Het is één van de meest geliefde lekkernijen ter wereld, ook in Nederland: de pannenkoek. Er zijn oneindig veel verschillende varianten van de pannenkoek te ontdekken, van de hartige vorm die in Afrika gegeten wordt tot de zoete vorm in bijvoorbeeld Nederland en België.

De Prehistorische Pannenkoek

Het is onduidelijk wie de allereerste pannenkoek bakte, het is immers heel makkelijk om een mengsel van water, eieren en meel te maken en dat op een warme plaat of steen op te warmen. Het zou al kunnen dat er ver in de prehistorie op deze manier platte broden, of een soort pannenkoeken gebakken werden.

Uit een analyse van de maaginhoud van de steentijdmummie Ötzi, die in 1991 in de Alpen werd gevonden, blijkt dat hij een soort primitieve pannenkoek had gegeten voordat hij 5300 jaar geleden stierf.

Pannenkoeken in de Oudheid

Wat we zeker weten is dat in ieder geval de oude Grieken en Romeinen al pannenkoeken aten. De oude Griekse dichters, Cratinus en Magnes, schreven er zelfs over in hun poëzie.

De eerste geschreven bronnen die pannenkoeken vermelden, komen uit het oude Griekenland, waar dichters als Cratinus en Magnes in de 5e eeuw v.Chr. gewag maken van het platte baksel. ‘Toen kwamen er dampende hete koeken, rechtstreeks uit het vuur, en hij sneed ze uit en gaf elke man zijn deel. Deze werden teganitai genoemd,’ schrijft Magnes. De naam is afgeleid van tagenon, Grieks voor bakpan.

De basis van deze Romeinse pannenkoeken bestond uit melk, eieren en bloem. De Romeinen noemde het Alita Docia, Latijns voor “wat zoetigs”. De basis ingrediënten bestaan uit melk, eieren en bloem. De ingrediënten werden gemixt en gebakken. Net als nu hadden de Romeinen ook verschillende varianten voor hun pannenkoeken, zo werden ze bijvoorbeeld met honing of fruit gegeten of kaas en vlees.

De Griekse pannenkoeken werden gemaakt van tarwemeel, olijfolie, karnemelk en honing en werden meestal gegeten als ontbijt.

De Pannenkoek in de Middeleeuwen

Eeuwen later, tijdens de middeleeuwen, ging de pannenkoek steeds meer lijken op die we tegenwoordig kennen. Het oudste geschreven recept voor pannenkoeken is terug te vinden in een kookboek uit 1439, de tijd dat het woord ´pannenkoek´ ook gangbaar werd.

Tijdens de middel eeuwen begon de koek steeds meer te lijken op de modernere variant die we allemaal wel kennen. Ingrediënten zoals, boekweit, mais meel, en aardappelen werden steeds vaker gebruikt. Uiteindelijk verschenen er steeds meer varianten met ingrediënten die hun oorsprong vonden in de lokale culturen en smaak.

Het recept van de pannenkoek bestond destijds onder andere uit maismeel, water, melk, gesmolten boter, een vleugje bloem en boekweit. Dit recept wordt nu nog steeds min of meer gebruikt voor Franse crêpes, in de Nederlandse variant wordt tegenwoordig wat meer bloem en water gebruikt.

De populariteit van pannenkoeken in deze periode was zo groot dat zelfs Shakespeare erover schreef in zijn stukken.

Pannenkoeken en Tradities

In de middeleeuwen speelden pannenkoeken ook een rol in het Christendom. De pannenkoek werd ook steeds vaker gebruikt bij speciale gelegenheden. Het vasten begint op Aswoensdag. Ze werden traditioneel in grote hoeveelheden gegeten op Vastenavond, tegenwoordig bij ons ook wel bekend als de laatste dag van Carnaval, een moment van feest vóór het begin van de vastentijd voor Pasen.

Pannenkoeken over de Grens

Vaak wordt gedacht dat de Europeanen degenen waren die de pannenkoeken voor het eerst aan de Amerikanen introduceerden, maar dat blijkt toch niet helemaal waar te zijn. Er zijn bewijzen dat de oorspronkelijke bewoners van Amerika, bij ons beter bekend als indianen, hun eigen versie hadden. Naar verluidt hadden de oorspronkelijke inwoners van de Verenigde Staten al hun eigen versie van de pannenkoek.

Maar de Europeanen, in het bijzonder de Nederlanders, hebben wel een inbreng gehad in de moderne versie van de pannenkoek in Amerika. Tijdens de 18de maakten de Nederlanders de boekweit cake populair in Amerika. In de 18e eeuw maakten de Nederlanders in het land het gebruik van boekweit in het recept van de pannenkoek populair. Rond 1750 werd de Hoecake populair, de Hoecake werd zo genoemd omdat deze werd gebakken op platte “Hoe blades”.

In Amerika werden pannenkoeken, ook wel bekend als hoe cakes, johnnycakes of flapjacks, daarna voornamelijk gemaakt van boekweit of maismeel. Na de ontwikkeling van de pannenkoekenmix in 1889 in de Verenigde Staten werd het maken van pannenkoeken makkelijker dan ooit.

De Moderne Pannenkoek

Wereldwijd worden pannenkoeken nog steeds gegeten in allerlei soorten en maten. Door de geschiedenis heen zijn er vele verschillende vormen en smaken van de pannenkoek bedacht. Van Traditioneel Recept tot Moderne FavorietPannenkoeken zijn geliefd in Nederland en hebben door de eeuwen heen veel veranderingen ondergaan. Van simpele ingrediënten tot uitgebreide toppings, de pannenkoek is een gerecht dat meegaat met zijn tijd.

De Fransen hebben de crêpe, in Amerika zijn er de fluffy pancakes die als ontbijt worden gegeten, Duitslang heeft de pfannkuchen die soms in reepjes wordt gesneden en bij soep worden gegeten en hier in Nederland eten we ze met jam en bruine suiker of kaas met spek.

Verschillende soorten pannenkoeken wereldwijd

  • Frankrijk: Crêpe (dunne pannenkoek, vaak met zoete of hartige vulling)
  • Amerika: Fluffy pancakes (kleine, dikke pannenkoeken, vaak als ontbijt gegeten met maple syrup)
  • Duitsland: Pfannkuchen (soms in reepjes gesneden en bij soep gegeten)
  • Nederland: Pannenkoeken (vaak gegeten met stroop, jam, bruine suiker of kaas en spek)
  • Rusland: Blini’s (kleine pannenkoekjes van boekweitmeel met een hartige vulling)
  • Schotland: Ulster (lijkt op de Amerikaanse Flapjack, maar is dikker en kleiner)
  • Japan: Okonomiyaki

Nederlandse Pannenkoeken

Pannenkoeken - beter bekend als Hollandse pannenkoekjes - zijn een Nederlandse delicatesse. Hollandse pannenkoekjes kun je omschrijven als een soort pannenkoekjes, die hun oorsprong in Nederland hebben.

Een Nederlandse pannenkoek is doorgaans groter en veel dunner dan de dikke en luchtige Amerikaanse pannenkoeken. Pannenkoeken worden gemaakt van basisingrediënten, namelijk bloem, melk, zout en eieren.

Die heerlijke Hollandse pannenkoekjes kunnen zoet, hartig of zelfs allebei tegelijk zijn. Bij PANCAKES Amsterdam, serveren wij ook glutenvrije, lactosevrije en vegan Hollandse pannenkoeken.

Het eerste leuke feitje om met jullie te delen is dat Nederlandse pannenkoeken niet uit Nederland komen, maar uit China en Nepal. Dit recept had boekweit als hoofdingrediënt en werd voor het eerst gebruikt in de 12e eeuw.

Het recept voor deze ‘oudere’ vorm van pannenkoeken bestond uit boekweit, water, melk, gesmolten boter en een vleugje bloem. Dit beslag wordt nu nog gebruikt voor Franse ‘crepes’. In Nederland gebruikt men nu meestal meer bloem en melk voor het recept.

Pannenkoeken Bakken: Tips en Tricks

Bij aanvang van het bakken, weet je een ding al zeker: de eerste pannenkoek mislukt. Waarom gaat dat altijd fout?

Volgens kok Edwin Veneman moet je een pan exclusief voor pannenkoeken gebruiken en hem nooit met zeep afwassen. Heet water is voldoende. Verder moet de pan niet te warm zijn als je begint met bakken, en doe je er goed aan je baksel pas om te draaien als de bovenkant gestold is.

Sint Pannekoek

Op 29 november vieren we in Nederland Sint Pannekoek (ja, zonder 'n'). Fans van de strip Jan, Jans en de Kinderen hebben deze dag ongetwijfeld al eens gevierd. In 1986 bedacht de geestelijk vader van het gezin Tromp, Jan Kruis, de nationale feestdag.

In de bewuste strip blijft de vader van Jan een hapje mee-eten. Op het menu staan boontjes, iets waar dochter Catootje helemaal geen zin in heeft. Pannenkoeken, die wil ze eten. Daarop bedenkt Opa ter plekke een traditie: Sint Pannekoek. Moeder Jans - dol op oude tradities - begint direct met bakken. Vervolgens leggen alle gezinsleden een pannenkoek op hun hoofd, en verwelkomen ze vader Jan met de volgende woorden: 'Een vrolijke en gezegende Sint Pannekoek!'.

Pannenkoeken: Een Tijdloos Gerecht

Pannenkoeken worden al eeuwenlang gebakken. Toch is het onduidelijk waar de eerste pannenkoek ooit vandaan komt, daar is het recept te simpel voor. Het idee om meel, melk (of water) en eieren tot een geheel te mengen en op te warmen is volgens voedselhistorici waarschijnlijk al in de steentijd ontstaan.

De uitvinder van de pannenkoek verdient een standbeeld: het gerecht bestaat al vele eeuwen en gaat nog zeker eeuwen mee. Toch zullen we nooit weten wie de eerste pannenkoek bakte. Daarvoor is het gerecht te eenvoudig. Iemand warmde ooit een mix van meel, water en eieren op boven een vuurtje. En voilà: de pannenkoek was geboren.

labels: #Pannenkoeken #Pannenkoek

Zie ook: