Het landschap in de streek La Axarquía (Málaga) en langs de Costa Tropical (Granada) is ingrijpend veranderd. Enkele tientallen jaren geleden sierden voornamelijk olijfbomen, amandelbomen en wijnranken de glooiende heuvels, nu zijn er vooral mango- en avocadobomen te zien. Toch groeien er nog veel meer interessante fruitsoorten in dit unieke Zuid-Spaanse landbouwgebied.
We komen daar terecht via Elena Sanchis Sanz van Plan a Málaga. Zij organiseert rondleidingen en andere activiteiten om de streek La Axarquía beter te leren kennen. We willen meer weten over de duurzame ontwikkelingen in deze sector. Elena is daar duidelijk over: ‘Voor bedrijven is het nog steeds erg kostbaar om de wijzigingen door te voeren die nodig zijn om te voldoen aan alle eisen voor duurzame teelt. Daarbij is de bureaucratie om in aanmerking te kunnen komen voor keurmerken zo tijdrovend dat veel hardwerkende landbouwers er gewoonweg niet aan beginnen. Maar dat is waarschijnlijk een kwestie van tijd omdat de vraag naar biologische producten toeneemt, vooral uit Noord-Europese landen. Boeren zien dat ze er uiteindelijk ook meer geld mee kunnen verdienen’.
Toch zijn er al bedrijven die hun producten op duurzame wijze telen. Terwijl Elena ons met een groepje Engelse en Belgische toeristen van Vélez-Málaga naar La -Herradura rijdt, vertelt ze dat hardwerkende landbouwers in deze streek sinds de jaren tachtig en negentig massaal zijn overgestapt op mango’s en avocado’s. Het aantal hectares met deze vruchten blijft groeien. ‘Bij amandelen en olijven hadden boeren op een gegeven moment subsidies nodig om te overleven, terwijl de marges op mango’s en avocado’s veel beter zijn.
Mango’s komen oorspronkelijk uit India en avocado’s groeiden in Mexico. De Costa Tropical is het enige gebied in Europa waar dankzij een bijzonder microklimaat deze en andere tropische vruchten erg goed gedijen. Elena tipt dat als je biologische tropische vruchten wilt eten, je bij fruit zonder biologisch keurmerk het beste kunt kiezen voor tropisch fruit uit Spanje.
Finca San Ramón: Een paradijs van tropisch fruit
Finca San Ramón ligt prachtig op een heuvel met uitzicht over de baai van La Herradura. Eigenaresse Rita Galiana Callejón leidt ons langs haar uitgebreide verzameling van tropische vruchten. Naast mango’s en avocado’s teelt ze onder meer ook kumquats, lychees, granaatappels, babaco’s (een soort papaja), drakenfruit (pitaja), mispels, cherimoya’s, gewone papaja’s en guaves. Omdat er in Zuid-Spanje veel minder water is dan in Zuid-Amerika en Azië, waar de vruchten oorspronkelijk vandaan komen, zijn ze hier vaak kleiner van stuk dan hun Zuid-Amerikaanse soortgenoten.
De watervoorziening vormt nu wel een groeiend probleem voor landbouwers in deze streek. Niet alleen omdat het minder regent, maar ook omdat steeds meer bedrijven hun mango- en avocado productie uitbreiden. De rondleiding begint bij een cherimoyaboom. Van de wereldwijde productie van cherimoya’s, ook wel ‘tropische roomappels’ genoemd, komt 87 procent uit Zuid-Spanje. Steeds meer boeren in dit gedeelte van Spanje vervangen echter hun cherimoya bomen door mango’s en avocado’s.
Rita wijst ons op plastic flessen die gevuld met een roestbruin goedje aan takken in verschillende bomen hangen. ‘Insecten vormen het grootste gevaar voor het fruit op onze finca. Omdat we biologisch produceren gebruiken we geen bestrijdingsmiddelen. In de fles zit een mengsel van één deel natuurlijke ammoniak en twee delen water. Dit trekt fruitvliegjes en andere insecten die op de vruchten afkomen aan. Terwijl we verder wandelen door de boomgaard wijst Rita ons erop dat de bomen er vanwege het gebrek aan regen bij staan alsof het augustus is. Het is eind oktober.
‘Het is opnieuw een droog seizoen en dat het water hier schaarser wordt betekent ook dat de cherimoya zal gaan verdwijnen. ‘Mijn grootouders begonnen met het verbouwen van tropische vruchten en waren best rijk voor die tijd. Ik kan er nu alleen maar van leven omdat we er dingen naast doen, zoals de rondleidingen en proeverijen en de verkoop van producten’.
Rita leert ons dat je erg veel informatie uit de natuur kunt halen. Ze wijst ons op een type ficus is, die ‘granadilla’ wordt genoemd en als testboom fungeert. ‘Geeft dit boompje geen vruchten, dan is je terrein niet geschikt om tropisch fruit te verbouwen’. Als bewijs voor haar vruchtbare grond pakt ze een paar mini-granaatappeltjes. Terwijl ze even later een vlieg bij haar gezicht wegwuift zegt ze: ‘Als vliegen plakkerig zijn en steeds opnieuw op je komen zitten, gaat het regenen’. We hopen het van harte voor de dorstige bomen en planten om ons heen.
Tegenover de ingang van de finca staat een opvallende boom die zijn naam dankt aan de flamboyant vuurrode bloemen. Verder wandelend komen we langs nog meer bijzondere en ons deels onbekende vruchten, zoals de vingerlimoen ofwel kaviaarkalk. Dat is een klein citrusvruchtje vol met transparante bolletjes. Dat zijn echte smaakmakers; ‘één bolletje op verse oesters geeft deze al een heerlijke limoensmaak’.
Terwijl we langs diverse soorten citrusbomen lopen, moeten we raden om welke citrusvrucht het gaat. Als ze nog groen zijn is het verschil tussen mandarijnen, citroenen, limoenen en sinaasappels moeilijk te zien. ‘Pluk een paar blaadjes, scheur die doormidden en wrijf deze even over de huid van je arm.
Ook wordt bij elke vrucht opnieuw duidelijk hoe gezond het is om veel en op gevarieerde wijze fruit te eten. We stoppen bij de guave, de ‘fruta reina’ (koninginnenvrucht). Een groen-gelige, enigszins peervormige vrucht. Onze gastvrouw snijdt hem open en we zien rozerood vruchtvlees. ‘Diabetespatiënten in deze streek eten vaak guave omdat het de enige vrucht is die suiker in het bloed kan verbranden. Verder zitten er heel veel mineralen in.
Ter afsluiting van de rondleiding genieten we op het schaduwrijke terras van een bordje met seizoensfruit dat vergezeld gaat van een cherimoya-sorbet.
Eten en Drinken in Spanje: Fruit als essentieel onderdeel
Fruit is in Spanje overal te vinden, van lokale markten tot kleine buurtwinkels. Sommige Spaanse regio’s staan bekend om specifieke fruitsoorten. Fruit is een essentieel onderdeel van de Spaanse keuken en cultuur.
Spanjaarden zijn gek op feesten. Als er sprake is van een nationale feestdag dan wordt deze vaak zeer uitbundig gevierd. Feesten doet men in Spanje vooral samen. Dat kan met een familie zijn, een straat, een wijk of zelfs een compleet dorp of een hele stad. Zo wordt de week voorafgaand aan Pasen in Spanje erg uitgebreid gevierd, vooral in steden zoals Cordoba en Granada.
Tamarillo is een vruchtgroente. De tamarillo behoort net als andere tomaten tot de nachtschadefamilie. De vrucht is ovaalvormig en geel of rood van kleur. Het geleiachtige vruchtvlees is oranje en bevat kleine donkere eetbare pitjes. Tamarillo’s groeien aan een boom. De ontwikkeling van bloem tot vrucht duurt ongeveer 16 weken. Tamarillo's zijn jaarrond verkrijgbaar.
In het Spaans betekent frutos secos niet alleen ‘gedroogde vruchten’ zoals rozijnen en abrikozen, maar ook noten!
Sangria is gemaakt van rode of witte wijn (cava kan uiteraard ook) met vruchten. Dat kunnen allerlei soorten fruit zijn zoals sinaasappel, citroen, appel, aardbei of perzik.
Spaanse Woordenschat: Fruit
Hieronder een lijst van fruitsoorten en gerelateerde termen in het Spaans:
- La uva - De druif
- La fresa - De aardbei
- El mandarín - De mandarijn
- La cereza - De kers
- El kiwi - De kiwi
- El plátano - De banaan
- El melón - De meloen
- La pera - De peer
- El limón - De citroen
- La frambuesa - De framboos
- La manzana - De appel
- La naranja - De sinaasappel
- La cáscara - De schil
- Maduro - Rijp
- Podrido - Rot
labels:
