Het Gouden Ei, een thriller van Tim Krabbé, is een verhaal dat de lezer vanaf de eerste pagina in zijn greep houdt. Het boek, dat in 1984 verscheen, is verdeeld in vijf hoofdstukken en werd al snel een commercieel succes. Het verhaal is verfilmd in 1988 onder de titel Spoorloos, met een scenario van Krabbé zelf.

Samenvatting van het verhaal

Rex Hofman en Saskia Ehlvest zijn samen op weg naar een vakantiehuisje in Frankrijk. Ze moeten de kilometerstand handmatig bijhouden, omdat de teller in de auto kapot is. Bij een TOTAL-benzinestation stopt Rex en Saskia om te tanken. Saskia wil wat drankjes halen voor de ontspanning, maar ze komt niet meer terug. Rex gaat haar zoeken, maar ze is nergens te bekennen.

Het verhaal switcht naar Raymond Lemorne, een Franse scheikundeleraar. Hij besluit dat hij de perfecte moord wil plegen en een jonge vrouw gaat ontvoeren. Na meerdere pogingen lukt het hem om Saskia te ontvoeren.

Acht jaar later is Rex opnieuw op vakantie, maar nu met zijn nieuwe verloofde Lieneke. Rex krijgt dezelfde nachtmerrie over het gouden ei als Saskia eerder kreeg. Na een tijdje meldt Raymond Lemorne zich bij Rex. Hij vertelt Rex dat Saskia dood is en dat Rex alleen de rest krijgt te weten als hij hetzelfde ondergaat. Bij het bewuste benzinestation blijkt dat Saskia daar de auto is ingegaan. Rex krijgt slaapmiddel en wordt een tijd later ergens in zijn eentje wakker.

Personages

  • Rex Hofman: Een sociale, vriendelijke en vastberaden man. Hij wil weten wat er met Saskia is gebeurd en dat moet hij zelf bekopen met de dood.
  • Saskia Ehlvest: De vriendin van Rex.
  • Raymond Lemorne: Een 41-jarige Franse man die als scheikundeleraar werkt. Het is een gewelddadige man met aparte gedachten.
  • Lieneke: Een vriendin van Rex nadat Saskia ontvoerd is.

Thema's

De belangrijkste thema’s in het boek zijn:

  1. De omgang met de dood van een geliefde
  2. Onzekerheid

Het boek laat zien hoe Rex omgaat met de verdwijning van Saskia en de onzekerheid die daar bij hoort. Een belangrijk motief in het verhaal is het gouden ei zelf. Het komt vaak terug in het boek d.m.v. de nachtmerries, maar is ook een symbool voor de angst en eenzaamheid die Rex voelde tijdens de 8 jaar van de vermissing van Saskia én die Rex en Saskia gevoeld hebben tijdens hun ontvoering zelf.

De titel Gouden Ei slaat op een droom van Saskia. Dit slaat op de eenzaamheid die ze toen in haar droom voelde en ook het ‘opgesloten’ zitten in bepaalde gedachtes of gevoelens. In dit boek voelt Rex zich ook wel eens zo: als Saskia niet meer bij hem is voelt hij zich alleen en weet hij niet meer wat hij moet doen. Het liefste wil hij weten wat er met Saskia aan de hand is.

De hele roman draait om het gegeven van het opgesloten zijn. Het begrip ‘ei’ is normaliter verbonden met geboorte en bescherming, maar hier staat het voor totale eenzaamheid en dood.

Motieven

Ook komt de nachtmerrie dus als motief meerdere keren terug in het boek. Het motief van het opgesloten zijn komt nog op een andere manier voor. De reden dat Saskia er zo op aandringt om benzine te gaan tanken, hoewel dat helemaal niet nodig is, heeft te maken met een vroegere vakantie van hen, toen ze 's nachts zonder benzine kwamen te zitten en Saskia drie uur in de auto moest wachten tot Rex terugkwam met een jerrycan: ‘De beklemming in het kleine zwarte hok van de auto had haar bijna gek van angst gemaakt.’

Met de symboliek van het ei hangt het motief van de sleutel samen, die immers ook tegelijk verwijst naar opsluiting en bevrijding. Als Saskia drank gaat halen neemt ze de autosleutel mee omdat zij straks zal rijden. Het gevolg daarvan is dat Rex 's nachts vast komt te zitten bij het benzinestation. Voor haar betekent de sleutelhanger van Lemorne (een cadeau van zijn dochter) haar noodlot. Elders echter verwijst ‘sleutel’ naar een opening.

Structuur en Stijl

Het verhaal is verteld door een auctoriale verteller. Het verhaal is niet-chronologisch geschreven. Hoofdstuk 1 speelt zich af in 1975, het jaar van de vermissing van Saskia. Hoofdstuk 2 speelt zich al 8 jaar later af, tijdens de nieuwe vakantie van Rex en Lieneke. Hoofdstuk 3 gaat echter terug in de tijd en stelt Raymond Lemorne voor en de manier waarop hij de ontvoering en moord pleegde. Er wordt veel gebruik gemaakt van versnellingen en vertragingen om spanning op te wekken. Het boek begint in medias res: de lezer begint middenin in de reis en de personages worden niet eerst voorgesteld.

Tim Krabbé introduceert zijn personages summier, je leert ze vooral kennen door hetgeen ze meemaken. Krabbé heeft een prettige schrijfstijl. Hij neemt geen omwegen en beschrijft alles kort en bondig. Hierdoor leest het boek lekker en snel. De stijl van Krabbé zorgt dat iedere lezer geboeid raakt door het verhaal. Je wil doorlezen en niet stoppen, want het boek verveelt nooit. Je leeft mee met het verhaal van de personages en na hoofdstuk 3 ook met het lot van Rex.

De gebeurtenissen waren realistisch opgebouwd. Ik leefde echt mee met Rex, mede dankzij de beschrijvingen van de gebeurtenissen. Het verhaal is makkelijk geschreven en het is voor iedereen te begrijpen. Er wordt niks te veel gezegd en er is dan ook geen gebruik gemaakt van details.

Voor het verhaal is een auctoriale verteller gebruikt. Dit wordt ook wel een alwetende verteller genoemd. Niemand uit het verhaal vertelt het verhaal, maar iemand van bovenaf lijkt het verhaal te vertellen. Het verhaal speelt zich af vanaf 1950. Het merendeel van het verhaal wordt verteld vanaf 1971. Er is geen gebruik gemaakt van flashbacks, de enkele verwijzingen naar het verleden zijn namelijk geen flashbacks te noemen omdat het hele korte verwijzingen zijn. Verder heeft het verhaal een niet-chronologische volgorde.

Spanning

Het gouden ei is een thriller, een genre waarvoor ‘spanning’ een essentieel begrip is. Die spanning wordt hier opgewekt door de chronologische bouw en het perspectiefgebruik. In hoofdstuk 1 en 2 verkeren lezer en hoofdpersoon in dezelfde onzekerheid. In het derde hoofdstuk, dat in feite een grote flash-back is, komt de lezer te weten hoe Saskia ontvoerd is (maar nog niet wat er daarna precies is gebeurd) en weet hij dus meer dan Rex. Deze verneemt de ontvoering in het vierde hoofdstuk; aan het slot daarvan wordt hem en tegelijk de lezer duidelijk hoe Saskia gestorven is.

Kenmerkend voor thrillers en detectives is het uitzetten van verkeerde sporen. Een mooi voorbeeld daarvan komt voor in hoofdstuk 2. Aan het slot van het eerste hoofdstuk weet de lezer niet wat er met Saskia is gebeurd. Wanneer Rex tijdens het badmintonspel in hoofdstuk 2 opeens tegen Saskia begint te praten die aan de zijlijn zit, denkt de lezer automatisch dat ze blijkbaar terecht is. Pas later in dit hoofdstuk blijkt dat het acht jaar later speelt, dat Saskia nooit gevonden is en dat de scène klaarblijkelijk een gedachte van Rex weergeeft.

Psychologie

Hoewel Het gouden ei vóór alles een spannende thriller is, is het ook een psychologische roman. Het gaat niet alleen om de ontraadseling van Saskia's lot, maar ook om de psychologie van Rex en Lemorne. Lemorne is het voorbeeld van iemand die volstrekt gewetenloos is. Rex Hofman is - vanzelfsprekend, zou men bijna zeggen - een heel ander figuur.

Samenvattend, Het gouden ei is een psychologische thriller die de lezer tot het einde toe weet te boeien. De thematiek, personages en schrijfstijl maken het tot een onvergetelijk verhaal.

labels: #Ei

Zie ook: