Iedereen vraagt zich wel eens af: hoelang moet je sperziebonen koken? Zelf googlen we het ook nog wel eens hoor. Je hebt natuurlijk zoveel verschillende kooktijden. Op een gegeven moment weet je het even niet meer. Een goede richtlijn is tussen de 6 en 8 minuten. Dan zijn ze gaar, maar nog wel lekker groen.

Het ligt een beetje aan de dikte van je bonen of ze 6 minuten, 7 minuten of 8 minuten nodig hebben. Een goede tip is ook dat je het eenvoudig kan testen. Prik met een vork een sperzieboon uit de pan en spoel hem even af onder koud water. Even proeven en voila, je weet of het voor jou te hard, gaar of overgaar is.

Doe water in een pan en breng aan de kook. Doe er een flinke snuf zout in. Kook de sperziebonen zonder deksel op de pan in 6 tot 8 minuten gaar. Prik met een vork in een boon om te zien of het beetgaar is. Eventueel kan je het nog even koud afspoelen onder de kraan en even proeven of het naar wens is. Is de garing oke? Giet de bonen af en serveer direct.

Vergeet de gekookte sperziebonen met boter en nootmuskaat. Deze groene boon van Nederlandse bodem is enorm veelzijdig. Groene sperziebonen worden in de winkels ook wel verkocht onder de namen slabonen, Franse bonen of haricots vert, herenbonen of prinsessenbonen. Allemaal dezelfde naam voor dezelfde groente. Je kunt de bonen echter ook helemaal laten volgroeien en drogen. Dan haal je de verdroogde peul er af en je krijgt witte bonen.

De sperziebonen die je in de winkel kunt kopen, vers of uit pot, worden vaak met de machine geoogst. Voor dit machine is het makkelijker als de bonen laag bij de grond groeien. Sperziebonen kun je ook in glazen pot of blik kopen. In dat geval hoef je de bonen alleen maar warm te maken zonder dat ze koken. Ook kun je deze groente uit blik of pot meteen verwerken in andere recepten.

Let wel, uit een pot of blik kunnen de sperziebonen direct gegeten worden, bij verse bonen kan dat niet. Ze zijn namelijk een beetje giftig, en ongekookt ook niet lekker. Eerst moeten de bonen namelijk schoon gemaakt worden. Daartoe snijden we de kop en het kontje er af.

Ook komt het bij verse snijbonen soms voor dat er draden aan de boon over de lengte lopen, precies waar de beide helften van de boon bij elkaar komen. Je kunt dit makkelijk weghalen door een lesje een de zijkant van de boon tegen het draadje aan te houden, en in één beweging de draden weg te halen. Daarna kunnen lange bonen in stukken gebroken worden, of met een mesje in stukken gesneden worden. Dit is overigens niet een verplichting.

Plaats de pan op het vuur en breng het water aan de kook. Kook de bonen in 12 tot 15 minuten gaar, afhankelijk van hoe zacht je de bonen graag wilt eten. Bij sperziebonen koken hoef je overigens geen zout toe te voegen, zoals vroeger heel normaal was. Wokken en roerbakken is ook één van de snelste bereidingsmethoden. Ook hier is het van belang om de bonen eerst te koken, want rauw kunnen de bonen niet gegeten worden.

Er zijn een paar simpele regels voor, en we beginnen met de sperziebonen die tegenwoordig verpakt in een dichte zak bij sommige supermachten liggen. De zak zit dicht, het is plastic waar je niet echt makkelijk door kunt kijken, en vaak liggen de zakken zonder koeling in het schap. De boon moet ver ogen, mag niet zacht of slap zijn, en geen plekken vertonen. Verse sperziebonen kun je slechts gedurende 2 tot 3 dagen in de koelkast bewaren. Niet in een afgesloten zak, en zeker niet te koud, want dan ontstaan er snel bruine plekken. Je kunt de bonen erg goed invriezen of wecken.

Het koken van groente in water is een belangrijke basistechniek die niet heel erg moeilijk is. Toch gaan er wel eens een paar dingen fout. Sperziebonen zijn erg lekker en heel veelzijdig, maar ze zijn vooral dun. Dat betekent dus dat je ze vooral niet te lang moet koken want: ze worden dan slap en melig. Dus: sperziebonen niet te lang koken.

Snijd de uiteinden van de sperziebonen en spoel ze af met koud water. Doe de sperziebonen in de pan met kokend water en blijf erbij. Zout zorgt er niet alleen voor dat de smaak van de sperziebonen beter te proeven is. Het zout in het water zorgt er ook voor dat de vitamine en mineralen niet zo makkelijk uit de sperziebonen gaan. Daardoor blijven de sperziebonen ook mooi groen wanneer je ze kookt in zout water.

Wanneer je zout aan het (kokende) water toe hebt gevoegd, proef het water dan altijd even. Het moet natuurlijk wel zout smaken, anders gebeurt er niet veel. Je hebt soms meer zout nodig dan je denkt, maar vergeet niet dat er maar héél weinig zout echt in je sperziebonen komt. Mijn ervaring is dat sperziebonen in zout kokend water niet meer dan 8 minuten nodig hebben om lekker zacht te worden. Het allerbeste kun je ze natuurlijk gewoon even proeven.

Moet je de sperziebonen wel of niet laten schrikken in ijskoud water na het koken en afgieten? Dat is natuurlijk helemaal aan jou. Ik doe het alleen als ik de sperziebonen ga gebruiken in een koud gerecht zoals een salade. Dan blijven ze nog groener en levendiger. Maar als je ze warm wilt eten, vind ik het niet zo lekker. Ze koelen dan erg snel af. Kook ze liever iets korter en zorg ervoor dat je water genoeg zout smaakt.

Neem een handje sperziebonen en leg ze netjes naast elkaar. Snijd dat aan beide kanten in één keer de uiteindes eraf met een scherp lang mes. Hoe goed je ook je best doet om je sperziebonen te koken, soms zijn ze gewoon niet lekker. De lekkerste sperziebonen zijn namelijk Nederlandse sperziebonen uit het seizoen. Deze zijn verkrijgbaar tussen juli en september.

Wist je dat de naam sperzieboon is afgeleid van ‘aspergieboon’? Ondanks dat de peulvruchten oorspronkelijk uit Zuid-Amerika komen, hebben wij ze al vrij lang in Nederland. In het begin werden ze gegeten met gesmolten boter en nootmuskaat - net als asperges, dus. Toch is sperziebonen koken lang niet hetzelfde als asperges koken.

Hoewel je sperziebonen tegenwoordig gedopt en al uit de diepvries of in blik kunt kopen, steken verse boontjes qua smaak daar toch wel met kop en schouders bovenuit. Was ze eerst onder de koude kraan en snijd vervolgens met een aardappelschilmesje de puntjes eraf aan beide kanten. Sperziebonen kun je niet eten zonder ze te koken of bakken. In rauwe sperziebonen zit namelijk een ietwat giftig stofje. Een kooktijd tussen de 12 en 15 minuten is prima, afhankelijk van hoe zacht je ze wilt hebben en of je er daarna nog iets anders mee gaat doen.

Sperziebonen koken is vrij basic: zet een pan met ruim water op het vuur en laat de bonen daar langzaam in glijden als het water eenmaal kookt. Hoewel je soms hoort dat water sneller aan de kook komt als er zout in zit, is dat niet waar: het kookpunt wordt daar namelijk ook hoger door. Liever sperziebonen stomen? Kan ook prima! Breng een laagje water aan de kook en leg de sperziebonen in stukjes in een stoommandje of hittebestendige vergiet. Zet een deksel op de pan, wacht een kwartiertje en test dan of ze al gaar zijn.

Als je wilt checken of de sperziebonen gaar zijn, kun je er het best even in prikken met een vork en er eventueel eentje proeven. Giet de bonen daarna af en breng ze op smaak. Wil je liever wat spannenders, ga dan bijvoorbeeld voor pijnboompitten en feta of zelfs bacon. Sperziebonen worden ook wel aangeboden onder namen als prinsessenbonen, herenbonen, slabonen en Franse bonen.

Verschillende Bereidingswijzen van Sperziebonen

Normaal gesproken worden sperziebonen gekookt, maar je kunt ze ook uitstekend roerbakken en wokken, stomen en in de oven bereiden. Daarnaast kun je er goed een salade mee maken. Belangrijk: sperziebonen mogen niet rauw gegeten worden. Ze bevatten van nature een licht giftig eiwit (een lectine) dat enkel door de bonen goed door en door te verhitten onschadelijk kan worden gemaakt. Datzelfde geldt voor diepgevroren verse sperziebonen.

Sperziebonen koken is in de basis heel eenvoudig. Doe schoongemaakte sperziebonen in een pan met ruim kokend water. Voeg geen zout toe tijdens het koken, want dat maakt het velletje van de peul vaak wat taai. Houd een kooktijd van 12 tot 16 minuten aan, afhankelijk van of je de bonen beetgaar of een beetje zacht wilt hebben. Hoe langer je ze kookt, hoe meer kans je krijgt op taaie draadjes, dus je kunt de boontjes het beste net beetgaar koken.

Alternatieve Bereidingsmethoden:

  1. Koken: Maak de sperziebonen schoon en kook ze in circa 4 á 5 minuten beetgaar in ruim gezouten water. Giet af en eet de bonen warm of spoel af met koud water en gebruik door een salade.
  2. Blancheren: Gaar sperziebonen een korte periode (2 á 3 minuten) in kokend water. Spoel ze hierna af met ijskoud water, of een ijsbad om de garing direct te stoppen. Op deze manier behoud je de kleur en smaak optimaal.
  3. Roosteren in de oven: Leg de gedopte bonen op een ovenplaat, besprenkel met olie en je favoriete kruiden. Rooster in 30 minuten gaar in een voorverwarmde oven op 175 graden Celsius.
  4. Stomen: Gebruik een stoomoven, stoompan, stoommand of een pan met goed afsluitbare deksel om de vitamines goed te bewaren.
  5. Roerbakken: Om de roerbaktijd te verkorten worden de bonen vaak voorgekookt. Rauwe sperziebonen hebben ongeveer 10 minuten nodig om te garen op vuur.

Heerlijke Sperziebonen Recepten

Recept 1: Oud-Hollandse Sperzieboontjes

De meest klassieke manier waarop je sperziebonen op tafel kunt zetten is als volgt. Kook de sperzieboontjes zoals hierboven aangegeven. Bestrooi ze na het afgieten met wat zout en nootmuskaat. Smelt dan vlak voor het opdienen een klontje boter over de boontjes.

Het is daarom handig om eerst kort de sperziebonen te koken. 6 tot 8 minuten volstaat. Breek de boontjes voor het koken in twee of drie stukken, zodat ze gemakkelijker roerbakken. Stomen is een goede manier om zoveel mogelijk voedingsstoffen en vitamines in groente te bewaren. Ook sperzieboontjes kun je prima stomen. Houd hierbij een kooktijd van 16 tot 18 minuten aan.

Recept 2: Eenvoudige Sperziebonenstamppot

Neem voor vier personen 500 gram aardappelen, 300 gram sperzieboontjes, een klontje boter, scheutje melk, peper, zout en nootmuskaat naar smaak en 150 gram spekjes en/of een rookworst (naar keuze). Kook de aardappelen en maak er met de boter en melk puree van. Breek de sperzieboontjes in drie of vier stukken en kook of stoom ze zoals hierboven beschreven. Bak de spekjes uit en/of verwarm de rookworst zoals aangeven op de verpakking. Doe dan de sperzieboontjes en spekjes/in stukjes gesneden rookworst bij de puree en stamp deze tot een stamppot.

Er is eigenlijk maar één zaak van belang, en dat is dat je niet vergeet om de sperziebonen voor te garen, bijvoorbeeld door ze te koken.

Recept 3: Sperziebonenstamppot uit de Oven

Bereid de sperziebonenstamppot zoals aangegeven in recept 2 hierboven. Verwarm de oven voor op 200 graden en vet een ovenschaal in. Doe hier de stamppot in en strooi hier enkele handjes geraspte (oude) kaas overheen.

Recept 4: Ovenschotel van Sperziebonen en Kabeljauw

Neem voor vier personen 700 gram sperzieboontjes, 500 gram verse kabeljauwfilet (of ontdooide diepvriesfilet), 300 gram kerstomaatjes, 8 tot 10 plakjes ontbijtspek, 3 teentjes knoflook, scheutje olijfolie, peper en zout en 300 gram rijst. Verwarm de oven voor op 220 graden, kook de rijst en kook de sperzieboontjes in 6 tot 8 minuten voor. Pers de knoflook en meng deze met enkele eetlepels olijfolie. Vet hiermee een platte, brede ovenschaal in. Leg in het midden van de schaal de kabeljauw en daaromheen de bonen en de tomaatjes. Besprenkel dit met wat olie en peper en zout naar smaak. Dek dit nu af met de plakjes spek (ze moeten net overlappen). Doe hier wat aluminiumfolie overheen en schuif het in de oven. Laat het in 15 tot 20 minuten gaar worden. Verwijder halverwege de folie; pas op voor hete stoom.

Recept 5: Zomerse Sperziebonensalade met Tonijn

Neem voor vier personen 600 gram verse sperziebonen, 200 gram kerstomaatjes, 3 hardgekookte eieren, 2 blikjes tonijn in water (naturel), 10 olijven, een flinke eetlepel kappertjes, 6 el olijfolie, 2 el balsamicoazijn, 1 el mosterd, peper en zout naar smaak. Breek de sperzieboontjes in drie of vier stukken en kook ze zoals hierboven aangegeven beetgaar. Snijd de tomaten in twee of drie stukken en de eieren in plakjes. Spoel de kappertjes even af en snijd de olijven in kleine plakjes. Laat de tonijn uitlekken. Doe de olie, azijn, mosterd, zout en peper in een slakom en meng ze. Voeg hier de groentes, eieren, tonijn en olijven aan toe en roer het geheel door elkaar. Maak het af met de kappertjes.

Bewaaradvies en Portiegrootte

Een typische portiegrootte is 200 tot 250 gram verse sperziebonen per persoon. Verse sperziebonen kun je maar kort bewaren. Vier dagen in een open zak op een koele plek, twee dagen in de koelkast. Verse sperziebonen kun je ook uitstekend invriezen. Wel eerst de sperziebonen kort blancheren, enkele minuten in water zonder zout. Sperziebonen kun je ook uitstekend inmaken of wecken.

Overige Tips

  • Sauteer je sperziebonen met een klontje boter in de pan. Voeg eventueel een uitje, knoflook en sambal toe.
  • Maak een ovenschotel ermee.
  • Sperziebonen zijn uitstekend geschikt voor een lauwwarme maaltijdsalade, zoals een Gado-Gado of in een gevulde salade niçoise.

Op dit artikel rust auteursrecht.

labels: #Koken

Zie ook: