Voor velen zijn de feestdagen een gelegenheid om samen te komen met vrienden en familie en te genieten van heerlijk eten. Het is echter ook een sociale gebeurtenis in een intieme sfeer. Mocht je voor de verandering eens een chic etentje willen organiseren of juist uitgenodigd zijn voor een dergelijk diner, dan is het verstandig om een aantal aspecten in het achterhoofd te houden. Na het lezen van dit artikel beheers je de basis van dineretiquette voor een aangename ervaring voor iedereen aan tafel.
De Uitnodiging
Om zo gastvrij mogelijk te zijn, is het verstandig je uitnodiging op tijd te versturen. Het liefst 4 tot 6 weken van tevoren, zodat mensen zich goed kunnen voorbereiden. Wees ook zo specifiek mogelijk in je uitnodiging, zodat er geen verwarring ontstaat over het tijdstip, de locatie en een eventueel thema of dresscode. Geef ook aan of kinderen welkom zijn en of er bijvoorbeeld een speciale tafel voor hen is.
Na het ontvangen van een uitnodiging is het van belang snel te reageren. Laat de organisatoren weten of je aanwezig zult zijn en houd je aan deze belofte. Wanneer je een voedselallergie hebt of specifieke dieetwensen, is het netjes dit vooraf duidelijk te communiceren. Mocht je onverwachts verhinderd zijn, laat dit dan zo snel mogelijk weten, zodat de zitplaatsen en het menu nog kunnen worden aangepast.
Dresscode
Een gentleman weet hoe hij zich moet kleden voor de gelegenheid. Tijdens de feestdagen is het gebruikelijk om netjes gekleed te gaan, maar de specifieke dresscode kan variëren. Zo zijn donkere kleuren als zwart, donkerblauw en bordeauxrood populair, maar velen zien dit ook als een gelegenheid om opvallende accenten te dragen zoals felrood, groen en goud.
Als de uitnodiging geen specifieke richtlijnen bevat, kun je het beste kiezen voor een verzorgde, feestelijke outfit. Denk hierbij aan een net overhemd in combinatie met een bijpassende herentrui en colbert. Vermijd overdreven casual kleding en zorg ervoor dat je schoenen goed verzorgd zijn. Bij een formeel diner is het gepast om een herenkostuum te dragen met een stropdas of strik. Ook hier kun je spelen met tinten en subtiele patronen.
Kies een nette, feestelijke outfit die past bij de gelegenheid.
Aankomst en Begroeting
Probeer op tijd te komen voor het diner. Dit geeft je de gelegenheid om rustig binnen te komen, je winterjas op te hangen en jezelf voor te stellen aan de andere gasten. Probeer overigens niet te overdrijven door langer dan een half uur eerder aanwezig te zijn, want dan ben je een afleiding tijdens de voorbereidingen. Een stevige handdruk en een oprechte glimlach zijn altijd goede manieren om te beginnen. Neem de tijd om met iedereen een praatje te maken voordat je aan tafel gaat.
Zitplaatsen en Tafelmanieren
Aan tafel is het belangrijk te weten waar je moet zitten. Traditioneel wordt de eregast aan het hoofd van de tafel geplaatst, en andere gasten worden in volgorde van belangrijkheid aan weerszijden geplaatst. Als je twijfelt, volg dan de aanwijzingen van de organisatoren. Zodra iedereen zit, wacht dan tot de organisatoren beginnen met eten voordat je begint. Tafelmanieren zijn van groot belang. Gebruik het bestek van buiten naar binnen en houd je ellebogen dicht bij je lichaam. Kauw met je mond gesloten en vermijd praten met volle mond. Laat je servet op je schoot liggen als je niet eet en gebruik het om je mond af te vegen indien nodig.
Drank en Toosten
Mocht je geen bezwaar hebben om alcohol te drinken, dan is het verstandig een bescheiden hoeveelheid bij elke gang te drinken. Als je niet bekend bent met de dranken die worden geserveerd, kun je altijd de organisatoren om advies vragen. Wanneer een toost wordt uitgebracht, hef dan je glas en kijk de persoon aan die de toast uitbrengt. Het is niet nodig de hele inhoud van je glas te drinken, maar breng het wel naar je lippen als gebaar van respect.
Weet waar je moet zitten, volg de tafelindeling en toon goede manieren.
Gespreksonderwerpen
Vermijd gevoelige en controversiële onderwerpen zoals politiek, religie en roddels. Gepaste onderwerpen zijn bijvoorbeeld vakanties, hobby’s, boeken en films. Bovendien is het belangrijk te voorkomen dat je te veel over jezelf praat. Luister actief naar anderen door oogcontact te houden en te knikken. Stel bovendien vragen om het gesprek gevarieerd en boeiend te houden. Leg je telefoon niet naast je op tafel; dit geeft namelijk het signaal dat je het gesprek niet belangrijk vindt. Zet je telefoon op stil, zodat je ongestoord gesprekken kunt blijven voeren.
Dankbaarheid en Vertrek
Na het diner is het toepasselijk je gastheer en gastvrouw persoonlijk te bedanken voor hun inspanningen. Daarnaast wordt het extra gewaardeerd wanneer je jezelf aanbiedt om mee te helpen met afruimen of opruimen. Voordat je vertrekt, informeer je de organisatoren dat je hebt genoten van de avond en bedank je hen opnieuw voor hun gastvrijheid.
Etiquetteregels aan tafel: algemeen
Het is een heel verschil of je aan tafel zit met vrienden of familie of wanneer je een zakelijk diner hebt met mensen die nogal op de regels gesteld zijn. Op het moment dat je het echt goed wilt doen, heb je te maken met een groot aantal gedragsregels (of etiquetteregels, alhoewel het woord etiquette al staat voor gedragsregels). Deze regels omvatten je gedrag aan tafel, hoe je met je bestek omgaat, en ook hoe je de tafel dekt en zelfs hoe je je na het eten gedraagt.
Etiquetteregels voorafgaand aan het diner
Word je uitgenodigd voor een formeel diner, dan wordt hier soms een aperitief vooraf geschonken. Als het diner om 19.00 uur begint, moet je tussen tien minuten en een half uur van tevoren aanwezig zijn. Bij een diner-dansant ligt dit anders.
Binnenkomst en vertrek
Volgens de etiquetteregels groet je eerst de gastheer en de gastvrouw. Je knoopt geen uitgebreid gesprek aan, maar groet hen, bedankt hen voor de uitnodiging, en stelt degene voor die met je mee is gekomen (als dit nog geen bekende is). Je gaat pas zitten als de gastvrouw of -heer het teken geeft dat iedereen aan tafel mag gaan.
De gastheer of gastvrouw bedanken
Bij een diner hoort een gepast cadeau. Je kunt de gastheer of -vrouw een bos bloemen of een fles goede wijn cadeau doen. Met lege handen aankomen wordt bij een vrij formeel diner niet gewaardeerd volgens de etiquette, tenzij het een heel groot en uitgebreid formeel diner betreft waarbij enkele tientallen tot honderden mensen zijn uitgenodigd. Zelfs dan misstaat een cadeau niet.
Beginnen met eten of drinken
In principe eet of drink je nog niet voordat de gastvrouw of gastheer dit doet of aangeeft dat het vanaf nu mag. Een eerste slok van je wijn of drankje neem je pas wanneer de gastheer of gastvrouw het glas heft en je kunt proosten.
Etiquetteregels aan tafel voor als je bent uitgenodigd
Je zit eindelijk en je kunt gaan eten. Hoe gedraag je je tijdens het eten zelf? Wat zegt de etiquette hierover?
Servet
Heb je een servet, dan dien je deze dubbel of in drie repen gevouwen op je schoot te leggen, dwars over je knieën. Je veegt vooraf niet je bestek eraan af - tenslotte heeft de gastheer of gastvrouw voor schoon bestek gezorgd. Ben je hoogbejaard? Alleen dan mag je het servet om je nek hangen. Voordat je iets drinkt, veeg je je mond af aan het servet om vetvlekken op het glas te voorkomen. Je hoort je handen niet aan je servet af te vegen: je maakt ze schoon in een vingerkommetje en droogt ze aan een vingerdoekje.
Na afloop van de maaltijd schrijft de etiquette voor dat je een servet onopgevouwen aan de linkerkant van je bord legt. Is er een servetring? Ben je een logé, dan mag je je servet hierin oprollen of opvouwen. Doe je dit terwijl je geen logé bent, dan kun je er onbewust mee zeggen dat je jezelf nog eens uitnodigt (en dat is niet beleefd).
Fruit mag je vaak met je handen eten.
Eten en drinken
Veel spreekt voor zich, maar er is een aantal punten waar je tijdens het eten op moet letten.
- Spreek nooit met volle mond.
- Varieer in je eten. Dus niet eerst al het vlees snijden en opeten, maar een stukje vlees nemen, dan wat groente, dan aardappelen.
- Is het zout of de peper net buiten handbereik? Reik niet over tafel, maar vraag iemand dit aan te geven.
- Geen gewroet in je haar - er kunnen haren in het eten terechtkomen.
- Schep happen op die je in één keer kunt opeten - neem niet te grote happen.
- Gebruik water en wijn niet om je mond leeg te spoelen.
- Eet je bord leeg, maar gebruik geen stukje brood om de laatste restjes saus mee op te vegen.
- Schuif een bord niet van je af als je klaar bent, maar laat het staan.
- Prak je eten niet. Eet het zoals het wordt geserveerd (snijden mag natuurlijk wel).
Je bestek aan tafel
Je gebruikt je bestek van buiten naar binnen, waarbij binnen staat voor 'zo dicht mogelijk bij het bord'. De etiquette voor bestek neerleggen dan wel vasthouden geldt als volgt: je legt een mes of vork nooit met de punten op de rand van het bord waarbij de stelen op tafel liggen.
Ben je even niet aan het eten maar wil je later nog verder eten en/of een tweede portie op je bord scheppen, dan leg je je mes en vork kruislings over elkaar, de stelen naar het uiteinde van het bord. De holle kant van de vork ligt op het mes. Het snijvlak van het mes wijst naar jou toe. Ben je helemaal klaar met eten, dan leg je je mes en vork schuin op je bord neer, het mes bovenaan en de vork er net onder. De steel wijst naar rechtsonder op je bord, de vork en het snijpunt van het mes naar linksboven. De vork ligt met de tanden naar boven.
Aan kip mag je kluiven.
Etiquetteregels aan tafel als je zelf een diner geeft
Geef je zelf een formeel diner? Dan dien je op de onderstaande etiquetteregels te letten bij de voorbereidingen en later het ontvangst van de gasten.
De tafel dekken
Een tafel hoort zo mooi mogelijk gedekt te zijn. Deze etiquetteregel is er om het eten zo mooi mogelijk uit te laten komen en er zo smakelijk mogelijk uit te laten zien. Denk maar aan een ontbijt: als je broodjes serveert in een leuk mandje en je schenkt de sinaasappelsap uit het pak of de fles in een luxe uitziende kan, dan lijkt je ontbijt al gelijk een stuk feestelijker. Ditzelfde effect probeer je tijdens een formeel diner te creëren: wat je ook serveert, het moet er zo goed mogelijk uitzien.
Strikt gezien zijn er hiervoor ook regels:
- Het tafellaken moet aan alle kanten van de tafel minstens 20 centimeter over de rand heen hangen.
- Elke gast moet minstens 70 centimeter bewegingsvrijheid hebben.
- Hoe formeler, hoe beter: gebruik fijn tafellinnen in plaats van placemats en zorg voor servetten.
- Voorzie in vingerkommetjes (kleine kommetjes gevuld met water) en vingerdoekjes als er eten is dat met de handen gepakt of gegeten kan worden. Een vingerdoekje is vaak 60 bij 60 centimeter en wordt onder het vingerkommetje geplaatst.
- Je servies hoort compleet te zijn, zonder beschadigingen.
- Een diep bord of kom voor de soep wordt nooit rechtstreeks op het tafellaken gezet, maar op een ander bord.
- De borden zet je op ruim een vingerbreedte afstand van de tafelrand.
- Zorg voor peper, zout, een olie- en azijnstelletje, tafelaroma's en eventueel mosterd of andere smaakmakers.
- Het overschenken van wijn van een fles naar een karaf heet decanteren.
Etiquette bestek
Het bestek neerleggen is een verhaal apart en kent een aantal regels.
- Vorken liggen links van het bord, messen rechts (met de snijkant richting het bord).
- Soeplepels liggen rechts naast het bord, dessert- en fruitbestek (vaak lepels, maar kan ook een klein vorkje zijn) liggen boven het bord.
- Je eet van buiten naar binnen. Leg dus het bestek dat je als eerste wilt gebruiken aan de binnenrand en werk naar buiten toe.
Hoe belangrijk is de etiquette aan tafel?
Je zou zeggen dat we tegenwoordig niet meer zo veel waarde hechten aan etiquette. Dit is in veel gevallen waar: zeker de man-vrouw-verhoudingen (de man staat achter de vrouw en schuift de stoel naar voren zodat zij goed zit) staan ter discussie omdat we met name vanaf de 21ste eeuw gefocust zijn op gelijkwaardigheid.
In hoeverre je er zelf waarde aan hecht hangt samen met je opvoeding, je ideeën over goed gezelschap zijn, en natuurlijk over wat voor etentje je bezoekt of geeft. Het kan leuk zijn om alles volgens de etiquette te doen: de etiquette van bestek na de maaltijd, het bestek neerleggen, je spaghetti eten zoals het hoort... in bepaald gezelschap is dit zelfs gewenst en kun je goed overkomen door je aan de etiquette aan tafel te houden. Houd je je er voor je plezier aan, dan is het leuk om je in te lezen in de regels en deze met je gezelschap te delen.
'Hoe het hoort' is echter niet 100% strikt. Maak je dus niet druk om de etiquetteregels aan tafel als je je er per ongeluk niet aan houdt. Zolang je jezelf bent en je vanuit die positie oprecht probeert aan te passen aan je gezelschap, zal weinig persoon zich eraan storen.
labels:
