Af en toe halen ze het nieuws: de zogeheten pastafari. Deze bijzondere groep mensen belijdt een religie die wel het pastafarisme wordt genoemd. Ze hebben een eigen kerk, die ze de ‘Kerk van het Vliegende Spaghettimonster’ (FSM: Flying Spaghetti Monster) noemen. Regelmatig organiseren de pastafari’s diensten, waarbij ze pasta en alcohol nuttigen. Wat is hier allemaal aan de hand?

De Oorsprong van het Pastafarisme

Het pastafarisme kwam in 2005 van de grond in de staat Kansas in de Verenigde Staten. De staat Kansas had bepaald dat het scheppingsverhaal uit het christendom naast de evolutietheorie onderwezen diende te worden. Een natuurkundestudent genaamd Bobby Henderson schreef hierop een satirisch getoonzette ‘Open Brief’ aan de politici. Henderson verdedigde dat in het onderwijs ook het verhaal van het Vliegende Spaghettimonster opgenomen diende te worden, omdat hij geloofde dat het spaghettimonster de aarde had gemaakt. Hierna ontstond in diverse landen een kerkgenootschap. Bobby Henderson profileerde zich als profeet van het Vliegende Spaghettimonster. Ook schreef hij in 2006 een eigen soort heilig boek, een parafrase op de Bijbel en Koran: The Gospel of the Flying Spaghetti Monster.

De Geloofsartikelen van het Pastafarisme

Het pastafarisme kent ook eigen geloofsartikelen. Enkele voorbeelden:

  • De pastafari’s geloven dat het spaghettimonster de aarde in een dronken bui schiep.
  • Het kostuum van pastafari’s bestaat uit een piratenpak (piraten zijn heilig) en als hoofddeksel een vergiet.
  • Henderson is de profeet.
  • Het enige dogma van de pastafari’s is dat elk dogmatisme uitgebannen moet worden.
  • Mensen hebben geen religieuze verplichtingen of beperkingen.
  • Gebeden worden afgesloten met het woord RAmen in plaats van ‘amen’.
  • De pastafari’s geloven in een hemel en hel, die tegengesteld zijn aan elkaar. In de hemel kun je biervulkanen en een stripperfabriek vinden.

Het Vergiet als Heilig Object

Het vergiet is voor de pastafari’s een heilig object en wordt vaak als hoofddeksel gebruikt. De pastafariër draagt het vergiet niet voor niks, want er zit volgens haar een symboliek achter. ‘Je giet het water weg en je behoudt de pasta, het goddelijke van het leven, over. Het vergiet is buitenshuis zo belangrijk, want er komt als pastafariër veel op je af. Op die manier kun je toch het mooie bewaren en het negatieve laten gaan.’

De Acht Liever-Nieten

Naast dit ‘heilige boek’ kent de Kerk van het Vliegende Spaghettimonster een eigen versie van de tien geboden, de zogeheten Acht Liever-Nieten (I’d Really Rather You Didn’ts).

De ingekorte versie:

  • Ik heb echt liever niet dat je... doet alsof je heiliger bent dan iemand anders wanneer je mijn noedelige goddelijkheid beschrijft. Als sommige mensen niet in me geloven dan is dat oké.
  • Ik heb echt liever niet dat je... mijn bestaan gebruikt om mensen te onderdrukken, straffen, veroordelen of je slecht te gedragen tegen anderen. Ik heb geen offers nodig en het begrip ‘zuiver’ is bedoeld voor bronwater, niet voor mensen.
  • Ik heb echt liever niet dat je… mensen beoordeelt op hoe ze eruitzien, hoe ze zich kleden, hoe ze praten of hoe ze lopen. Wees gewoon vriendelijk, oké? En man of vrouw: we zijn allemaal mensen en dus gelijk.
  • Ik heb echt liever niet dat je... je gedraagt op een aanstootgevende manier (het Vliegend Spaghettimonster vindt consent erg belangrijk, red.).
  • Ik heb echt liever niet dat je... discussieert met gehersenspoelde, vooringenomen, akelige mensen op een lege maag. Eet eerst en maak dan gehakt van ze.
  • Ik heb echt liever niet dat je… kerken/moskeeën/tempels bouwt van miljoenen euro’s voor mijn noedelige goedheid, wanneer het geld beter besteed kan worden aan bestrijding van armoede en ziekte, aan leven in vrede, liefhebben met passie en het goedkoper maken van breedbandkabel.
  • Ik heb echt liever niet dat je... rondbazuint tegen anderen dat ik met je praat. Zo interessant ben je niet. Word volwassen.
  • Ik heb echt liever niet dat je... bij anderen mensen dingen doet die je zelf niet zou willen. Vooral als je houdt van dingen die te maken hebben met veel glijmiddel of leer. Maar als de andere persoon instemt: ga ervoor en gebruik een condoom.

De ‘Vergiet-kwestie’ in Nederland

In augustus 2018 deed de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State in Nederland een uitspraak over een vrouwelijke pastafari uit Nijmegen genaamd Mienke de Wilde. Zij wilde namelijk een pasfoto met een vergiet op haar hoofd in officiële identiteitsdocumenten laten plaatsen. Mét vergiet, omdat dat voor de pastafari’s een heilig symbool is. De Raad van State stak hier een stokje voor door te stellen dat het pastafarisme niet als een religie beschouwd kan worden. En het dragen van een vergiet kan daarmee ook niet als godsdienstige uiting worden opgevat.

Volgens de raad heeft het pastafarisme een dusdanig satirisch karakter dat de stroming niet voldoet aan de criteria van “overtuigingskracht, ernst, samenhang en belang” die nodig zijn om de stroming als religie aan te merken. De Wilde is teleurgesteld dat de Raad van State “een gekke, nieuwe religie anders beoordeelt dan gevestigde religies”.

De Nederlandse zaak staat niet op zichzelf. In 2009 verkreeg de Oostenrijker Niko Alm een rijbewijs met daarop een pasfoto waarop hij met vergiet stond afgebeeld. En in 2013 lukte het de Tsjech Lukas Novy ook een soortgelijk reisdocument te verkrijgen.

Erkenning en Kritiek

In 2015 kreeg het geloof volledige erkenning in Nieuw-Zeeland. In Nederland kreeg de kerk in januari 2016 erkenning als officiële kerk en een eigen kerkgebouw in Nijmegen. Ook in onder meer Emmen hebben de ‘pastafarians’ een eigen gebouw.

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde echter dat de Pastafari zich niet onder de officieel erkende religies mogen scharen. Het hof is er niet van overtuigd dat de Pastafari zelf geloven wat ze beweren te geloven. De Nederlandse rechter zei dat er allerlei onaannemelijke verbanden worden gelegd in het Pastafarisme. Ze “geloven” bijvoorbeeld dat de klimaatverandering is begonnen in 1800 doordat het aantal piraten sindsdien afneemt. Dat is volgens de rechter een onsamenhangend verhaal en daarmee voldoen ze niet aan cohesion.

De Pastafari hebben serieuze kritiek op de geprivilegieerde positie van religies. Ze ageren tegen de privileges van erkende religies: de ontheffing van het verbod op onverdoofd slachten, een hoofddoek mogen ophouden bij een paspoortfoto, het anders kunnen behandelen van mannen en vrouwen in een organisatie.

Pastafari in Nederland

Een echte pastafarist draagt zijn vergiet het liefst zo vaak mogelijk. Ook op een paspoort of identiteitskaart dus. Gemeenten krijgen dikwijls aanvragen van mensen met het keukengerei op hun hoofd. De eerste melding van een pastafarist in de gemeentelijke systemen komt uit 2012. Vanaf 2014 worden deze aanvragen echt populair en zitten gemeenten met de handen in het haar. Op foto's voor officiële documenten mag je hoofd niet bedekt zijn, tenzij je geloof dit voorschrijft. Is het pastafarisme nou een geloof of niet? Is dat vergiet echt noodzakelijk?

Nog moeilijker werd het toen de Kerk van het Vliegend Spaghettimonster zich op 26 januari 2016 officieel als kerkgenootschap bij de Kamer van Koophandel inschreef.

De Eerste Spaghetti-Bruiloft

In Nieuw-Zeeland gaat het er anders aan toe. Daar wordt het pastafarisme sinds 2015 erkend als officiële godsdienst. Wat je daar praktisch mee kunt? Trouwen, bijvoorbeeld. In 2016 stapten Toby Ricketts en Marianna Fenn als eerste koppel in het pastafarische huwelijksbootje. Die boot mag je trouwens best letterlijk nemen: het huwelijk vond plaats op een piratenschip. Een pastafarisch huwelijk wordt voltrokken door een 'ministeroni'. En je raadt het al: geen witte jurk, gouden ring of chique diner. Op de bruiloft werden piratenpakken gedragen, de ringen waren van spaghetti en er stond pasta op het menu. De twee beloofden elkaar geen eeuwige trouw, maar om de spaghetti altijd te koken met zout. Ook best een fijne belofte.

labels: #Spaghetti

Zie ook: