Spruitjes, de bolronde eetbare delen van de spruitkool, zijn een verrassend veelzijdige groente. Je kunt er veel meer kanten mee op dan simpelweg koken.

Wat zijn spruitjes?

Spruitjes zijn de okselknoppen van de spruitkool. Als je ze zelf gekweekt hebt kun je ze eenvoudig van de plant breken. In de winkel worden ze gewoonlijk zonder de rest van de plant eraan verkocht.

Spruitjes schoonmaken

Je kunt ook prima spruitjes bereiden zonder ze eerst schoon te maken. Maar ze zien er wel mooier uit op je bord als je ze even ‘kuist’. Het schoonmaken is dan een kwestie van drie stappen:

  1. Snijd het harde kontje van de spruit.
  2. Verwijder eventueel de buitenste paar blaadjes als die er niet meer mooi uitzien.
  3. Spoel de spruit even af onder de kraan.

Hoe kun je spruitjes bereiden?

Meestal worden spruitjes eenvoudigweg gekookt. Maar je kunt ze ook bakken, roerbakken, wokken, stoven, stomen en in de oven bereiden, er stamppot van maken of er zelfs soep van trekken. Spruitjes bereiden is gelukkig niet zo moeilijk.

Spruitjes koken

Spruiten koken is misschien wel het allermakkelijkst.

  1. Zet met een mesje eerst een kruisje in het stammetje van ieder spruitje. Zo worden ze namelijk gelijkmatig gaar.
  2. Vul dan een pan met ruim water en een snuf zout, doe de spruitjes erin en breng aan de kook.
  3. Als het water kookt, zijn ze meestal in 10-13 minuten beetgaar en kun je ze afgieten.

De kooktijd van spruitjes is afhankelijk van de grootte. Gemiddeld zo’n 10 tot 13 minuten. Prik er dan met een vork in om te kijken of ze gaar zijn.

Je moet ze zeker niet te lang koken, want dan werk je het ontstaan van de beruchte “spruitjeslucht” in de hand. Ook kun je een scheutje melk meekoken om spruitjeslucht te voorkomen.

Spruitjes bakken

Gebakken spruitjes zijn ook heel lekker. Maar soms blijven ze wel een beetje bitter.

  1. Kook ze daarom eerst een minuutje of 5 voor.
  2. Voeg ze dan toe aan een pan of wok met wat boter of een scheutje olie.
  3. Op middelhoog vuur zijn ze dan na 2-3 minuten al klaar.

Wokken of (roer)bakken is dan een uitstekende bereidingswijze. Reken per 250 gram groente ongeveer 40 tot 50 gram spekjes. Bak eerst de spekjes uit en kook tegelijkertijd de schoongemaakte spruitjes tot ze nog net niet beetgaar zijn. Giet dan de spruitjes af en bak ze nog kort even mee.

Je kunt er ook voor kiezen om de groente niet eerst te koken, maar direct te bakken. Dat kan prima, maar houd er wel rekening mee dat de typische spruitjessmaak dan wat sterker is.

Spruitjes roosteren in de oven

Door spruiten te roosteren blijven ze lekker knapperig. Bovendien hoef je er niet veel voor te doen.

  1. Verwarm de oven voor op 220°C.
  2. Leg ondertussen een bakpapiertje op een bakplaat of vet een ovenschaal in.
  3. Leg de spruiten erop en besprenkel met wat olijfolie, peper en zout of je favoriete marinade.
  4. Hussel alles even door en bak de groentjes in ongeveer 20-25 minuten gaar.

Spruitjes stoven

Voor fans van een milde, maar volle spruitjessmaak is stoven een uitstekende optie. Gestoofde of gesmoorde spruiten zijn misschien minder bekend, maar minstens net zo lekker en net zo makkelijk te maken.

  1. Snijd schoongemaakte spruiten in tweeën of, bij hele grote spruiten, in kwarten.
  2. Smelt hiervoor eens wat boter in een braadpan of koekenpan en voeg de spruitjes en smaakmakers toe.
  3. Fruit 1-2 minuten aan, doe de deksel op de pan en zet het vuur laag.
  4. Na ongeveer 15 minuten zijn ze beetgaar.

Smelt een flinke klont boter in de pan en voeg daar de groente aan toe. Doe de deksel op de pan en laat de spruitjes zo op laag vuur in 10-15 minuten in hun eigen vocht gaar stoven. Afkruiden met wat zout, peper en nootmuskaat.

Spruitjes stomen

Er zijn mensen die geen spruitjes lusten. Maar voor mensen die ze wel lekker vinden is stomen de beste manier om ze klaar te maken. De grote hoeveelheid vitamine C en andere nuttige vitamines en mineralen ze bevatten blijven, net als de smaak, grotendeels behouden. Houd voor goed schoongemaakte, niet in stukken gesneden spruiten een kooktijd van 10-15 minuten aan.

Recepten met spruitjes

Recept 1: Gegratineerde spruitjes

  1. Verwarm de oven voor op 180 graden en kook schoongemaakte spruitjes in een minuutje of 6-8 halfgaar.
  2. Giet ze af en doe ze in een ingevette ovenvaste schaal.
  3. Bestrooi ze met wat geraspte kaas en grof gemalen peper.

Recept 2: Gegratineerde spruitjesstamppot

  1. Bereid een stamppot zoals hieronder wordt beschreven.
  2. Verwarm een oven voor op 200 graden en doe de stamppot in een ovenvaste schaal.
  3. Bestrooi het geheel met een laagje kaas en laat het in 25 minuten goudbruin worden.

Recept 3: Spruitjesstamppot

Reken voor vier personen op 1 kilo aardappelen, 1 kilo spruitjes en eventueel 100 tot 150 gram spekjes of een rookworst.

  1. Maak de aardappelpuree met wat boter, melk, peper, zout en nootmuskaat.
  2. Kook intussen in tweeën of in vieren gesneden schoongemaakte spruiten in 5-7 minuten beetgaar.
  3. Giet ze af en stamp ze door de puree heen.

Deze stamppot is lekker met uitgebakken spekjes erdoorheen of met een rookworst. Als er kinderen mee-eten kun je tijdens de laatste 10 minuten dat je aardappelen opstaan één of twee moesappelen meekoken en -pureren.

Recept 4: Spruitjessoep

Reken voor vier personen op 1 kilo spruiten.

  1. Fruit twee fijngesneden uien en twee teentjes knoflook in wat boter aan tot ze zacht en lichtbruin zijn.
  2. Snijd intussen de schoongemaakte spruitjes in fijne reepjes en blancheer ze 2-3 minuten in ruim kokend water met een fikse snuf zout tot ze beetgaar zijn. Spoel ze na het afgieten af met koud water, zodat ze mooi groen blijven.
  3. Voeg ondertussen driekwart liter kippenbouillon en een halve liter melk toe aan de uien en laat dit een kwartiertje op laag vuur trekken.
  4. Voeg de spruitjes toe en werk de soep af met wat room.

Handige tips voor het koken van spruitjes

  • Waarom een kruis in spruitjes zetten? Dit zorgt ervoor dat de spruitjes sneller koken en dat ze gelijkmatig gaar worden. Zet hiervoor vóórdat je de spruiten kookt met een scherp mesje een kruis in het stammetje.
  • Hoe krijg je spruitjes minder bitter? Spruitjes staan bekend om hun licht-bittere smaak. Wat helpt tegen de bittere smaak, is de spruiten koken in gezouten bouillon of door een schepje suiker toe te voegen tijdens het koken. Doordat de spruiten zoeter of zouter worden, neemt de bittere smaak af. Zorg er ook voor dat de spruiten niet overgaar worden, want daar worden ze ook bitter van.
  • Spruitjes en kool soorten koken zonder nare lucht in huis! Breng een bodem water aan de kook, doe hier twee lepels olie bij en breng weer aan de kook. en roer even goed door. Breng alles aan de kook tot de deksel zo warm is dat je je hand er niet meer op kunt houden, dan klein draaien en ongeveer 20 min. laten staan er mag geen stoom uit de pan komen. Afgieten en met wat boter opstoven.

Spruitjes bewaren

Spruitjes worden nauwelijks kleiner wanneer je ze kookt. Indien je ze langer wilt bewaren is invriezen een goede optie. Blancheer hele, schoongemaakte spruitjes 3 tot 4 minuten en vries ze dan in, verpakt in een goed afgesloten zakje of bakje.

Spruitjes kopen

Let er bij het kopen van spruitjes op dat ze hard zijn. De blaadjes moeten gesloten zijn en de kleur egaal groen. Dan heb je goede spruiten te pakken, maar kun je ze nog steeds niet meteen koken.

Spruitjes zelf kweken

Spruitjes zijn goed en eenvoudig zelf te kweken. De zaadjes zijn in vele tuinwinkels te koop en gewoonlijk is de zaai-instructie ruim afdoende. Let wel op dat je bij het oogsten niet de veelgemaakte fout maakt om het te doen terwijl het vriest. Bevroren geoogste spruitjes zijn na het ontdooien namelijk niet erg smakelijk meer. Mocht je toch willen oogsten bij vorst, bijvoorbeeld omdat het zo koud is dat je vreest dat ze kapot vriezen, oogst dan de hele plant met wortel en al en laat deze langzaam ontdooien in een koele ruimte, bijvoorbeeld de hal of bijkeuken.

Voedingswaarde

Spruiten zijn een gezonde vondst, vooral door z’n enorme hoeveelheid vitamine C. Voor de beeldvorming: drie keer zoveel vitamine C als dezelfde hoeveelheid sinaasappelen.

labels: #Koken

Zie ook: