Heb jij je wel eens afgevraagd wat kwark nu precies is? Bij kwark denken mensen aan hele dikke yoghurt of hangop. Maar kwark is geen yoghurt.

Kwark is melk die is aangezuurd met melkzuurbacteriën. Na fermentatie wordt de melk uitgelekt, of opgehangen, en wat overblijft is kwark. Om eenzelfde consistentie te bereiken voor supermarkt bereidingen, wordt er ook wel melkpoeder aan kwark toegevoegd. Dit geeft een dikke, stevige kwark. Huisgemaakte kwark kan dunner of lobbiger zijn. Maar uiteindelijk is het wel kwark. Kwark staat hoog op alle lijstjes van fitness- en dieetvoedsel. En niet voor niets: het is behoorlijk eiwitrijk, waarmee het een goede bijdrage kan leveren aan je dagelijkse proteïnebehoefte.

Veel Nederlanders beginnen de dag met een schaaltje yoghurt of kwark, al dan niet aangevuld met muesli, cruesli, vers fruit of honing, om wat gangbare voorbeelden te noemen. En ook in de schappen van de supermarkt staan deze producten naast (of in ieder geval bij) elkaar. Ze komen bovendien in verschillende varianten en smaken, waardoor het je vanwege de keuzemogelijkheden al snel kan duizelen.

Wat is dan het verschil tussen kwark en yoghurt?

Kwark en yoghurt lijken dus misschien veel op elkaar, maar het zijn twee heel verschillende producten. Kwark is een voorloper van kaas, een verse kaas. De Franse benaming van kwark laat dit duidelijk zien. Zij verwijzen naar kwark als ‘fromage frais’. In klassieke kwark wordt namelijk naast melkzuurbacteriën ook stremsel toegevoegd. Dit cruciale ingrediënt zorgt dus voor het grote verschil tussen kwark en yoghurt.

Productie van kwark

Dan naar kwark. Ook kwark is een zuivel- oftewel melkproduct, want kwark wordt gemaakt door melkzuurbacteriën en stremsel aan melk toe te voegen. Stremsel is de term voor enzymen die er in de kaasproductie voor zorgen om structuur aan de kaas te geven, en stremmen is dus niks meer en niks minder dan het samenklonteren van melk. Het mengsel van melk, melkzuurbacteriën en stremsel blijft ongeveer een dag staan om te fermenteren en te stremmen. De massa die dan overblijft, wordt uitgelekt en gladgeroerd, en dan heb je kwark.

Vanwege de toevoeging van stremsel kun je kwark in zekere zin dan ook beschouwen als een (voorloper van een) hele verse kaas. In België wordt kwark bijvoorbeeld ook wel 'plattekaas' genoemd: de structuur van kwark is weliswaar iets grover dan die van het product 'plattekaas', maar de smaak is identiek. Het één en ander ligt echter iets genuanceerder.

Echte kwark, en hiermee bedoelen we kwark die bereid is uit alleen koemelk met ‘kaas’ bacteriën is eigenlijk niet meer te krijgen. Het vergemakkelijken van het productieproces om sneller en goedkoper kwark te produceren heeft er voor gezorgd dat kwark tegenwoordig gemaakt wordt met yoghurtbacteriën. Zo wordt veel kwark tegenwoordig gemaakt met yoghurtbacteriën, en dus is het niet gek dat beide producten best op elkaar lijken. Ook wordt volle kwark niet meer van volle melk gemaakt, maar van magere melk aangedikt met room. Dat gebeurt om het vetpercentage op te hogen, waardoor het eindproduct volgens de Warenwet 'kwark' mag worden genoemd.

Maar of dit veel met het traditionele product kwark te maken heeft, of dat het op die manier wel heel veel op yoghurt lijkt, daar kun je lang over discussiëren.

Magere of volle kwark

Interessant genoeg worden zowel magere als volle kwark gemaakt van magere melk. Bij de volle en halfvolle versie worden er echter achteraf nog wat vetten toegevoegd. Wel maakt het toevoegen van extra room de voedingswaarde natuurlijk heel anders.

Voordelen van magere kwark

  • Eiwitgehalte: Met 100 gram van de magere versie krijg je zo’n 9 gram eiwitten binnen.
  • Calcium
  • B-vitamines
  • Fosfaat

Voordelen en nadelen van volle kwark

Omdat dit gemaakt is op basis van magere kwark met wat toegevoegde room, gelden de bovenstaande voordelen in principe nog steeds. Daar komt echter wel bij dat volle kwark óók veel vetten bevat. In 100 gram vind je ongeveer 11 gram vet, een beetje afhankelijk van het merk dat je koopt. Ten eerste betekent het dat er een stuk meer calorieën in zitten dan de magere versie. Waar magere kwark ongeveer 80 kcal per 100 gram bevat, is dat bij volle varianten maar liefst 180 gram. Dat kan heel handig zijn, bijvoorbeeld als je aan wilt komen.

Daar komt bij dat de vetten in volle kwark verzadigde vetten zijn. Die zijn op zichzelf niet noodzakelijk ongezond, maar de meeste mensen krijgen er veel te veel van binnen. Dat gebeurt vooral als een groot deel van je eiwitten dierlijk van oorsprong is: vlees, zuivel en ei.

Hoewel magere en volle kwark dus allebei gezond kunnen zijn, zijn er wel verschillen. De volle versie is alleen aan te raden als je niet op je calorieën hoeft te letten. Ook kun je het beter niet gebruiken in een dieet dat al rijk is aan verzadigde vetten.

Nadelen van kwark

Wat in de winkelrekken ligt is namelijk niet zo zuiver. Er worden vaak ook nog allerlei smaakstoffen en extra ingrediënten aan toegevoegd. Zo wordt er vaak extra suiker bij gedaan, om de ietwat zurige smaak te maskeren. En natuurlijk bestaan er allerlei smaakjes, van sinaasappel tot vanille. Ook die soorten zitten vaak bomvol suiker.

Gezondste keuze

Wat is dan de gezondste versie? Heel simpel: naturel zonder verdere toevoegingen. Als je die koopt, is kwark gezond en past het in bijna elk eetschema. Het grote nadeel van naturel is natuurlijk dat je dus wel met dat typische kwarksmaakje blijft zitten. Zeker in het begin is niet iedereen daar even groot fan van. Gelukkig is er ook een andere oplossing mogelijk, Je kunt namelijk ook prima zelf fruit toevoegen, zonder al die ongezonde extra’s.

Yoghurt of Kwark?

In beide gevallen komt het in de basis neer op hetzelfde: zuivel. Zowel yoghurt als kwark zijn zuivelproducten, maar verder verschillen beide producten op een aantal vlakken van elkaar.

Het grootste verschil met yoghurt is dat yoghurt niet wordt gestremd. Ook worden voor de productie van kwark andere bacterieculturen gebruikt van bij yoghurt.

Wat is gezonder: yoghurt of kwark?

Laten we eerst even een open deur intrappen. Wat 'gezond' is, is namelijk niet zozeer een absoluut gegeven, maar is vooral afhankelijk van de mate van inname oftewel consumptie. En vanwege de vele soorten en varianten yoghurt en kwark die in de supermarktschappen staan, is het lastig om per product aan te geven of het gezond is. Wel zijn er een aantal algemene vuistregels waar je rekening mee kunt houden:

  1. Magere en halfvolle yoghurt en kwark zijn over het algemeen gezondere keuzes dan volle varianten: laatstgenoemde varianten bevatten meer verzadigde vetten. Let ook zeker op teksten als 'room' op de verpakking: dat is een indicatie dat je te maken hebt met een volle variant. Let even extra op Griekse yoghurt: deze kent vaak een hoog vetpercentage.
  2. Naturel-varianten zijn gezonder dan varianten die (kunstmatig) gezoet zijn of fruit bevatten: laatstgenoemde varianten worden voornamelijk gezoet door suikers en bevatten relatief weinig écht fruit.
  3. Kwark is een betere bron voor eiwit dan yoghurt: er zit simpelweg meer eiwit in kwark. Voor de groei en het herstel van spieren is kwark dus een iets betere keuze. Wel krijg je door eiwit eerder een vol gevoel.
  4. Er zit op het vlak van voor- en nadelen qua gezondheid géén verschil tussen roer- en standyoghurt, het belangrijkste verschil is zoals gezegd de structuur.

Dit zijn kort samengevat een paar richtlijnen op basis waarvan je snel kunt inschatten of één van deze producten voor jou geschikt is. Maar raadpleeg vooral een arts of diëtist als je extra op je voedingspatroon moet letten in verband met medische redenen dan wel dieetwensen.

Volgens het voedingscentrum heb je 0,8 tot 1 gram per kilogram lichaamsgewicht aan eiwitten nodig per dag. Voor een persoon van 70 kilogram komt dat tussen de 56 en 70 gram per dag. Met zo’n 3 maaltijden op een dag kan je het beste eiwitrijk eten per maaltijd, zo’n 20 gram.

Franse Kwark vs. Gewone Kwark

Je zult je vast ook wel eens hebben afgevraagd, waar het verschil nu zit in een “ gewone” kwark en een “ Franse” kwark. Nou….eigenlijk niets. De benaming “ FRANSE” kwark is voornamelijk afgeleid van het feit dat kwark oorspronkelijk afkomstig is uit Frankrijk, waar het FORMAGE FRAIS ( verse kaas ) heet. Sommige merken, meestal uit Frankrijk zelf afkomstig, werken met “ echte koemelk van Franse koeien”. Maar verder heeft de term “ FRANSE KWARK” geen meerwaarde op “ gewone” kwark. En kunnen samenstellingen, net als bij “ gewone” kwark, sterk uiteenlopen.

Om daarin enig onderscheid te kunnen maken, gebruiken veel fabrikanten de term “ Franse kwark”. Ook kan het, dat Nederlandse fabrikanten hun kwark produceren in Frankrijk, zoals supermarktketen Lidl. Maar het blijft verder wat het is: gewoon kwark.

ALLE MAGERE FRANSE KWARK uit verschillende Nederlandse supers als AH, JUMBO , DIRK en PLUS verkopen allemaal éen ZELFDE kwark. Of het nu gaat om een eigen huismerk, of een fantasie huismerk als ZAANSE HOEVE, alles komt gewoon uit één ZELFDE productie.

Op onderstaande foto’s laat ik jullie zien hoe je dit zelf kunt herkennen. Je ziet daar van drie verschillende kilo-verpakkingen magere franse kwark van AH / ZAANSE HOEVE en MELKKAN ( huismerk van o..a COOP, PLUS en DIRK ) een afbeelding van herkomst. Dit wordt net als bijvoorbeeld bij eieren, gemarkeerd met nummers, zodat de kwark is te traceren naar de bron. En zoals je ziet zijn deze nummers precies hetzelfde.

Nu zul je je vast afvragen hoe het dan komt, dat de voedingswaarden hier en daar per merk verschillen. Als je goed kijkt, zie je dat dit om niet noemenswaardige verschillen gaat, we praten hier over 2 kcal meer of minder of een half grammetje meer of minder.

Op deze manier kunnen verschillende partijen onderscheidend lijken met hun eigen label. Ja, wettelijk gezien is dit gewoon toegestaan omdat we spreken over GEMIDDELDE voedingswaarden. Deze mogen wat afwijken.

Als we de drie getoonde merken kwark naast elkaar zetten in de gemiddelde voedingswaarden, dan zien we zeer minuscule verschillen. Hierdoor maakt ieder merk zijn eigen onderscheid terwijl het inhoudelijk totaal niets voorstelt.

Zo zegt DE ZAANSE HOEVE per 100 gram 50 kcal en 8,5 gram eiwitten te geven, het eigen AH HUISMERK zegt per 100 gram 52 kcal te geven en 8,9 gram eiwitten, en MELKKAN zegt per 100 gram 49 kcal te geven en 8,3 gram eiwitten.

Zoals je ziet gaat het betreft kcal/ energie om verschillen van zo’n 3 kcal te gaan, wat neerkomt op een paar minuten ademen in energie, of tien stappen lopen. Ook in eiwitten wordt er wat gespeeld met minuscule grammen wat ook in energie nauwelijks tot niets zegt.

Is het zo erg ? Nee, wat betreft de kwark zelf niet, dat blijft gewoon wat het is: KWARK, maar het kan wel per merk gigantisch in prijs verschillen. Je betaalt soms wel € 50-80 eurocent meer voor een ander merk, terwijl het dus gewoon 1:1 om exact dezelfde kwark gaat. Laat je dus voortaan geen geld uit je port-mo-knippie kloppen, en let op de afkomst van de kwark die je koopt, vergelijk dit met een goedkopere kwark.

labels:

Zie ook: