. Hieronder valt de mening of beschrijving van de cliënt zelf.
  2. Objectief: Net als SOEP-rapportage omvat SOAP objectieve metingen. Dit kan variëren van klinische resultaten tot meetbare feiten met betrekking tot de zorgverlening. Hier kun je als zorgmedewerker de feiten toevoegen die je hebt geobserveerd.
  3. Analyse: Het onderscheidende kenmerk van SOAP is de nadruk op analyse. Waar SOEP de evaluatie benadrukt, ga je bij SOAP in op de vraag: wat is er aan de hand? Je zou ook kunnen zeggen dat je klinisch redeneert over de situatie. De wond heelt niet en het lijkt erop dat meneer zijn diabetes medicatie niet goed neemt. Bij dit onderdeel geef je als zorgmedewerker aan wat jij denkt dat er aan de hand kan zijn. Bijvoorbeeld dat er buikgriep heerst en dat de cliënt dit kan hebben opgelopen. Of dat mevrouw dit meestal doet na een bezoek van haar kinderen en dat ze niet goed lijkt te weten hoe ze haar gevoelens goed te uiten. Het kan ook zijn dat je niet weet wat er aan de hand is.
  4. Plan: SOAP voorziet in een gestructureerd plan voor analyse, vergelijkbaar met SOEP. Hierin benoem je de eventuele vervolgstappen. In het voorbeeld van de wondzorg kun je om een HbA1c bepaling vragen bij de huisarts, zodat je weet of de bloedglucose gefluctueerd heeft de afgelopen maanden. Dit onderdeel bestaat uit een actie met een tijdspad. De meneer die diarree heeft moet een plan krijgen om voldoende vocht en voedingsstoffen binnen te krijgen. De mevrouw die zich agressief opstelt en probeert weg te rennen, moet begeleiding krijgen.

Het Verschil Tussen SOEP en SOAP

Het verschil tussen een SOAP en SOEP rapportage zit hem in één letter. In plaats van ‘analyse’ staat er bij SOEP ‘evaluatie’. Bij ‘analyse’ draait het om wat je ziet in de huidige situatie. Bij ‘evaluatie’ draait het om wat er al is gedaan en of dat heeft geholpen.

Het Verhelderende Verschil: Tussen SOEP en SOAP is een klein verschil. In onze e-learnings gaan we uit van de SOAP methode, omdat dit net een iets bredere blik geeft. Maar oefenen met SOAP is net zo goed oefenen met SOEP.

Voorbeelden van SOEP/SOAP in de Praktijk

Voorbeeld 1: Medicijnweigering

  • Subjectief: Mevrouw zegt: "Ik wil mijn medicijnen niet innemen."
  • Objectief: Mevrouw weigert haar medicijnen in te nemen, duwt de lepel weg.
  • Analyse: De medewerker concludeert uit haar gedrag dat het iets te maken heeft met de manier waarop zij de medicijnen heeft gegeven en besluit de situatie recht te zetten door eerst meer met mevrouw vertrouwd te raken.
  • Plan: Later zal ze nog eens proberen of ze haar medicijnen wil innemen.

Afhankelijk van haar analyse zou haar plan er ook anders kunnen hebben uitgezien:

  • Ze had een collega kunnen vragen mevrouw haar medicijnen te geven.
  • Ze had kunnen besluiten dat ze geen idee had waarom mevrouw haar medicijnen weigerde en kunnen uitzoeken wat de reden was.
  • Ze had kunnen concluderen het gedrag van mevrouw te wijten was aan het ziektebeeld en meer tijd kunnen besteden aan de bespreking van de oorzaken van dat probleem.

Voorbeeld 2: Onbekende Actie

  • Het kan voorkomen dat je niet weet welke actie je het best kunt ondernemen. Je kunt besluiten dat je het zorgplan zoals dat is opgesteld blijft volgen. Ook dat is een plan en moet je dus vermelden in de rapportage.

Het is niet altijd mogelijk onmiddellijk nadat zich iets heeft voorgedaan te rapporteren wat je hebt gezien. Het blijft echter belangrijk om te rapporteren welke activiteiten je met betrekking tot de cliënt hebt ondernomen en hoe de cliënt hierop heeft gereageerd. SOAP is een methode om de voortgang van de cliënt vast te leggen.

Tips voor een Goede SOEP/SOAP Rapportage

Deze tips helpen jou en je collega’s met het opstellen van een goede rapportage. Aan de hand van een goede rapportage kun je terugkijken waarom situaties op een bepaalde manier zijn verlopen.

  • Gebruik geen afkortingen die niet gangbaar zijn. Schrijf zodat iedereen het kan begrijpen.
  • Vermijd vaktaal. Vaktaal en moeilijke woorden zorgen ervoor dat de rapportage lastig te lezen is en daardoor onduidelijk.
  • Maakt een situatie jouw emotioneel? Wacht nog even met rapporteren. Zo kun je op een later moment objectiever rapporteren.
  • Rapporteer volgens de SOAP-methode waar dat kan en nodig is. Niet iedere gebeurtenis moet uitgeschreven volgens SOAP.
  • Schrijf altijd respectvol over de client zijn of haar naaste(n).
  • Noteer wat je hebt afgesproken met de client. Beschrijf alleen feiten en geef niet je eigen mening. Wil je toch je mening geven, geef dan duidelijk aan dat het om jouw mening gaat.

Alternatieve Rapportagemethoden

De indeling SOEP (of SOAP) is naar mijn idee niet altijd de beste opbouw voor voortgangsrapportages. Cliënten hebben steeds makkelijker inzage in hun dossier.

Mijn favoriete opbouw is TIP: Thema, Interventie, Plan. Je benoemt het thema dat de cliënt of jijzelf inbrengt. Daarna beschrijf je kort de interventie die je hebt gedaan.

Voorbeeld:

  • Cliënte vertelt dat zij het lastig vindt om haar moeder grenzen te stellen. (T)
  • We bespraken dat cliënte mogelijk bang is voor de heftige reactie van haar moeder in een dergelijke situatie. Cliënte twijfelt hierover. (I)
  • Cliënte gaat een eenvoudige grens stellen en observeren wat zij ervaart.

Conclusie

Rapporteren volgens de SOAP-methode is een van de meest gebruikte rapportagemethodes voor de zorg. Als je een langere periode SOAP rapportages opstelt, krijg je snel overzicht of een actie helpt. De inspectie en HKZ eisen dat je niet zomaar wat doet, maar dat je elke zorgvraag planmatig aanpakt.

labels: #Soep

Zie ook: