Het is algemeen bekend dat een banaan als fruit wordt beschouwd en bloemkool als groente. Echter, de scheidslijn is niet altijd zo helder. Dit artikel behandelt de vraag wanneer iets als groente of als fruit geclassificeerd kan worden.

Wat is Fruit?

Om te beginnen bestaat er geen plantkundige definitie van fruit. In het dagelijks taalgebruik is fruit misschien beter als volgt te omschrijven: eetbare vruchten die vaak rauw worden gegeten en meestal zoet zijn. Enkele voorbeelden: appel, banaan en aardbei zijn voor ons fruit.

Wat is Groente?

“Groente” is niet een speciaal deel van de plant. En in het dagelijks taalgebruik bedoelen we met groente eigenlijk gewoon de eetbare delen van de plant (die geen fruit zijn). Groente is voor ons een onderdeel van de plant dat meestal gegaard wordt gegeten. Winterpeen, stoofperen, shiitake paddenstoelen, komkommer, tomaten, spinazie en aardappelen zijn groente.

De Culinaire Definitie

In de keuken is het al een heel stuk minder duidelijk. Bonen, tomaten, maïs, courgette en paprika zijn bijvoorbeeld ook eetbare vruchten. Het verschil tussen groente en fruit is niet zozeer welk plantendeel het betreft, maar of het bij de hoofdmaaltijd of als nagerecht dan wel los van een maaltijd wordt gegeten.

Twijfelgevallen zijn bijvoorbeeld de tomaat, een vrucht die tot de groenten wordt gerekend en de komkommer, die ook tot de groenten wordt gerekend. Voor de rabarber geldt juist het omgekeerde. Rabarber is geen vrucht en heeft de verschijningsvorm van een groente, maar wordt ook als fruit verwerkt in zoete gerechten.

Botanisch vs. Culinair

De vraag ‘is een tomaat groente of fruit?’ is een veel gestelde vraag. Bij Tommies kijken we vooral praktisch naar de discussie. Of een tomaat nu groente of fruit is, de snoeptomaatjes van Tommies zijn met zekerheid gezond!

Waar komt deze verwarring vandaan? Fruit is de verzamelnaam voor suikerhoudende eetbare vruchten. Groente is de verzamelnaam voor alle andere eetbare delen van planten. In het dagelijks gebruik wordt de tomaat vaak als groente gezien, maar toch eten we enkel de vrucht. Hier ontstaat de verwarring.

Het antwoord op deze vraag hangt af vanuit welk oogpunt je naar de discussie kijkt. Het hangt ervan af of je er botanisch of culinair naar kijkt. Botanisch gezien heet iets fruit wanneer het voortkomt uit de bloem van een plant. We spreken dan van een vrucht. De andere eetbare delen van een plant worden geschaard onder de groenten. Denk hierbij aan de wortel, de stengel en bladeren.

Juridische Aspecten

In 1893 besliste het Amerikaanse Hooggerechtshof in het proces Nix vs Hedden dat de vrucht van de tomaat wettelijk als groente (en niet als fruit) moet worden beschouwd.

Culturele en Taalkundige Verschillen

Het verschil tussen groente en fruit is vaak cultureel en taalkundig bepaald. Hierbij vormt gewenning een belangrijk onderdeel. De vraag ‘is een tomaat groente of fruit?’ is een vraag van alle tijden. In Amerika is de eeuwenlange discussie zelfs door het gerechtshof beslist.

Definities volgens het woordenboek Van Dale

Het woordenboek Van Dale definieert groente als: planten die de mens als voedsel dienen. Voor fruit staat er: eetbare vruchten. Taalkundig bekeken is dus alle fruit ook groente maar is niet alle groente ook fruit.

Uitzonderingen en Schijnvruchten

Er zijn ook zogenaamde schijnvruchten. Een plant lijkt een vrucht te vormen maar na plantkundige bestudering blijkt het geen vrucht te zijn. Er doen dan ook andere delen dan alleen het zaadje mee aan de vruchtvorming, bijvoorbeeld de bloembodem of de kelkblaadjes. Er zijn aardig wat schijnvruchten. Bijvoorbeeld de aardbei, de ananas, de rozenbottel en de eikel.

De Schijf van Vijf

Volgens de Schijf van Vijf is het advies om dagelijks minimaal 250 gram groente te eten en 2 stuks fruit. De Schijf van Vijf is de praktische vertaling van resultaten uit wetenschappelijk onderzoek. Het advies is daarom gebaseerd op het voedingskundig verschil én het culinaire verschil en dus hoe wij de producten in het dagelijks leven gebruiken. Twijfel je? Toch blijven er uitzonderingen: een avocado is plantkundig een vrucht, eten we culinair als groente, maar heeft voedingskundig gezien héle andere voedingsstoffen dan de meeste groente. Verwarrend hé?

Voedingswaarde van Fruit

Fruit levert weinig calorieën en veel vitamines, mineralen en voedingsvezels. Daarnaast bevat fruit een groot aantal bioactieve stoffen, zoals carotenoïden, lycopenen en flavonoïden. Fruit levert ook koolhydraten, voornamelijk in de vorm van suiker. De hoeveelheden voedingsstoffen verschillen erg tussen de verschillende fruitsoorten.

Vitamine C zit vooral in zwarte bessen, papaja, kiwi, citrusfruit en aardbeien. Gedroogd fruit bevat geen vitamine C. Vitamine C gaat namelijk verloren bij het drogen. Kalium is belangrijk voor een normale bloeddruk. Het zit vooral in banaan, meloen, kiwi en gedroogd fruit, zoals krenten en rozijnen.

Aanbevelingen voor Consumptie

Voor volwassenen geldt het advies om minimaal 2 porties fruit per dag te eten. Dat komt neer op 200 gram fruit of meer. Kinderen tot en met 8 jaar krijgen het advies om 1,5 portie fruit te eten (150 gram).

Bewaren van Fruit

Zachtfruit, dat op het moment van plukken (bijna) eetbaar is en hardfruit, dat na kortere of langere tijd eetrijp wordt, zijn vanaf het moment dat het eetbaar wordt nog maar kort te bewaren. De ontwikkeling van plukrijp naar eetrijp kan men soms maanden vertragen, bijv. door bewaring in koelhuizen. Als het produkt eenmaal eetrijp is, dan kan de bewaartijd niet meer worden vertraagd.

Gezondheidseffecten

Fruit eten is goed voor de gezondheid. Het eten van groente en fruit verlaagt de kans op hartziekten en beroerte. Daarnaast hangt de consumptie van fruit samen met een lager risico op diabetes en longkanker.

Milieu-impact

De milieudruk van het meeste fruit is laag. De teeltfase draagt het meeste bij aan de klimaatbelasting van fruit. Veel fruit is het hele jaar door een klimaat-vriendelijke keuze, uit Nederland, maar ook van verder weg.

Tabel: Voedingsstoffen in Fruit

Voedingsstof Voorbeelden
Vitamine C Zwarte bessen, papaja, kiwi, citrusfruit, aardbeien
Kalium Banaan, meloen, kiwi, gedroogd fruit
Suiker De meeste fruitsoorten (5-15% van het gewicht)

labels:

Zie ook: