Brood is een basisvoedingsmiddel en levert belangrijke voedingsstoffen. Het is een bron van koolhydraten, vezels, (plantaardig) eiwit en bepaalde vitamines en mineralen. De totale hoeveelheid voedingsstoffen wordt de voedingswaarde van een product genoemd. Het belangrijkste ingrediënt in brood dat bijdraagt aan de voedingswaarde is bloem, meel of volkorenmeel. Daarnaast kan de bakker nog andere ingrediënten zoals vruchten, zaden of noten toevoegen aan het brood.

Naar de voedingswaarde van brood is veel onderzoek gedaan. Voedingswaardegegevens tonen aan hoe belangrijk brood is in onze dagelijkse en verantwoorde voeding. Brood, het lijkt zo gewoon, maar er valt veel over te vertellen en veel over te weten.

Macrovoedingsstoffen in Brood

Ons lichaam heeft voedingsstoffen nodig om te functioneren en presteren, zoals werken, wandelen of sporten, maar ook om te denken of te slapen. Deze voedingsstoffen zitten in ons voedsel. Het lichaam heeft grote hoeveelheden macrovoedingsstoffen nodig. Macrovoedingsstoffen leveren energie en zijn bouwstoffen.

Calorieën in brood zijn voor 60-80% afkomstig uit koolhydraten. Afhankelijk van het soort brood komen de overige calorieën uit eiwitten (15-20%) en vetten (5-20%). Je hebt minimaal 50 tot 100 gram koolhydraten per dag nodig om je hersenen en je zenuwstelsel goed te laten werken. Een gram koolhydraten levert 4 kcal (17 kJ).

Voedingswaarde per Snee

Een gemiddelde snee brood weegt ongeveer 35 gram. Dikke plakken wegen 45 gram en dunne 28 gram. Heel soms komt het ook voor dat de sneetjes zo dun worden gesneden, dat deze 24 gram wegen. De dikte van een snee brood is 9 millimeter, oftewel bijna 1 cm. Roggebrood wordt meestal op 4mm gesneden en stevig brood heeft vaak een dikte van 12 tot 14 millimeter. Brood in restaurants zijn met 16 - 18 millimeter vaak weer een stuk dikker.

Een snee witbrood (melk) bevat 77 kcal, een snee bruinbrood 83 kcal, een snee volkorenbrood 82 kcal en een snee meergranenbrood 91 kcal.

Overzicht koolhydraten in brood

Product Koolhydraten per 100 gram Per snee (35 gram) of portie (1 stuk)
Wit brood 47,7 16,7
Bruin brood 42,9 15
Volkoren brood 39,1 13,7
Speltbrood 42,9 15
Roggebrood 36,3 12,7
Meergranenbrood 39,1 13,7
Koolhydraat-verlaagd brood 21,1 7,4
Croissant (40 gram) 42,3 16,9
Pistolet wit (50 gram) 54,4 27,2
Pistolet bruin (50 gram) 52,8 26,4
Pistolet volkoren (50 gram) 39 19,5
Italiaanse bol (50 gram) 53 26,5

Dit overzicht bevat een aantal producten om een beeld te krijgen van de verschillende hoeveelheden koolhydraten in deze categorie. Aan deze lijst kunnen geen rechten worden ontleend.

Verschillen Tussen Broodsoorten

Tussen wit, bruin en volkorentarwebrood zie je al verschillen in de voedingswaarde. Vooral in de hoeveelheid vezels. Het verschil in voedingswaarde tussen een sneetje bruin of wit brood is kleiner dan je zou denken. Het verschil zit voornamelijk in de hoeveelheid vezels: bruinbrood bevat tweemaal zo veel vezels en is daarmee een stuk gezonder. Vezels hebben namelijk veel voordelen voor de gezondheid.

Allereerst worden ze niet verteerd, maar wel gefermenteerd door onze dikke darmbacteriën. Vezels hebben een positieve invloed op de darmflora. Ook geven vezels langer een verzadigd gevoel, waardoor je minder snel grijpt naar tussendoortjes. Vezels vertragen de opname van suikers, wat de bloedsuikerspiegel stabiliseert. Ook trekken vezels vocht aan, waardoor de ontlasting in volume toeneemt en meer drukt op de darmwand. De darmen worden hierdoor aangezet tot het maken van kneedbewegingen (peristaltiek), wat obstipatie tegengaat. Vezels in brood behoren tot de FODMAP’s. Dit type vezels bezorgt sommige mensen problemen.

Met uitzondering van koolhydraat-verlaagd brood is brood een bron van koolhydraten. In volkoren broodsoorten zit vaak wat minder koolhydraten dan in de witte varianten. Volkorenbrood bevat ook meer vezels. Door veel vezels te eten heb je minder risico op diabetes type 2, en bij diabetes zijn ze goed voor de bloedsuiker. Vezels zorgen ervoor dat koolhydraten uit eten (zetmeel en suikers) langzamer worden opgenomen. Hierdoor blijft de bloedsuiker stabieler.

Volkorenbrood is altijd gemaakt van 100% volkorenmeel. Dit is wettelijk vastgelegd. In volkorenmeel is de gehele graankorrel vermalen. Het bevat daardoor meer voedingsvezel, vitamines en mineralen dan bloem en meel. Meergranenbrood bevat meerdere soorten graan en kán als basis volkorenmeel hebben. In dat geval heeft het tenminste evenveel voedingsstoffen als volkorenbrood. Als er ook nog gebroken of geplette graankorrels en/of zaden in het brood zijn verwerkt, heeft het vaak zelfs een hoger gehalte voedingsstoffen. Meergranenbrood kan ook van bloem, de basis voor witbrood, zijn gemaakt. In dat geval bevat het brood minder voedingsstoffen dan volkorenbrood, maar meestal wel meer dan witbrood.

Voedingsvezel is de verzamelnaam voor onverteerbare bestanddelen die voorkomen in plantaardige voedingsmiddelen. Ze zorgen voor een goede darmwerking en een soepele stoelgang. Sinds kort weten we ook dat voldoende voedingsvezels in onze voeding de kans op het ontstaan van hart- en vaatziekten verkleint. Brood is een van de belangrijkste leveranciers van voedingsvezel. Bruin, volkoren, rogge- en meergranenbrood bevatten meer voedingsvezel dan witbrood. De hoeveelheid voedingsvezel in het brood hangt af van het soort meel dat is gebruikt. Brood gemaakt van bloem bevat minder voedingsvezels dan brood gemaakt van meel en/of volkorenmeel. Ook de toevoeging van gedroogd fruit, zaden, pitten en noten heeft invloed op het voedingsvezelgehalte.

Brood Beleggen

Brood wordt meestal niet zonder beleg gegeten. Kaas, vleeswaren en eieren zijn veelgemaakte keuzes. Er zijn ook tal van plantaardige mogelijkheden zoals plakjes groente of fruit, hummus, 100% notenpasta of pindakaas.

Een boterham blinkt niet uit in voedingswaarde. Een snee brood kun je beter zien als een vervoersmiddel om gezond beleg mee te nuttigen. Veel Nederlanders maken gebruik van ongezond broodbeleg, denk hierbij aan hagelslag, mierzoete jams, chocopasta, kokosbrood of bewerkte vleeswaren.

Waarom smeren we boter op onze boterham?

Van oudsher wordt een boterham voorzien van boter. Toen de mensen duizenden jaren geleden geen beleg (of geld voor beleg) hadden, werd brood voorzien van een laagje boter om het zo meer te laten lijken op een volledige maaltijd. De extra calorieën waren in deze tijd welkom, want we hadden nog geen kachel die ons warm hield. Toen we het later beter kregen en beschikte over een ruime keuze aan beleg, is de gewoonte om boter op brood te smeren gebleven. Sommige mensen doen dit vandaag de dag omdat ze het lekker vinden, anderen doen dit omdat het praktisch is: je hagelslag blijft beter aan het brood plakken.

Tips voor Bewaren en Bereiden

  • Je sneetjes brood prima in de vriezer kunt bewaren en dan telkens eruit kunt pakken wat je nodig hebt. Zo heb je altijd de beschikking over een ‘vers’ sneetje brood. Je kunt dit bevroren beleggen en meenemen naar je werk; tegen de tijd dat je het wilt eten is het ontdooid.
  • Je brood prima op de verwarming kunt ontdooien.
  • Veel mensen kiezen ervoor om hun brood te roosteren in een broodrooster. Het roosteren van brood zorgt er volgens wetenschappers voor dat er een ruime verdubbeling plaatsvindt van de hoeveelheid acrylamide (1).

labels: #Brood

Zie ook: