Rijst, een basisvoedsel in veel landen, voorziet miljarden mensen over de hele wereld van een goedkope, voedzame energiebron. Er zijn vele variëteiten van dit populaire graan die verschillen in kleur, smaak en voedingswaarde. Hoewel sommige rijstsoorten meer vezels, eiwitten of antioxidanten bevatten, passen alle rijstsoorten in een voedzaam, goed afgerond dieet. Sommige zijn ook rijk aan voedingsstoffen en krachtige plantenverbindingen, zoals antioxidanten.

De Geschiedenis van Rijst

Rijst is een cultuurgewas uit het geslacht Oryza, met name Aziatische rijst (Oryza sativa) en Afrikaanse rijst (Oryza glaberrima), waarvan de eerste de bekendste is. Binnen de Aziatische rijst worden O. sativa subsp. indica en O. sativa subsp. japonica onderscheiden. Aziatische rijst stamt af van de wilde Oryza rufipogon. Gen-onderzoek en archeologische vondsten in de Jangtsekiang-vallei wijzen uit dat deze soort 13.500 en 8200 jaar geleden werd gedomesticeerd (verbouwd).

In de subtropen ontstond de kortkorrelige plakkerige Oryza sativa japonica, terwijl in de tropen langkorrelige droge Oryza sativa indica de overhand kreeg. Het verlies van de mogelijkheid tot zaadverspreiding met niet-openspringende aren is een belangrijk element van het domesticatiesyndroom van Aziatische rijst. In Amerika worden overwegend rassen verbouwd die een lange korrel geven. In België en Nederland wordt overwegend langkorrelige rijst gegeten.

Verschillende Soorten Rijst

Bruine Rijst

Zilvervliesrijst is volkorenrijst waarvan de buitenste beschermlaag, de zogenaamde schil, is verwijderd. In tegenstelling tot witte rijst bevat het nog steeds de zemellaag en de kiem, die beide een aanzienlijke hoeveelheid voedingsstoffen bevatten. Zo bevatten zemelen in bruine rijst flavonoïde antioxidanten apigenine, quercetine en luteoline. Deze stoffen spelen een belangrijke rol bij de preventie van ziekten.

Regelmatige consumptie van voedsel dat rijk is aan flavonoïden is in verband gebracht met een lager risico op chronische aandoeningen, zoals hartziekten en bepaalde vormen van kanker. Bruine rijst levert vergelijkbare hoeveelheden calorieën en koolhydraten als witte rijst, waarvan de zemelen en kiem zijn verwijderd. De bruine variant bevat echter iets meer vezels en eiwitten. Zowel vezels als eiwitten bevorderen het gevoel van volheid en kunnen je helpen een normaal gewicht te behouden. Bovendien kunnen vezels helpen bij het reguleren van de bloedsuikerspiegel en insuline, een hormoon dat de bloedsuikerbeheersing reguleert.

Zwarte Rijst

Zwarte rijstsoorten, zoals Indonesische zwarte rijst en Thaise jasmijn zwarte rijst, hebben een diepzwarte kleur die bij het koken vaak overgaat in paars. Dit type wordt soms verboden rijst genoemd, omdat het in het oude China voorbehouden zou zijn geweest aan leden van het koninklijk huis. Uit onderzoek blijkt dat zwarte rijst de hoogste antioxidantwerking heeft van alle soorten, waardoor het een voedzame keuze is.

Antioxidanten zijn verbindingen die cellen beschermen tegen schade veroorzaakt door een overmaat aan vrije radicalen, moleculen die bijdragen tot oxidatieve stress. Oxidatieve stress wordt in verband gebracht met de progressie van chronische aandoeningen, zoals hartziekten, bepaalde vormen van kanker en cognitieve achteruitgang. Zwarte rijst is bijzonder rijk aan anthocyanen, een groep flavonoïde plantenpigmenten met krachtige antioxiderende en ontstekingsremmende eigenschappen. Anthocyanen blijken ook krachtige kankerwerende eigenschappen te hebben.

Rode Rijst

Rode rijstsoorten, zoals Himalaya rode rijst en Thaise rode cargorijst, zijn diep gepigmenteerd en bevatten een indrukwekkend scala aan voedingsstoffen en heilzame plantenverbindingen. Dit type bevat meer eiwitten en vezels dan witte rijstsoorten, maar waar het echt in uitblinkt is in het gehalte aan antioxidanten. Net als zwarte rijst zit het boordevol flavonoïde antioxidanten, waaronder de anthocyanen apigenine, myricetine en quercetine.

Uit onderzoek blijkt zelfs dat rode rijst, vergeleken met zwarte rijst, aanzienlijk meer potentieel heeft om vrije radicalen te bestrijden en hogere concentraties flavonoïde antioxidanten bevat.

Wilde Rijst

Hoewel wilde rijst technisch gezien de zaden zijn van in ondiep water groeiende (aquatische) grassen, wordt het in de keuken veel gebruikt als rijst. Het is erkend als een volkoren graan en bevat iets meer vezels en eiwitten dan witte rijst, waardoor het meer vult dan witte rijst. Bovendien is het in verband gebracht met een aantal gezondheidsvoordelen in dierstudies.

Zo blijkt uit enkele oudere dierstudies dat het vervangen van witte rijst door wilde rijst het triglyceriden- en cholesterolgehalte, de insulineresistentie en de oxidatieve stress, allemaal risicofactoren voor hartziekten, effectief vermindert. Wilde rijst is ook een goede bron van vitaminen en mineralen, waaronder B-vitaminen, magnesium en mangaan.

Witte Rijst

Bij witte rijst zijn het kaf, de zemelen en de kiem verwijderd. Hoewel dit proces de houdbaarheid van het eindproduct verlengt, gaan de voedingsstoffen en heilzame plantaardige bestanddelen in de zemel en de kiem tijdens de bewerking verloren. Daardoor bevat het minder vezels, eiwitten en bepaalde vitaminen en mineralen dan bruine rijst. Het bevat ook veel minder antioxidanten dan bruine, zwarte, rode of wilde variëteiten.

Anderzijds is witte rijst vaak verrijkt met B-vitaminen en ijzer. Daarom kunnen bepaalde soorten witte rijst feitelijk meer micronutriënten bevatten dan zilvervliesrijst. Bovendien, hoewel witte rijst iets minder vezels en eiwitten bevat, kun je het verschil goedmaken door witte rijst te eten als onderdeel van een evenwichtige maaltijd door het te combineren met andere voedingsmiddelen die rijk zijn aan eiwitten en vezels. Witte rijst heeft ook een hogere glycemische index dan bruine rijst, een maatstaf voor de mate waarin een bepaald voedingsmiddel de bloedsuikerspiegel beïnvloedt. Het afkoelen van witte rijst na het koken zorgt voor de vorming van een soort vezel, resistent zetmeel genaamd, die kan helpen het effect op de bloedsuikerspiegel te verlagen.

Uncle Ben's Rijstproducten

Hoewel bepaalde verpakte rijstmengsels een gezonde keuze kunnen zijn, bevatten veel andere veel calorieën en natrium. Zo bevat een portie Uncle Ben’s Teriyaki Flavor Ready Rice van 1 kop of 150 gram (g) 900 milligram (mg) natrium - ongeveer 39% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. De consumptie van te veel natrium kan je risico op ernstige gezondheidsproblemen, zoals hartziekten, verhogen.

Ben's Original Volkoren Bruine Bulk Rijst is niet zomaar rijst; het is een ideale toevoeging aan elke maaltijd. In slechts 10 minuten koken, biedt het gemak en snelheid zonder in te boeten op de kwaliteit. Deze rijst biedt niet alleen gemak, maar ook een uitstekende smaak en textuur die elke maaltijd kan verbeteren. De veelzijdigheid van deze rijst maakt het een favoriet onder zowel hobbykoks als professionals. Het is gemakkelijk te combineren met verschillende smaken en ingrediënten, waardoor het een must-have is in elke keuken.

De Instant Pot als Rijstkoker

Witte rijst bereiden in een Instant Pot is super simpel. Zet je rijstkoker maar op Marktplaats, je Instant Pot kan dit net zo goed! En dat scheelt weer ruimte in je kastjes. Hoewel de pot een rijst functie heeft (RICE) die automatisch alles voor je instelt, gebruik ik deze nooit. Verschillende soorten rijst hebben namelijk verschillende bereidingstijden. De Instant Pot kan veel, maar hij kan niet zien wat voor soort rijst je in je pot hebt zitten.

Gelukkig kun je met de MANUAL/ PRESSURE COOK functie ook super makkelijk rijst maken. Je gebruikt altijd een verhouding van 1:1, dus net zoveel water als rijst (in volume, niet gewicht), voor elke soort rijst. Voor witte rijst is de duur 3 minuten en daarna een Natural Release. Andere soorten rijst (denk aan bruine-, zwarte-, rode-, wilde rijst, etc.) hebben langer nodig. Let wel op dat je gewone witte rijst hebt (basmati, jasmijn, etc.) en geen snelkookrijst. Snelkookrijst is voorgegaard en daardoor niet meer geschikt voor deze methode.

Recept voor Witte Rijst in de Instant Pot

Benodigdheden:

  • 1 cup witte rijst
  • 1 cup water
  • 1 snuf zout

Instructies:

  1. Meet de hoeveelheid rijst die je wilt bereiden af en meet dezelfde hoeveelheid water af.
  2. Was de rijst zoals je dit altijd doet en doe de rijst samen met je afgemeten water in de pot, eventueel met een snuf zout.
  3. Roer door en zorg dat alle rijst onder water staat.
  4. Sluit de deksel en controleer of het ventiel dicht staat.
  5. Met de MANUAL of PRESSURE COOK knop selecteer je ‘high pressure’ en set je de timer op 3 minuten.

Tips voor het Koken van Rijst

Perfect gare rijst op tafel krijgen is nog een hele kunst, maar sinds de komst van de elektrische rijstkoker is het bereiden van rijst een fluitje van een cent geworden. De rijstkoker is dan ook in ieder ieder Aziatisch huishouden een essentieel onderdeel geworden.

Rijst perfect koken is een kwestie van de juiste soort rijst kiezen en de juiste bereidingswijze voor het soort gerecht dat je wilt maken. Risotto kook je anders dan jasmijnrijst.

  • Water: Rijst neemt bij de bereiding veel van het water op. Niet alleen de hoeveelheid water, maar ook de samenstelling van dat water heeft invloed op de kwaliteit van de gekookte rijst.
  • Kookmethode: Er zijn talloze rijstsoorten, en elke soort heeft een unieke chemie, zetmeelgehalte, vorm en grootte (zoals langkorrelig, halflangkorrelig of kortkorrelig). Deze factoren beïnvloeden de hoeveelheid vloeistof die nodig is en de snelheid waarmee de rijst kookt.

Rijst als Fundament van de Aziatische Keuken

Je hoort vaak zeggen dat rijst voor Oost-Aziaten (van China en Japan tot aan Indonesië) wat aardappels is voor Nederlanders, maar die vergelijking gaat niet op. Het is veel meer. Aardappels wordt in Nederland vooral bij de warme maaltijd gegeten. En natuurlijk als snack in de vorm van patat of chips. Maar in de oostelijke landen van Azië vormt rijst de basis voor bijna iedere maaltijd, van ontbijt tot avondeten. Rijst is het fundament van het culinaire erfgoed in alle Aziatische landen, dat zo’n tienduizend jaar teruggaat, terwijl de aardappel pas in 1536 door Diego de Amalya vanuit Zuid-Amerika naar Europa gehaald.

Rijst vormt in ieder Aziatisch land de basis van iedere maaltijd, van ontbijt tot avondmaal. Natuurlijk worden er ook regelmatig tarwenoodles gegeten, maar dat vormt toch een uitzondering. Het is rijst voor en rijst na. Iedere keer dat ik in Indonesië was vormde rijst mijn ontbijt, lunch én avondmaaltijd. Mijn dag begon met nasi goreng, gemaakt van de koude rijst van de de dag ervoor. Maar de meeste Aziaten ontbijten met bubur of congee, een soort hartige rijstepap, een ideaal type licht verteerbaar comfortfood dat ook prima werkt als je je niet lekker voelt bent.

KRA: Een Krokante Rijstsnack

Vroeger, toen mijn moeder op de ouderwetse manier rijst kookte -en dat is in een lichtgewicht gedeukte aluminiumpan op het gasfornuis-, bleef er regelmatig op de bodem van de pan een restje rijst achter. Enigszins aangekoekt, maar prima te gebruiken voor deze krokante snack: KRA! Een beetje aparte naam, waarschijnlijk doordat dit geluid ontstaat bij het doorbijten. Mijn moeder verzamelde al deze stukken overgebleven rijst, liet ze drogen op de vensterbank in de keuken en frituurde ze later in hete olie.

Ik weet dus niet beter dan dat ik kra vanuit mijn jeugd ken als een hartige rijstsnack. Echter, via Instagram zag ik steeds vaker kra voorbijkomen als een zoete rijstsnack, voornamelijk door Molukse hobbykoks en thuiskokkies gemaakt. En… het was duidelijk dat hun bereidingswijze totaal afweek van hoe ik die mij uit mijn jeugd herinnerde. De rijst wordt niet gedroogd, de rijst wordt speciaal gekocht, de koekjes worden in nette blokjes gesneden (ik ben dus de grillige rijst restanten gewend), kortom … een compleet ander koekje!

Recept voor Zoete Rijstsnack (Kra Manis)

Via Daisy van Instagramaccount DapurMas kreeg ik het recept van deze heerlijke, kleverige zoete lekkernij. En daar ben ik uiteraard héél erg blij mee, sowieso inspireren zij mij vaak met hun prachtige foto’s en baksels. Neem gerust een kijkje op hun account waar ze hun kra manis prachtig gefotografeerd hebben!

Ingrediënten:

  • ½ pak rijst van het merk Uncle Bens (lukt dus altijd met deze rijst!)
  • Keukenstroop
  • Gula djawa
  • Vanillesuiker
  • Zout

Bereidingswijze:

  1. Voordat we beginnen, bekleden we eerst een aantal bakblikken/ovenschalen met bakpapier.
  2. Omdat de rijstkorrels klein zijn, wordt het lastig om dit los in de olie te frituren, daarom bakken we per keer een kleine hoeveelheid in de zeef. Deze zeef hangen we in de pan met olie zodat de rijstkorrels wel gefrituurd worden, maar ook netjes bij elkaar blijven. De rijst wordt in een aantal tellen gefrituurd en laten we daarna in een grote vergiet met keukenpapier uitlekken.
  3. Terwijl de gepofte rijst aan het uitlekken is, gaan we nu het keukenstroopmengsel maken. Verwarm de keukenstroop, gula djawa, vanillesuiker en het zout in een klein steelpannetje. Breng dit aan de kook, het duurt wel even.
  4. Doe alle gepofte rijst in een grote kom en giet al roerend de hete keukenstroopmengsel bij deze rijst.
  5. Giet nu dit mengsel in de verschillende bakblikken en druk heel goed aan.
  6. Laat de rijst nu goed afkoelen, daarna kunt u met behulp van het bakpapier het mengsel op een snijplank leggen.

Tip: Bewaar de koekjes in een grote luchtdichte trommel of Tupperware.

Voedingswaarden per 100g Ben's Original Express Grieks

Voedingswaarde Per 100 g Per Portie (110 g)
Energie 682 / 163 kj / kcal 749 / 179 kj / kcal
Vet 3,1 g 3,5 g
Waarvan Verzadigde Vetzuren 0,2 g 3 g
Koolhydraten 29 g 32 g
Waarvan Suiker 1,6 g 1,8 g
Vezels 1,5 g 1,7 g
Eiwitten 3,4 g 3,8 g
Zout 0,59 g 0,65 g

labels:

Zie ook: