Ken je het gevoel dat je na je ochtendlijke kopje koffie meteen de sprint richting badkamer moet inzetten? Voor menig koffiedrinker is dit een bekend scenario: een goede kop koffie brengt de darmen op gang. Maar gaan je darmen wel echt pruttelen van het drankje? Is het echt je dagelijkse latte die je in een lijnrechte sprint naar de toiletten doet lopen?

Heeft koffie een laxerende werking?

Het antwoord is ja. Koffie heeft een licht laxerende werking, wat voornamelijk komt door cafeïne. Voor de meeste mensen werkt cafeïne als een mild laxerend middel, dat er vooral voor zorgt dat je vaker moet plassen. Sommige mensen zijn echter gevoeliger voor het goedje, waardoor ze een zwaarder laxerend effect zullen ondervinden.

Cafeïne stimuleert de peristaltiek. Dit is de knijpende beweging die ervoor zorgt dat voedsel vooruit wordt geduwd in het maag-darmstelsel of urine in de ureter. In feite versnelt cafeïne je stofwisseling. Dit geldt overigens niet alleen voor koffie. De cafeïne blijft aanwezig, dus koffie blijft laxerend. Aan de andere kant kunnen toegevoegde stoffen een neveneffect hebben.

Onderzoek toont aan dat cafeïne de dikke darm 60% actiever maakt dan water. Recent onderzoek toont aan dat de activiteit van de dikke darm binnen 4 minuten toeneemt na het drinken van cafeïne. Het welbekende laxerende effect van koffie.

Cafeïne is niet de enige oorzaak

Ondanks het feit dat cafeïne een laxerend effect heeft, kan de schuld voor je vlotte stoelgang ook bij andere factoren gezocht worden. Je komt uit bed, zet een lekkere bak koffie en intussen komen je darmen ook uit de ruststand. Zodra je je kopje onder het koffieapparaat uithaalt, draait de buikstreek lekker. En als je je kopje leeg hebt, roepen je darmen: het is tijd. Daar is geen zwart smeermiddel voor nodig. Ook na een glas water zou je naar de wc moeten.

"Sommige mensen beseffen zelfs niet dat ze misschien wel lactose-intolerant zijn," zegt voedingsdeskundige Jaclyn London. "Wanneer ze melk in hun koffie gieten, en vervolgens een vlottere stoelgang ervaren denken ze dat dat te danken is aan het laxerende effect van cafeïne.

Daarnaast kan het ook zijn dat je maag een beetje vreemd aanvoelt omdat de zuren die in koffie zitten ervoor zorgen dat je meer gal produceert. Gelukkig overtreffen de voordelen van een kopje koffie nog altijd de nadelen.

Niet de cafeïne, zo lijkt het. Ook een kopje ‘decaf’ kon proefpersonen (iets minder snel) van de koffiepot naar de toiletpot sturen. En binnen enkele minuten kan koffie nog niet in de darmen zitten. Het lijkt erop dat koffie de maag stimuleert om de vertering te versnellen, net als na een maaltijd.

Volgens sommige studies bevordert koffie de aanmaak van het hormoon gastrine, dat de snelheid van de spijsvertering regelt. Maar niet alle wetenschappers onderschrijven dat. Hoe dan ook: over de verhoogde darmactiviteiten hoef je je weinig zorgen te maken. Een studie uit 2006 aan de Oregon State University (VS) concludeerde dat koffie geen maagproblemen veroorzaakt.

De ochtendroutine

Een andere theorie van wetenschappers is dat het een combinatie van factoren is: de gehele ochtendroutine. 'Je dikke darm is 's ochtends ongeveer twee keer zo actief,' zegt dr. Rao. Voeg het ontbijt toe, spoel het af met koffie - die beide onafhankelijk van elkaar darmsamentrekkingen veroorzaken - en voilà: je sprint naar het toilet.

Wat zijn de nadelen van koffie?

Koffie, veel mensen drinken het maar wordt niet altijd goed door onze darmen verdragen. Veel mensen krijgen darmklachten bij het drinken van koffie. Zeker als je na verloop van tijd steeds een kopje koffie moet pakken om weer energie te krijgen. Sommige mensen kunnen na 1 kopje hun darmen al voelen opspelen en bij sommige mensen gebeurt dat pas na 6 kopjes. Bekende klachten die we regelmatig horen zijn: buikpijn, opboeren, gasvorming, misselijkheid en een opgeblazen buik. Daarnaast kan het drankje ook zorgen voor een opgejaagd of angstig gevoel, rusteloosheid, hoofdpijn en een slechte nachtrust.

Het bestandsdeel in koffie dat voor (darm)klachten kan zorgen is de cafeïne. Cafeïne is een stimulerend stofje dat snel in het bloed wordt opgenomen. Doordat het zo snel wordt opgenomen, kun je binnen een half uur al de effect van koffie merken. Te veel van het stimulerende stofje kan op den duur zorgen voor klachten. Wat te veel is kan per persoon verschillen. Sommige mensen zijn namelijk gevoeliger voor cafeïne dan anderen. Het beste is om na 14:00 uur in de middag geen koffie meer te nemen, omdat dit invloed heeft op de slaap.

Cafeïne zorgt ervoor dat al het voedsel in je maag te snel naar je dunne darm verplaatst en vervolgens laat het je voedsel in je dikke darm versneld uitpoepen. Daarna vertraagt je spijsvertering. Dat komt doordat cafeïne de aanmaak van de stresshormonen cortisol en adrenaline stimuleert. Twee koppen koffie (met cafeïne) veroorzaken al voor een stijging van 30% van je cortisolspiegel.

Cortisol en adrenaline zorgen ervoor dat je in gevaarlijke situaties kan ‘vechten of vluchten’ door je hart sneller te laten kloppen en de bloedtoevoer naar je hersenen te verhogen. Hierdoor stroomt er minder bloed naar je maagdarmstelsel waardoor je spijsvertering vertraagt. Een vertraagde spijsvertering geeft klachten als een opgeblazen gevoel, buikpijn en misselijkheid.

Koffie en chronische darmaandoeningen

Het is wetenschappelijk aangetoond dat cafeïne de symptomen (zoals diarree, buikpijn en zure oprispingen) verergert van chronische darmaandoeningen als het prikkelbare darm syndroom (PDS) en de ziekte van Crohn. Mensen met deze aandoeningen worden daarom afgeraden om koffie met cafeïne te drinken. Cafeïne speelt echter geen rol in het ontwikkelen van deze aandoeningen.

Tips om buikpijn te verminderen

Heb jij snel last van je maag of darmen? Loop niet langer onnodig door met deze klachten en probeer eens cafeïne te vermijden door over te stappen op cafeïnevrije koffie. Je zal niet de eerste zijn waarbij cafeïne de oorzaak is van maag- en darmklachten. Ook de lactose in melkproducten veroorzaken bij veel mensen maag- en darmklachten. Drink jij je koffie het liefst als cappuccino of latte? Dan is het zeker de moeite waard om eens te kijken hoe jij reageert als jij de (koe)melk weglaat. Vervang de melk voor bijvoorbeeld een plantaardige variant.

Het beste is om je koffie zwart te drinken. Het toevoegen van suiker, zoetjes of melk kan impact hebben op de bloedsuikerspiegel. Hiermee komen je darmen extra in de spijsverteringsstand met als gevolg darmen die gaan opspelen. De meeste mensen met een prikkelbare darm kunnen wel 1-2 kopjes koffie per dag te drinken, zonder last te krijgen. Daarbij zien we in de praktijk dat biologische decafé koffie vaak beter wordt verdragen dan gewone koffie. Let op dat decafé nog steeds cafeïne bevat maar in veel mindere mate.

Andere koffie die laag is in cafeïne is mushroom koffie. Deze koffie bevat tevens een lage dosis cafeïne en is gemaakt op basis van plantenextracten. Houd je niet van de smaak van paddenstoelen en champignons? Dat is niet erg want de paddenstoelen in de koffie proef je namelijk niet.

Wat drink je als je erg gevoelig bent voor cafeïne en toch koffie wilt drinken? Dan is koffie alternatief met cichorei wortel of met spelt een mogelijke vervanger voor je. Vermijd ook zwarte en groene thee en drink daarvoor in de plaats kruidenthee, bijvoorbeeld van Kurkuma, venkel of kamille.

Conclusie

Kortom, de invloed van koffie op je stoelgang is complex en verschilt per persoon. Cafeïne speelt een rol, maar ook andere factoren zoals lactose-intolerantie en je ochtendroutine kunnen van invloed zijn. Luister goed naar je lichaam en pas je koffieconsumptie aan om maag- en darmklachten te voorkomen.

Type Koffie Cafeïnegehalte (per kopje) Effect op Darmactiviteit
Filterkoffie Gemiddeld Stimulerend
Espresso Hoog (per 100ml) Sterk Stimulerend
Decafé Laag Minder Stimulerend
Mushroom Koffie Zeer Laag Mild Stimulerend

labels:

Zie ook: