Altijd al eens zelf jam willen maken? Dan ben je aan het juiste adres! Vandaag deel ik al mijn tips, tricks en mijn favoriete jamrecepten. Want zelf jam maken is zeker niet moeilijk. Integendeel, het is een ontzettend leuk klusje om je zomerfruit te conserveren zodat je er het hele jaar door van kunt genieten.

Wat is het verschil tussen confituur, jam en fruitspread?

Heel simpel gezegd, confiture of confituur is een ander woord voor jam. Fruitspread is daarentegen wel degelijk iets anders. Het wordt in de eerste instantie op dezelfde manier gemaakt als echte jam, maar er wordt als zoetstof geen suiker gebruikt. Over het algemeen gebruikt men appelsap, diksap of agavesiroop.

Benodigdheden voor zelf jam maken

Voor het zelf jam maken heb je niet heel veel nodig:

  • Vers en rijp fruit
  • (Gelei)suiker
  • Citroensap (vaak)

Het licht er aan hoeveel pectine het fruit wat je gebruikt van zichzelf bevat of je citroensap gebruikt en hoeveel (gelei)suiker je nodig hebt. Pectine is een oplosbare vezel die je jam goed laat indikken, een natuurlijke gelatine dus!

De verhouding tussen fruit en (gelei)suiker

De klassieke verhouding fruit-suiker in jam is 1 op 1, maar minder kan ook heel goed. In het basisrecept hieronder hou ik een verhouding van 1:1 aan, daarmee zit je eigenlijk altijd veilig. Met meer suiker wordt de jam steviger en langer houdbaar, maar uiteraard wel zoeter. Het is maar net wat je zelf het lekkerst vindt! Bij fruitsoorten met veel pectine kun je prima een verhouding van 2:1 of 3:1 gebruiken. Soms volstaat gewone suiker prima wanneer fruit van zichzelf voldoende pectine bevat. Zo niet, dan helpt geleisuiker een handje.

Hier is een tabel met de hoeveelheid pectine in verschillende soorten fruit:

Fruitsoort Pectinegehalte
Aardbeien Laag
Frambozen Laag
Perziken Laag
Bessen Hoog
Appels Hoog
Citrusvruchten Hoog

Controleer de hoeveelheid geleisuiker die je toevoegt met de aanwijzingen op de verpakking. De verhoudingen kunnen iets verschillen.

De geleiproef

Verder moet je tijdens het maken van jam altijd even de geleiproef doen. Als je denkt dat de jam klaar is, ga je er met een lepel doorheen en trek je met je vinger (pas op: is heet! 😉 ) een streep erdoor. Blijft de streep zichtbaar en de jam goed gescheiden, dan is deze klaar.

Is jouw zelfgemaakte jam niet stevig genoeg naar jouw smaak? Dan moet je het waarschijnlijk gewoon nog wat langer inkoken. Ga met een lepel door de jam en trek een streep over de bolle kant van de lepel. Blijft de streep zichtbaar? Dan is je jam klaar. Loopt de jam direct over de getrokken streep heen?

Jam maken zonder suiker

Wil je liever helemaal geen suiker gebruiken in je jam? Dat kan natuurlijk! Voor de smaak kun je kiezen voor een natuurlijk zoete fruitsoort, zorg dat deze ook lekker rijp is. Als deze fruitsoort van zichzelf niet bijzonder veel pectine bevat kun je chiazaad gebruiken om de jam mee in te dikken.

Het bewaren van de jam

Gebruik schone, glazen potjes voor het bewaren van je jam. Als je de jam na het maken zo lang mogelijk wil bewaren, doe je het zodra het klaar is in een schone, gesteriliseerde jampot of weckpot. Draai dicht en laat de pot op z’n kop afkoelen. Zo trekt hij vacuüm en blijft hij buiten de koelkast lang goed, met geluk zelfs tot wel 6 maanden! Hoe schoner de pot, hoe langer kun je de jam bewaren dus let daar goed op.

Het kan natuurlijk best zo zijn, dat de jam niet in één keer opgaat. Het is daarom handig om te weten hoe je deze lekkernij het beste kunt bewaren. Als je de jam in een goed afgesloten pot op een koele, donkere plek bewaart, blijft die 3 tot 6 maanden goed.

Hoe maak je zelf jam?

  1. Zoek rijp fruit uit.
  2. Gebruik een grote, hoge pan, tegen het spetteren.
  3. Geleisuiker helpt om de jam dikker te krijgen.
  4. Citroensap helpt ook.
  5. Gebruik potjes van glas die goed hersluitbaar zijn, bijvoorbeeld potten met schroefdeksel of weckpotten.
  6. Maak het fruit schoon en snij in kleine stukjes.
  7. Optioneel: heb je geen haast? Meng dan de geleisuiker en citroensap met het fruit en laat het een paar uur tot een nacht afgedekt in de koelkast staan.
  8. Doe het fruit met de geleisuiker en citroensap in een steelpannetje en zet het vuur zachtjes aan.
  9. Roer zo nu en dan en laat de jam rustig pruttelen tot het een mooi geheel wordt en indikt.
  10. Test door middel van de geleiproef of de jam klaar is.
  11. Zorg dat je een schoon, droog glazen potje klaar hebt staan.
  12. Giet de jam heet in het potje, draai de deksel er stevig op en zet het potje ondersteboven. Laat de jam volledig afkoelen.
  13. Deksels van tevoren goed schoon met heet sodawater. 1 liter water. Spoel alles na met schoon, heet water. Omgekeerd op een schone theedoek uitlekken. Goed uitkoken kan ook: kook ze minstens 5 minuten.
  14. Kook het fruit tot het zacht is.
  15. Giet de jam heet in de gesteriliseerde potten. Vul het liefst tot de rand, sluit de potten direct goed af en laat ze omgekeerd afkoelen.

Roer het fruit, de suiker en het citroensap goed door elkaar in een grote kom. Dek af en laat ± 2 uur staan of tot de suiker grotendeels is opgelost. Zo blijft je fruit mooier heel als je ze straks gaat koken.

Breng het fruitmengsel aan de kook in een ruime pan met dikke bodem. De kooktijd gaat in als de jam goed blijft borrelen, zelfs als je roert. Kook 4 min. voor geleisuiker en 1 min. voor geleisuiker speciaal goed borrelend door.

Jam is een heerlijke manier om fruit lang te bewaren. De hoge suikerconcentratie zorgt voor een onaangename omgeving voor micro-organismen en verandert de jam in een zoete lekkernij. Van elke fruitsoort kan jam worden gemaakt maar niet elke soort werkt even gemakkelijk mee.

Pectine is een natuurlijk bindmiddel (een polysacharide) dat voorkomt in de celwanden van planten en vruchten. Het plakt de cellen in de planten aan elkaar, vergelijkbaar met het cement tussen bakstenen. Door het snijden en koken van het fruit verdwijnen de pectinemolecullen uit de celwanden en lossen ze op in de vrijkomende celvloeistoffen.

In eerste instantie zullen ze in de grote hoeveelheid water uit het fruit verdrinken. Maar de kok redt ze door het koken van de jam en door het toevoegen van suiker en zuur. Suiker bind water en het koken laat water verdampen. Hierdoor komen de pectinemoleculen dichter op elkaar. Omdat niet elk fruit- en groentesoort evenveel pectine bevat (zie tabel hieronder) en de hoeveelheid pectine afneemt naarmate het fruit of groente rijper wordt (tijdens de rijping wordt pectine omgezet in pectinezuur. Eén van de redenen dat rijp fruit zachter wordt) kan het nodig zijn extra pectine toe te voegen tijdens het koken van de jam. Geleisuiker is hiervoor speciaal gemaakt. Het bestaat uit suiker, pectine en citroenzuur. Je kunt ook je eigen pectine preparaat maken door pectinerijkfruit te koken maar dat is een tijdrovend karwei.

Bewaarvoorschriften

Als je jam bestaat uit 40% fruit en 60% suiker, is het onbeperkt houdbaar. Suiker werkt namelijk als een conserveermiddel. Als je minder suiker toevoegt, is het minder lang houdbaar. Jam met minder suiker is in gesloten potten op een koele, donkere plaats 3 tot 6 maanden houdbaar.

labels: #Ei

Zie ook: