De populariteit van spelt als een gezonder alternatief voor tarwe is de laatste jaren enorm toegenomen. Veel mensen met een gevoeligheid voor gluten, hoewel geen coeliakie, ervaren minder problemen met spelt dan met tarwe. Speltbrood, vooral de volkorenvariant, is een voedzame keuze. Het is rijk aan vezels, vitaminen en mineralen.
Wat is Spelt en Waarom Volkoren?
Spelt (Triticum spelta) is een oude graansoort die al duizenden jaren wordt verbouwd. Het is een voorouder van de moderne tarwe. In tegenstelling tot tarwe heeft spelt een hardere buitenste schil, die het graan beschermt tegen invloeden van buitenaf. Deze schil moet verwijderd worden voordat het graan gemalen kan worden, wat een extra bewerking vereist. Dit kan, in theorie, leiden tot een betere bescherming van de voedingsstoffen. Volkoren speltbrood betekent dat de hele speltkorrel, inclusief de kiem en de zemelen, is gebruikt. Hierdoor bevat het brood meer vezels, vitaminen en mineralen dan brood gemaakt van alleen speltbloem.
Voordelen van Volkoren Speltbrood
- Rijk aan vezels: Vezels bevorderen een gezonde spijsvertering en kunnen helpen bij het reguleren van de bloedsuikerspiegel. Ze dragen ook bij aan een verzadigd gevoel, wat kan helpen bij gewichtsbeheersing.
- Goede bron van mineralen: Spelt bevat mineralen zoals ijzer, magnesium, zink en koper, die essentieel zijn voor verschillende lichaamsfuncties.
- Bevat vitaminen: Spelt is een bron van B-vitaminen, die belangrijk zijn voor de energiestofwisseling en de werking van het zenuwstelsel.
- Potentieel beter verteerbaar: Sommige mensen ervaren dat speltbrood lichter verteerbaar is dan tarwebrood, hoewel dit per individu kan verschillen. Het is belangrijk op te merken dat spelt nog steeds gluten bevat en dus niet geschikt is voor mensen met coeliakie.
Speltbrood Bakken in een Broodbakmachine: Kan dat?
Ja, zeker! Het bakken van volkoren speltbrood in een broodbakmachine is heel goed mogelijk. Het vergt echter wel enige aandacht voor details, aangezien spelt zich anders gedraagt dan tarwe. Het belangrijkste verschil zit in de glutenstructuur. Speltgluten zijn fragieler dan tarwegluten en overkneden kan leiden tot een compact en taai brood. Daarom is het cruciaal om de juiste instellingen te gebruiken en de knedingstijd in de gaten te houden.
Aandachtspunten bij het Bakken van Speltbrood in een Broodbakmachine
- De Broodbakmachine: Niet alle broodbakmachines zijn geschikt voor het bakken van speltbrood. Controleer of je machine een programma heeft voor volkorenbrood of een programma met een kortere kneedtijd. Indien je machine geen speciaal programma heeft, kies dan een programma dat het dichtst in de buurt komt en houd de knedingstijd goed in de gaten. Sommige machines bieden de mogelijkheid om de kneedtijd handmatig in te stellen.
- De Ingrediënten: De kwaliteit van de ingrediënten is van groot belang. Gebruik volkoren speltmeel van een goede kwaliteit. Let op de houdbaarheidsdatum en bewaar het meel op een koele, droge plaats.
- De Verhoudingen: De verhouding tussen meel en water is cruciaal. Speltmeel heeft de neiging om meer vocht op te nemen dan tarwemeel. Begin met een iets kleinere hoeveelheid water dan je normaal zou gebruiken en voeg indien nodig meer toe tijdens het kneden.
- De Kneedtijd: Zoals eerder vermeld, is de kneedtijd van groot belang. Overkneden leidt tot een taai brood. Houd de knedingstijd in de gaten en stop de machine eventueel handmatig als het deeg er goed uitziet (glad en elastisch, maar niet te strak). Een goede indicatie is dat het deeg loslaat van de wand van de bakvorm.
- De Rijstijd: Speltbrood heeft over het algemeen een iets kortere rijstijd nodig dan tarwebrood. Houd het deeg in de gaten en bak het brood af zodra het voldoende is gerezen.
- De Baktemperatuur en -tijd: De baktemperatuur en -tijd kunnen variëren afhankelijk van de broodbakmachine en het recept. Begin met de aanbevolen temperatuur en tijd voor volkorenbrood en pas deze indien nodig aan. Een kerntemperatuurmeter kan handig zijn om te controleren of het brood gaar is. De ideale kerntemperatuur voor brood is ongeveer 93°C.
Basisrecept Volkoren Speltbrood voor Broodbakmachine
Dit is een basisrecept dat je als uitgangspunt kunt gebruiken. Experimenteer met verschillende toevoegingen zoals zaden, pitten, noten of kruiden om je eigen unieke speltbrood te creëren.
Ingrediënten:
- 500 gram volkoren speltmeel
- 320-350 ml lauwwarm water (begin met 320 ml en voeg indien nodig meer toe)
- 7 gram droge gist (of 21 gram verse gist)
- 10 gram zout
- 1 eetlepel olijfolie (optioneel, voor een zachtere kruim)
- 1 eetlepel honing of maple syrup (optioneel, voor een betere smaak en korstkleur)
Bereiding:
- Zorg ervoor dat de bakvorm van de broodbakmachine schoon en droog is.
- Voeg het lauwwarme water toe aan de bakvorm.
- Voeg de gist toe.
- Voeg het volkoren speltmeel toe. Zorg ervoor dat het water en de gist bedekt zijn met meel.
- Voeg het zout toe, bovenop het meel, aan één kant van de bakvorm. Het is belangrijk dat het zout niet direct in contact komt met de gist, omdat dit de werking van de gist kan belemmeren.
- Voeg de olijfolie en honing/maple syrup toe, indien gewenst.
- Sluit de broodbakmachine en selecteer het programma voor volkorenbrood of een programma met een kortere kneedtijd.
- Start de broodbakmachine.
- Houd de knedingstijd in de gaten. Indien het deeg er te droog uitziet, voeg dan geleidelijk meer water toe, een eetlepel per keer, totdat het deeg een gladde en elastische consistentie heeft.
- Laat de broodbakmachine zijn werk doen.
- Zodra het brood klaar is, haal het voorzichtig uit de bakvorm en laat het afkoelen op een rooster voordat je het aansnijdt.
Tips & Tricks voor het Perfecte Volkoren Speltbrood
- Gebruik lauwwarm water: Te warm water kan de gist doden, terwijl te koud water de gistwerking vertraagt.
- Weeg de ingrediënten nauwkeurig af: Een keukenweegschaal is essentieel voor het bakken van brood.
- Experimenteer met de hoeveelheid water: De hoeveelheid water die je nodig hebt, kan variëren afhankelijk van de luchtvochtigheid en de kwaliteit van het meel.
- Voeg zaden en pitten toe: Zonnebloempitten, pompoenpitten, lijnzaad of sesamzaad geven het brood extra smaak en voedingswaarde. Voeg ze toe aan het begin van het kneedproces.
- Gebruik een stoomfunctie (indien aanwezig): Een stoomfunctie zorgt voor een knapperige korst. Als je broodbakmachine geen stoomfunctie heeft, kun je een klein bakje water onderin de oven plaatsen tijdens het bakken.
- Laat het brood volledig afkoelen: Het is belangrijk om het brood volledig te laten afkoelen voordat je het aansnijdt, anders kan het klef worden.
- Bewaar het brood op de juiste manier: Bewaar het brood in een afgesloten plastic zak of broodtrommel om het vers te houden. Je kunt het brood ook invriezen.
Veelvoorkomende Problemen en Oplossingen
- Brood is te compact en zwaar: Dit kan worden veroorzaakt door overkneden, te weinig water, te veel meel of onvoldoende rijstijd.
- Brood is te droog: Dit kan worden veroorzaakt door te lang bakken, te weinig water of te veel meel.
- Brood is niet voldoende gerezen: Dit kan worden veroorzaakt door te koud water, oude gist of te veel zout.
- Brood heeft een taaie korst: Dit kan worden veroorzaakt door te lang bakken of een te hoge temperatuur.
Variaties op het Basisrecept
- Speltbrood met rozijnen en noten: Voeg 100 gram rozijnen en 50 gram gehakte walnoten toe aan het deeg.
- Speltbrood met zaden en pitten: Voeg 50 gram zonnebloempitten, 50 gram pompoenpitten en 25 gram lijnzaad toe aan het deeg.
- Speltbrood met kruiden: Voeg 1 eetlepel gedroogde Italiaanse kruiden toe aan het deeg.
- Speltbrood met kaas: Voeg 100 gram geraspte kaas (bijvoorbeeld cheddar of Parmezaan) toe aan het deeg.
Conclusie
Het bakken van volkoren speltbrood in een broodbakmachine is een eenvoudige en gezonde manier om van versgebakken brood te genieten. Met de juiste ingrediënten, de juiste verhoudingen en een beetje oefening, kun je heerlijk en voedzaam speltbrood bakken dat perfect past bij jouw smaak en behoeften. Experimenteer met verschillende recepten en toevoegingen om je eigen unieke speltbrood te creëren. Eet smakelijk!
